Kết quả khảo sát cho thấy, hành khách đi xe buýt thuộc nhiều nhóm đối tượng khác nhau, trong đó học sinh, sinh viên chiếm khoảng 40%; người lao động, công chức, viên chức chiếm 27%; lao động tự do, người nghỉ hưu, nội trợ và các nhóm đối tượng khác chiếm 33%. Điều này cho thấy, xe buýt là loại hình vận tải công cộng phục vụ nhu cầu đi lại thiết yếu của nhiều tầng lớp nhân dân trên địa bàn. Việc áp dụng chính sách miễn vé xe buýt sẽ tạo sự hỗ trợ đáng kể về chi phí di chuyển đối với người dân.
Việc thành phố triển khai miễn tiền vé cho người đi xe buýt được kỳ vọng sẽ tạo cú hích tăng trưởng cho loại hình phương tiện công cộng này với mức tăng khoảng 30% lượng hành khách trong các tháng cuối năm. Năm 2025 hệ thống xe buýt của thành phố đã có hơn 8,4 triệu lượt hành khách đi xe thuộc diện được miễn vé xe buýt. Việc miễn phí vé xe buýt được triển khai theo 2 giai đoạn, trong giai đoạn 1 nhóm đối tượng học sinh, sinh viên đang nghỉ hè từ tháng 7 đến hết tháng 9, thành phố hỗ trợ 100% giá vé theo hình thức khoán doanh thu chuyến xe. Trong thời gian này, người dân sử dụng xe buýt miễn phí và không bắt buộc phải xác thực định danh. Ngân sách sẽ thanh toán cho đơn vị vận tải dựa trên doanh thu định mức của các chuyến xe, thay cho cách tính theo số lượng hành khách thực tế.
Việc này cũng nhằm tạo điều kiện thuận lợi để thu hút người dân sử dụng xe buýt miễn phí, từng bước hình thành thói quen đi lại bằng phương tiện công cộng. Giai đoạn tiếp theo từ tháng 10 đến hết ngày 31/12, khi hệ thống vé điện tử vận hành ổn định, thành phố sẽ chuyển sang cơ chế hỗ trợ dựa theo số lượng hành khách thực tế đi xe. Ngân sách sẽ chi trả trực tiếp tiền vé cho từng lượt hành khách thông qua hệ thống vé điện tử, do đó trong giai đoạn này hành khách đi xe buýt, gồm cả các nhóm đối tượng ưu tiên sẽ thực hiện xác thực định danh khi lên xe buýt, thông qua quét thẻ hoặc mã QR bằng các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt như thẻ ngân hàng, ví điện tử, ứng dụng MultiGo hoặc VNeID trên hệ thống máy quét được lắp đặt trên xe buýt.
Tham gia vào việc vận chuyển hành khách miễn phí trên bằng xe buýt tại thành phố có 10 doanh nghiệp vận tải. Trên nhiều tuyến ở địa bàn các phường, xã cũ của TP Hồ Chí Minh có Công ty Phương Trang, Công ty TNHH DVVT sinh thái Vinbus; các tuyến ở khu vực Bình Dương chủ yếu do Công ty TNHH xe buýt Becamex Tokyu và Công ty Phương Trinh. Theo UBND thành phố, hiện nay hệ thống quản lý vận tải hành khách công cộng đã được trang bị công cụ quản lý hiện đại như thiết bị định vị GPS, hệ thống vé điện tử, camera trên xe và dữ liệu theo dõi sản lượng hành khách theo khung giờ. Với hạ tầng hiện có, hệ thống hạ tầng xe buýt hoàn toàn có thể đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân thông qua việc điều chỉnh tăng số chuyến xe hoặc điều động xe buýt tăng cường trong khung giờ cao điểm ở những tuyến đông khách. Đồng thời việc theo dõi, đánh giá sản lượng hành khách thường xuyên thông qua vé điện tử sẽ giúp đơn vị quản lý vận tải hành khách công cộng kịp thời điều chỉnh phương án vận hành. Do đó, việc miễn phí vé xe buýt sẽ không dẫn đến nguy cơ quá tải nghiêm trọng trên những tuyến đông khách trong khung giờ cao điểm.
Theo UBND thành phố, thuận lợi để thu hút người dân đi xe buýt hiện nay là số đầu xe buýt điện, buýt chạy gas đã chiếm 55% trong tổng số 2.432 xe buýt đang hoạt động. Trong đó số lượng xe buýt điện chiếm đến 49% và chủ yếu là loại xe mới được đầu tư. Đây là cơ sở để phát triển giao thông “xanh”, kéo giảm phương tiện cá nhân để giảm ùn tắc giao thông. Hiện nay tuy số lượng xe buýt từ 41-69 chỗ chiếm 50% tổng số đầu phương tiện, đa số được bố trí lưu thông trên các tuyến đường trục chính, kết nối với các đầu bến trung chuyển lớn của thành phố. Số lượng xe buýt trên 60 chỗ chiếm 9% trong tổng số đầu xe buýt và chủ yếu hoạt động trên các tuyến hướng tâm như xa lộ Hà Nội, đại lộ Võ Văn Kiệt, QL13…
Riêng số lượng xe buýt dưới 40 chỗ, dù chiếm 41% tổng lượng phương tiện, song những xe này chủ yếu lưu thông trên các tuyến đường có bề rộng vừa phải để trung chuyển khách ra tuyến Metro số 1 và ra các trạm trung chuyển xe buýt. Vì vậy, trên địa bàn vẫn đang thiếu xe buýt nhỏ để có thể gom khách trên các tuyến đường hẻm, đường nhỏ ra bến xe buýt. PGS-TS Phạm Xuân Mai, chuyên gia về giao thông từng nhận định, đường có bề rộng dưới 7m của thành phố chiếm tỷ lệ khá cao nên xe buýt loại lớn khó có thể lưu thông. Vì vậy, việc đầu tư xe buýt mini chạy trên các tuyến đường hẻm nhỏ, đường nội bộ khu dân cư hay đường bàn cờ để trung chuyển khách đi xe ra hệ thống nhà chờ, bến xe buýt đã được Sở Xây dựng đưa ra là vấn đề cần sớm được thành phố xem xét, triển khai nhằm nâng cao hiệu quả giảm xe cá nhân từ việc miễn vé xe buýt.
