Nâng mức chịu thuế 1 tỷ đồng là bước đi phù hợp, giúp đồng bộ chính sách thuế

Quốc hội chốt bỏ ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng chịu thuế với hộ kinh doanh, giao Chính phủ điều chỉnh, và mức dự kiến lên 1 tỷ mỗi năm đang nhận được nhiều sự quan tâm của dư luận. Cùng với đó, để đồng bộ với ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế của hộ kinh doanh, ngưỡng doanh thu được miễn thuế của doanh nghiệp nhỏ là 1 tỷ đồng/năm cũng sẽ được thực hiện.

Chính phủ cho rằng, ngưỡng 1 tỷ đồng là "phù hợp thời điểm hiện nay, được cân nhắc và tính toán toán kỹ tác động tới thu ngân sách, người nộp thuế". Dư luận phấn khởi đánh giá đây là chính sách nhân văn, giúp hỗ trợ các hộ kinh doanh nhỏ trong bối cảnh khó khăn, đồng thời tạo động lực mở rộng sản xuất, kinh doanh. Tuy có thể làm giảm nguồn thu thuế trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài sẽ khuyến khích nhiều hộ tham gia hoạt động kinh tế chính thức.

Chuyên gia kinh tế, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh đã có cuộc trao đổi với PV chuyên mục Trò chuyện cuối tuần về vấn đề này.

PV: Xin ông cho ý kiến về đề xuất nâng ngưỡng chịu thuế với hộ kinh doanh lên 1 tỷ đồng/năm?

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh: Câu chuyện tăng ngưỡng chịu thuế từ 500 triệu lên 1 tỷ trong mấy ngày gần đây không chỉ làm nóng nghị trường mà đang tác động tới toàn xã hội, đặc biệt là với những cá nhân, hộ kinh doanh. Trước đây, những hộ kinh doanh này nộp thuế khoán, và chuyển sang tự kê khai, tự nộp thuế bắt đầu từ đầu năm 2026, với ngưỡng doanh thu miễn thuế của hộ kinh doanh được nâng lên 500 triệu đồng/năm từ ngày 1/1/2026. 

Những bước chuyển này đối với hộ kinh doanh là bước thay đổi lớn, nay ngưỡng chịu thuế được nâng lên gấp đôi giống như một động lực để họ thực hiện tốt hơn các quy định.

Hiện nay, số liệu thống kê cho thấy cả nước có hơn 6 triệu hộ, cá nhân kinh doanh, không chỉ tạo ra công ăn việc làm và đóng góp GDP, mà quan trọng hơn là mang lại sự linh hoạt và năng động cho nền kinh tế.

Những hộ kinh doanh này mang đến sự thuận lợi không chỉ ở phố phường, mà vươn tới các địa bàn sâu xa nhất để phục vụ nền kinh tế, đến những vùng mà kể cả doanh nghiệp nhỏ nhất cũng không vươn tới được. Họ giữ gìn cả những giá trị văn hóa truyền thống mà không một mô hình doanh nghiệp nào thay thế nổi. Vì thế đây là nhóm đối tượng đặc thù và rất quan trọng cần được điều chỉnh hợp lý.

Một số liệu vừa được Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam khảo sát là 73,7% hộ kinh doanh cho biết chỉ "lãi ít" trong năm 2025. Hơn 81% hộ bị giảm doanh thu, 75% bị giảm lượng khách hàng, chỉ 1,9% đạt mức "lãi như kỳ vọng". Phần lớn hộ kinh doanh đang vận hành ở ngưỡng lợi nhuận rất mỏng, đủ để tồn tại nhưng không đủ để tích lũy, không đủ để chống chịu trước bất kỳ cú sốc nào tiếp theo. Với thực trạng này, có thể nói việc nâng ngưỡng chịu thuế của hộ kinh doanh lên 1 tỷ là thông tin rất tốt để hỗ trợ những hộ kinh doanh này.

PV: Việc nâng ngưỡng chịu thuế lên 1 tỷ dù đã gấp đôi, nhưng có những ý kiến cho rằng mức này vẫn còn thấp, và đề xuất nâng lên 2- 3 tỷ. Ông có bình luận gì về vấn đề này?

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh: Theo tôi, việc nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế từ 500 triệu lên 1 tỷ đồng là phù hợp với thực tế hiện nay.

Hiện nay, bối cảnh kinh doanh đã thay đổi đáng kể so với thời điểm xây dựng mức ngưỡng cũ. Quy mô mua bán lớn hơn, giá cả tăng, doanh thu danh nghĩa cũng tăng theo, vì vậy việc điều chỉnh là cần thiết để chính sách bám sát thực tiễn hơn.

Việc nâng lên 1 tỷ đồng sẽ tạo điều kiện cho các hộ kinh doanh có thêm dư địa phát triển, đồng thời phù hợp hơn với thực tế hoạt động sản xuất, kinh doanh hiện nay.

