Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Đào tạo cần đúng và trúng

Số lượng lao động lớn, tuy nhiên thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao. Làm thế nào để đào tạo đúng, sử dụng trúng là câu hỏi được đặt ra trong toạ đàm về thực trạng nguồn nhân lực của Việt Nam và việc sử dụng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội do Ủy ban Văn hoá và Xã hội tổ chức mới đây. Thực tế, trong bối cảnh Việt Nam đang là điểm đến, thu hút mạnh mẽ làn sóng đầu tư thì việc cần có nguồn nhân lực chất lượng cao đang càng lúc càng trở lên cấp thiết.

Nguồn lao động dồi dào nhưng chất lượng chưa cao

Theo Cục Thống kê, trong giai đoạn từ năm 2021 - 2024, Việt Nam vẫn đang thời kỳ cơ cấu dân số vàng với quy mô dân số trong độ tuổi lao động dồi dào và tăng hàng năm. Đây là lợi thế để bổ sung lực lượng lao động. Năm 2024, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên đạt 53 triệu người, tăng khoảng 575,4 nghìn người so với năm 2023, tăng gần 2,4 triệu người so với năm 2021. Cùng với quá trình phát triển các ngành kinh tế, cơ cấu lao động theo ngành của Việt Nam có sự chuyển hướng tích cực, giảm tỷ trọng lao động trong khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản, tăng tỷ trọng trong khu vực công nghiệp, xây dựng và khu vực dịch vụ. Tỷ trọng lao động trong khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản giảm liên tục, từ 48,6% năm 2010 xuống còn 26,5% năm 2024.

Thu nhập bình quân của người lao động tiếp tục được cải thiện, tăng lên ở hầu hết các ngành kinh tế. Năm 2024, thu nhập bình quân tháng của người lao động là 7,7 triệu đồng, tăng 8,6%, tương ứng tăng 610 nghìn đồng so với năm trước. Tình trạng thất nghiệp và thiếu việc làm tiếp tục có xu hướng giảm nhờ tình hình kinh tế - xã hội của nước ta duy trì xu hướng tích cực, đạt được nhiều kết quả quan trọng. Tỷ lệ thiếu việc làm của lao động trong độ tuổi năm 2024 là 1,84%, giảm 0,18 điểm phần trăm so với năm trước.

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Đào tạo cần đúng và trúng -0
Đào tạo phải theo nhu cầu thị trường, nhu cầu của doanh nghiệp thì mới giải quyết được bài toán việc làm cho người lao động.

Tuy vậy, theo ông Nguyễn Huy Minh, Phó Trưởng ban Thống kê dân số và lao động (Cục Thống kê), vấn đề đáng chú ý là tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ năm 2024 chỉ đạt 28,3%. Như vậy, với tổng số 53 triệu lao động thì phần đông là lao động giản đơn. Cả nước có khoảng 38 triệu lao động chưa qua đào tạo từ sơ cấp trở lên.

“Thị trường lao động thiếu trầm trọng lao động chuyên môn kỹ thuật trình độ cao. Con số khiêm tốn về lao động đã qua đào tạo cho thấy chất lượng nguồn nhân lực lao động hiện còn nhiều bất cập, hạn chế. Trong đó cơ cấu lao động chưa hợp lý, cả về trình độ và về phân bố theo khu vực. Về cơ cấu, có tình trạng "thừa thầy, thiếu thợ" do lao động qua đào tạo đại học và sau đại học chiếm tỷ lệ lớn và gia tăng nhanh chóng, trong khi nền kinh tế thiếu trầm trọng đội ngũ lao động chuyên môn kỹ thuật có trình độ cao đẳng và trung cấp”, ông Minh phân tích.

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, yêu cầu cấp bách

TS Trịnh Thu Nga, Phó viện trưởng Viện Khoa học tổ chức Nhà nước và Lao động cho rằng, trước thực tế về chất lượng nguồn nhân lực hiện nay thì xây dựng các chính sách và chương trình đào tạo cụ thể là yêu cầu cấp thiết. “Do không được đào tạo bài bản nên rất nhiều lao động hiện nay đang chấp nhận làm việc ở khu vực phi chính thức, với các công việc dễ tổn thương, không được đóng bảo hiểm xã hội, không có hợp đồng lao động. Tỷ lệ 64,6% lao động làm việc ở khu vực phi chính thức năm 2024 là con số lớn so với các nước trong khu vực và trên thế giới. Điều đó đặt ra những thách thức không nhỏ trong việc nâng cao trình độ chuyên môn kỹ thuật của người lao động”, TS Trịnh Thu Nga đánh giá.

