Mặc dù chuyến công du tới Venezuela của Thủ tướng Nga Vladimir Putin đã kết thúc từ hôm 2/4, nhưng dư luận trong và ngoài khu vực vẫn đang bàn luận xung quanh kế hoạch Moskva hỗ trợ Caracas xây dựng nhà máy điện hạt nhân.
Có nhiều hợp đồng, thỏa thuận đã được ký (31 thỏa thuận hợp tác) và thương đàm nhân chuyến công du của Thủ tướng Putin, nhưng dư luận đặc biệt quan tâm tới "kế hoạch hạt nhân" mà Nga vừa đồng ý với Venezuela. Tại cuộc họp báo chung sau hội đàm, Tổng thống Hugo Chavez tuyên bố, dưới sự giúp đỡ của Nga, Venezuela đang chuẩn bị xây dựng một nhà máy điện hạt nhân vì mục đích hòa bình bởi Caracas không có ý định sản xuất vũ khí hạt nhân. Giới truyền thông cho biết, Venezuela đang cần xây dựng một nhà máy điện hạt nhân bởi nước này đang phải trải qua tình trạng thiếu điện trên diện rộng.
Theo giới truyền thông, Venezuela từng xây dựng lò phản ứng hạt nhân từ thập niên 60 thế kỷ trước để làm thí nghiệm tại Viện Nghiên cứu khoa học, nhưng điều này không đồng nghĩa với việc Venezuela có thể sở hữu công nghệ hạt nhân trong thời gian tới. Ngay từ chuyến thăm Nga hồi tháng 9/2009, Tổng thống Hugo Chavez đã đề nghị Nga giúp nước này sở hữu năng lượng hạt nhân. Tổng thống Hugo Chavez từng có chuyến công du tới Moskva (25/9/2008) để thảo luận với lãnh đạo Nga về một loạt hợp đồng quan trọng liên quan đến chính trị và kinh tế. Vấn đề xây dựng nhà máy điện hạt nhân là một trong những lĩnh vực được thảo luận nhiều nhất.
Cách đây gần 17 tháng (26/11/2008), Tổng thống Dmitry Medvedev đã nhất trí giúp Venezuela thực hiện chương trình phát triển năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình. Theo đó, Nga sẽ giúp Venezuela xây dựng lò phản ứng hạt nhân đầu tiên tại bang Zulia, khu vực tây bắc nước này. Khi đó ông Hugo Chavez đã tuyên bố, một lò phản ứng hạt nhân để tạo ra năng lượng sử dụng cho mục đích hòa bình sẽ sớm được xây dựng tại Estado Zulia và sẽ được mang tên nhà khoa học Venezuela Humberto Fernandez Moran.
Được biết, Tập đoàn Năng lượng hạt nhân hàng đầu của Nga Atomstroyexport là đơn vị sẽ giúp Venezuela thực hiện kế hoạch này. Giới truyền thông cho biết, kể từ khi thành lập đến nay (1998-2010), Tập đoàn Atomstroyexport đã là chủ thi công của nhiều công trình hạt nhân tại Iran, Bulgaria, Hungary, Cộng hòa Czech, Slovakia, Trung Quốc và Ấn Độ.
Giới truyền thông cho rằng, vấn đề này từng được Tổng thống Hugo Chavez thảo luận khi Phó thủ tướng Nga Igor Sechin có mấy chuyến thăm tới Caracas trong năm 2008. Ngay từ khi đó Washington đã theo sát vấn đề nhạy cảm này bởi nhiều nguyên nhân khác nhau. Theo thống kê, tại Nam Mỹ, Argentina có hai lò phản ứng hạt nhân đang hoạt động, còn Brazil cũng đang lên kế hoạch đầu tư 3,7 tỉ USD để xây nhà máy điện hạt nhân thứ ba.
Một cường quốc hạt nhân bên cạnh Mỹ?
Được biết, trước mỗi chuyến công du của lãnh đạo Nga và Venezuela, giới truyền thông phương Tây và Mỹ đều đưa ra những "lo lắng, quan ngại". Bộ Thông tin liên lạc Venezuela từng khuyến cáo về việc một số thông tin đã bị bóp méo trong chuyến công du tới Nga của Tổng thống Hugo Chavez. Nhiều phương tiện thông tin đại chúng của phương Tây đã đưa tin, trong 4 năm tới Venezuela sẽ chi tới 30 tỉ USD để mua vũ khí của Nga... Nga từng nhiều lần tuyên bố, sẽ tích cực tham gia vào việc hiện đại hóa lực lượng vũ trang Venezuela giai đoạn trước năm 2013. Tuyên bố này đã khiến Mỹ thực sự lo ngại.