Mức này cũng thống nhất với quy định hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có mức doanh thu hằng năm từ 1 tỷ đồng trở lên sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền kết nối chuyển dữ liệu điện tử với cơ quan thuế.

Về đề xuất nâng mức cao hơn, theo tôi chưa nên xem xét trong bối cảnh hiện nay, còn về lâu dài, việc nâng lên cũng có thể xem xét theo lộ trình phù hợp với những biến động của kinh tế xã hội trong và ngoài nước.

PV: Hộ kinh doanh thì còn mong được nâng lên hơn nữa, đây có lẽ cũng là mâu thuẫn muôn thuở giữa bên thu và bên nộp thuế, thưa ông?

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh: Điều chúng ta cần cân nhắc hơn là sự công bằng giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ. Nếu chính sách thiếu đồng bộ, có thể tạo ra chênh lệch nghĩa vụ thuế giữa các chủ thể kinh doanh cùng quy mô. Vì vậy, điều chỉnh ngưỡng miễn thuế cần đặt trong tổng thể cải cách chính sách thuế.

Mức 1 tỷ đồng đã là bước điều chỉnh gấp đôi hiện hành. Đây là mức hợp lý để thử nghiệm, theo dõi tác động. Nếu nâng lên 2 tỷ ngay, biên độ thay đổi quá lớn, có thể ảnh hưởng đến cân đối thu - chi ngân sách.

Chính sách nên có lộ trình. Trước mắt áp dụng mức 1 tỷ đồng, sau đó dựa trên sức chịu đựng của nền kinh tế, khả năng cân đối ngân sách và hiệu quả thực tiễn để xem xét các bước tiếp theo, bởi cải cách thuế không chỉ là hỗ trợ người nộp thuế trước mắt mà còn phải đảm bảo tính ổn định, dự báo được cho cả nền kinh tế.

PV: Nâng ngưỡng chịu thuế kéo theo ngân sách cũng sẽ bị ảnh hưởng. Ông đánh giá về vấn đề này như thế nào?

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh: Theo số liệu tính toán của cơ quan thuế, hiện nay, số hộ, cá nhân có doanh thu dưới 1 tỷ đồng là khoảng 2.556.042 hộ, cá nhân. Việc tăng gấp đôi mức miễn thuế dự kiến làm giảm thu ngân sách khoảng 7.000 tỷ đồng. Trong đó, giảm thu từ hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ lần lượt khoảng 4.850 tỷ và 2.200 tỷ đồng.

Số liệu này cho thấy đúng là việc nâng ngưỡng chịu thuế sẽ khiến ngân sách giảm thu hàng nghìn tỷ đồng, nhưng so với lợi ích mà nó mang lại, lại lớn hơn nhiều. Hiện nay chi phí đầu vào gia tăng, sức mua suy giảm và hoạt động sản xuất, kinh doanh của hộ, cá nhân kinh doanh tiếp tục gặp nhiều khó khăn. Bộ Tài chính cũng đã dẫn việc nâng ngưỡng chịu thuế dựa trên cơ sở đánh giá tác động, trong đó có tác động đến hộ kinh doanh (để các hộ kinh doanh tồn tại và phát triển, chuyển đổi lên doanh nghiệp, nuôi dưỡng nguồn thu) và doanh nghiệp nhỏ, đánh giá tác động đến thu ngân sách và đặc biệt tác động đến tăng trưởng làm sao để có hiệu quả về kinh tế - xã hội ở mức cao nhất.

Mức đóng thuế phù hợp sẽ tạo điều kiện cho hộ kinh doanh. Việc tính toán mức thuế sẽ góp phần giảm bớt hình thức, đi vào bản chất kinh doanh: Bán được bao nhiêu thì mới đóng góp, cân đối trên mức bán ra và lợi nhuận thu về. Chưa kể, hiện mức giảm trừ gia cảnh tại Luật Thuế Thu nhập cá nhân cũng đang được nâng lên hơn 15 triệu mức khởi điểm giảm trừ cho người nộp thuế, thì việc nâng ngưỡng chịu thuế cũng là hợp lý, có sự đồng bộ giữa các Luật thuế.

Còn về lâu dài, việc nâng ngưỡng chịu thuế sẽ khuyến khích hộ kinh doanh làm ăn chân chính, không trốn thuế bằng các cách như lách bằng thanh toán tiền mặt, kê khai thuế 2 sổ, và từ đó sớm chuyển lên doanh nghiệp.

Tóm lại, việc nâng ngưỡng miễn thuế có thể làm giảm thu ngân sách. Tuy nhiên, mức độ tác động không quá lớn và điều quan trọng là tạo điều kiện cho khu vực kinh tế cá thể phát triển. Dân giàu thì nước mạnh. Khi hoạt động sản xuất, kinh doanh tốt lên thì nguồn thu dài hạn cũng bền vững hơn.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!