Ngày 16/12 vừa qua, Tổng thống Barack Obama đã công bố bản báo cáo về chiến lược mới ở Afghanistan: "Những kết quả đã thu được hãy còn rất mong manh và có thể bị đảo ngược". Tuy nhiên, ông Obama khẳng định, Mỹ sẽ tiếp tục "đi theo con đường tới mục tiêu" trong khi giữ đúng cam kết khởi sự rút quân đội Mỹ khỏi Afghanistan từ tháng 7/2011. Bản đánh giá cho rằng, những tiến bộ đạt được sẽ mở đường cho mục tiêu "thu hẹp trách nhiệm" của lực lượng Mỹ tại Afghanistan. Bản đánh giá được chính quyền Obama công bố cũng nhận định kế hoạch mới cho Afghanistan thành công vì Taliban đã kiểm soát được ít hơn nhiều những phần lãnh thổ mà họ kiểm soát một năm trước đây.
Tuy nhiên, theo nhiều nhà phân tích tình báo và quân sự thì cuộc chiến còn lâu mới kết thúc. Giáo sư Bruce Hoffman của Trường đại học Georgetown nói rằng trong lúc Al-Qaeda bị những áp lực to lớn vì những vụ tấn công bằng máy bay không người lái trong khu vực bộ tộc của Pakistan dọc theo biên giới Afghanistan, nhóm khủng bố này tiếp tục mở cuộc chiến tiêu hao nhắm vào các quốc gia phương Tây. Ông nói: "Chiến lược của họ là làm chúng ta hao mòn và cũng để buộc chúng ta phải chi tiêu nhiều hơn cho vấn đề an ninh nội địa, kéo dài cam kết quân sự của chúng ta ở hải ngoại đến mức cao nhất có thể được".
Tư lệnh chỉ huy các lực lượng NATO và Mỹ tại Afghanistan, tướng David Petraeus cho biết, các lực lượng đồng minh và Mỹ đã chặn được đà tiến của Taliban trong nhiều khu vực trọng yếu, nhưng một số vẫn còn bị quân nổi dậy kiểm soát. Hầu hết những nỗ lực trong chuyện tăng quân tập trung vào các tỉnh Kandahar và Helmand ở miền Nam Afghanistan, những nơi mà từ trước đến nay vẫn là cứ điểm của quân nổi dậy.
Trong lúc binh sĩ Mỹ đã đạt được tiến bộ trong việc bình định khu vực đó, vẫn có những lo ngại là Taliban đang gia tăng sự hiện diện ở Bắc Afghanistan, trong những nơi từng có thời được coi là an toàn. Giới phân tích nhận định, điều then chốt để đánh bại Taliban là cắt đứt sự hỗ trợ tại những nơi trú ẩn an toàn của họ ở khắp khu vực biên giới tại Pakistan.
Trong suốt 12 tháng qua, chiến lược mới của Mỹ đã tiến hành 7.000 cuộc đột kích, gây thiệt hại nặng cho Taliban với hơn 2.000 chiến binh bị tử thương và 4.000 bị bắt. Ngoài lãnh thổ Afghanistan, CIA cũng gia tăng các vụ oanh kích bằng máy bay không người lái, vào vùng biên giới của Pakistan. Số chiến binh Hồi giáo bị tiêu diệt tăng gấp đôi từ 405 trong năm 2009 lên 809 trong năm nay. Nhưng đồng thời, NATO cũng phải trả giá đắt. Năm 2010 là năm đẫm máu nhất đối với Mỹ và NATO với 693 quân nhân tử thương tính đến ngày 15/12. Cuộc chiến ngày càng ít được công luận phương Tây hậu thuẫn.
Theo kết quả thăm dò ý kiến do Đài truyền hình Mỹ ABC công bố hôm 15/12 thì tỉ lệ người Mỹ ủng hộ chính sách can thiệp tại Afghanistan từ tháng 7 đến nay đã giảm đến 9 điểm, từ 43% xuống còn 34%. Trong khi đó quan điểm đòi rút quân lên đến 60%.
Trong bối cảnh này, người ta chờ đợi Tổng thống Mỹ sẽ tuyên bố cụ thể như thế nào về chiến lược mới. Ngày 19/11 vừa qua tại Lisbon, Bồ Đào Nha, Hội nghị thượng đỉnh NATO đã công bố một "chiến lược Afghanistan hóa chiến tranh" với thời điểm năm 2014 sẽ hoàn tất kế hoạch "trao nhiệm vụ tác chiến, bảo vệ an ninh cho quân đội chính phủ". 4 ngày sau, báo Le Monde của Pháp khẳng định, phương án chuyển tiếp này được phương Tây trình bày như là một kế hoạch triệt thoái để cho phù hợp với đòi hỏi của "công luận chống chiến tranh". Nói cách khác, trên thực tế Nato vẫn tiếp tục bố trí quân tại Afghanistan sau năm 2014.
Từ nay tới năm 2011, các đơn vị phương Tây chỉ từng bước trao nhiệm vụ bảo vệ an ninh ở "cấp quận" cho quân đội Afghanistan, để lui về vị thế yểm trợ theo một kế hoạch có điều kiện không phải là một cuộc triệt thoái của lực lượng quốc tế. Hai thông tin được ghi nhận xác định chiều hướng này.
Tại Thụy Điển, Quốc hội bỏ phiếu triển hạn nhiệm vụ của đạo quân hoàng gia 850 binh sĩ đến hết năm 2011. Như vậy nhiệm vụ của NATO là hỗ trợ lâu dài cho Afghanistan. Đây là một chiến lược dài hơi, vượt khỏi mốc thời gian 2014.
Trên bản đồ, thì rõ ràng nếu bên nào kiểm soát được Afghanistan thì sẽ khống chế cả vùng chiến lược Trung Á. Afghanistan là quốc gia có chung biên giới với nhiều nước giàu tài nguyên trong khu vực và cũng là quốc gia duy nhất có biên giới chung với Trung Quốc đón tiếp một đoàn quân viễn chinh hùng hậu của phương Tây. Mặc dù đã có một số tiến bộ nhưng những thắng lợi hay thành công chỉ có tính chiến thuật không có nghĩa là có được các giải pháp lâu bền và ôn hòa. Vì thế phải thực sự xét tới ảnh hưởng trong những tháng sắp tới để quyết định xem chiến lược mới của Tổng thống Obama có thành công hay không?