Mặc dù Tổng thống Hugo Chavez tuyên bố, Nga và Venezuela không thiết lập một liên minh chống Mỹ, nhưng Washington vẫn đang dõi theo những động thái mới đây tại quốc gia Nam Mỹ này. Giới chuyên môn quan tâm tới bài phát biểu trên truyền hình của Tổng thống Hugo Chavez trước thềm chuyến thăm của Thủ tướng Putin khi cho rằng, đây thực sự là dịp quan trọng đối với Venezuela và cả vùng Mỹ Latinh bởi chúng tôi đang cùng nhau tạo ra một thế giới đa cực mới.
Tổng thống Hugo Chavez (trái) và Tổng thống Dmitry Medvedev.
Ngoại trưởng Venezuela Nicolas Maduro cũng từng nhấn mạnh, Nga và Venezuela sẽ bước vào một thời lỳ lịch sử mới - thời kỳ chuyển từ thế giới đơn cực sang đa cực. Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov cũng cho rằng, việc thúc đẩy quan hệ song phương giữa Nga và Venezuela không nhằm vào bất cứ quốc gia nào, kể cả Mỹ.
Trong tuyên bố hôm 14/9/2009, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Ian Kelly cho rằng, Venezuela đã ký Hiệp ước cấm thử vũ khí hạt nhân nên phải tuân thủ những cam kết và không được quân sự hóa chương trình này. Nghị sĩ Connie Mack và nhiều nghị sĩ khác đã kêu gọi Mỹ ngăn chặn ý định kể trên của Venezuela. Nghị sĩ Ileana Ros-Lehtinen thậm chí còn khuyến cáo, Nga từng giúp Iran phát triển chương trình hạt nhân và điều này hoàn toàn có thể xảy ra đối với Venezuela.
Ngay sau khi nhận được những tuyên bố kể trên, Tổng thống Hugo Chavez đã nhiều lần khẳng định, Venezuela xây dựng nhà máy điện hạt nhân chỉ vì mục đích dân sự - gia tăng nguồn cung cấp điện, giống như nhiều quốc gia Nam Mỹ đã và đang làm.
Trong khi Washington đưa ra những quan ngại kể trên thì giới chuyên môn đã đưa ra những khó khăn khiến Venezuela khó xây dựng nhà máy điện hạt nhân trong thời điểm hiện nay. Thứ nhất, vấn đề tài chính. Mặc dù là một trong những ông chủ lớn về dầu mỏ, nhưng Venezuela không thể bóp nhỏ hầu bao để xây dựng nhà máy điện hạt nhân, nhất là trong bối cảnh tình hình kinh tế đang gặp nhiều khó khăn.
Thứ hai, nhân lực và công nghệ. Mặc dù Moskva tuyên bố giúp đỡ Caracas trong vấn đề công nghệ, nhưng để vượt qua trở ngại này phải mất một thời gian khá dài. Đây là một trong những "lỗ hổng" để phe đối lập công kích và chỉ trích. Chỉ riêng việc đào tạo chuyên gia đủ sức vận hành lò phản ứng hoạt động an toàn, đủ trình độ tự sản xuất các máy ly tâm, các trung tâm nghiên cứu phục vụ mục đích chữa bệnh... cũng khiến Venezuela phải luôn gồng mình!
Đêm 7/5, Israel phóng tên lửa xuống khu vực ngoại ô Beirut, tiêu diệt Ahmed Ali Balout - chỉ huy lực lượng Radwan của Hezbollah. Đây là lần đầu thủ đô Lebanon bị tấn công kể từ lệnh ngừng bắn hơn 3 tuần trước. Đòn tập kích làm rung chuyển nền tảng mong manh của thỏa thuận và phủ bóng lên những nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran.
Theo Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế - HSS (Vương quốc Anh), việc Nhật Bản nới lỏng đáng kể các hạn chế đối với xuất khẩu quốc phòng sẽ tạo ra những cơ hội thương mại và ngoại giao quan trọng. Nhưng, trước hết, họ cần giải quyết các vấn đề về năng lực công nghiệp quốc phòng.
Áp lực nội bộ gia tăng buộc NATO xem xét điều chỉnh cơ chế họp cấp cao, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều khác biệt về ưu tiên chiến lược. Việc thay đổi nhịp thượng đỉnh đặt ra yêu cầu cân bằng giữa ổn định chính trị và hiệu quả điều phối dài hạn của liên minh.
Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.
Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.
Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.
Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.
Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?
Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.
Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.
Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.
Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.
Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.
Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.
Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.
Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.
Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.
Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.
Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.
10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.