Trước thực tế này, chuyên gia lao động Phạm Minh Huân, nguyên Thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội cũng cho rằng, chất lượng nguồn nhân lực có vấn đề. Đơn cử như việc, con số mới chỉ có khoảng 28% lao động đã qua đào tạo, có bằng cấp và chứng chỉ cho thấy thị trường lao động vẫn chủ yếu là lao động phổ thông, lao động có tay nghề thấp.

“Trong khi đó, bối cảnh phát triển hiện nay, yêu cầu rất lớn về nguồn nhân lực chất lượng cao. Như vậy, trong thời gian tới, chúng ta phải cố gắng nhiều hơn để giải quyết vấn đề này. Có 3 vấn đề liên quan đến nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, chúng ta cần phải chú ý đó là hệ thống pháp luật, chính sách của chúng ta đã sửa đổi rồi nhưng chưa đáp ứng được thì cần phải tiếp tục hoàn thiện. Thứ hai là cần phải tổ chức lại hệ thống các trường, các cơ sở đào tạo nghề làm sao đáp ứng được nhu cầu của thị trường lao động hiện nay. Thứ ba là phải tăng cường hội nhập trong đào tạo nghề, tạo ra sự gắn kết với các nước trong khu vực và quốc tế, gắn kết giữa doanh nghiệp và cơ sở đào tạo”, ông Huân nói.

Hiện nay, làn sóng đầu tư vào các ngành công nghiệp, công nghệ cao đang tăng rất nhanh. Cụ thể là các ngành như: Công nghiệp bán dẫn; công nghiệp thông minh; công nghệ màng mỏng (Fintech); năng lượng tái tạo/công nghệ sạch (Renewable energy/ Clean tech); vật liệu mới (graphene, skyrmions, bio-plastic... Do đó, yêu cầu chất lượng nguồn nhân lực còn được đặt ra cao hơn nữa. Đào tạo đúng và trúng để khắc phục những bất cập của thị trường lao động hiện nay cần phải được giải quyết thật nhanh chóng.

“Chúng ta vẫn đang đào tạo rất nhiều ngành nghề mà thị trường không có nhu cầu sử dụng. Từ trình độ đại học, cho đến cao đẳng, trung cấp đang có rất nhiều lao động không có việc làm. Việc này xuất phát từ việc đào tạo không sát với nhu cầu thị trường. Do đó, đào tạo phải đúng và trúng, đào tạo phải theo nhu cầu của thị trường. Nhưng đi cùng với nó là việc phải dự đoán được nhu cầu trong ngắn hạn 3 – 5 năm tới, rồi dự đoán dài hạn hơn. Phải dự đoán được nhu cầu của thị trường thì mới có chiến lược đào tạo phù hợp và sát với nhu cầu thật của thị trường. Đẩy mạnh đào tạo theo nhu cầu của thị trường và tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp. Làm sao mà đào tạo ra đáp ứng được nhu cầu của doanh nghiệp thì nhân lực đào tạo ra thị trường mới hấp thụ được”, ông Huân cho hay.

Phan Hoạt

Các tin khác

Khơi thông nguồn lực, mở khóa chuỗi cung ứng toàn cầu cho doanh nghiệp Việt

Khơi thông nguồn lực, mở khóa chuỗi cung ứng toàn cầu cho doanh nghiệp Việt

Ngày 18/11/2026, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp cùng Quỹ Đầu tư tác động Impact Investment Exchange (IIX), Phòng Thương mại Canada tại Việt Nam (CanCham) và các đơn vị tổ chức Diễn đàn Đầu tư tác động với chủ đề “Mở khóa thương mại và chuỗi cung ứng”.

Ngành thực phẩm Việt Nam tăng tốc chinh phục thị trường EU dưới ‘bệ phóng’ EVFTA

Ngành thực phẩm Việt Nam tăng tốc chinh phục thị trường EU dưới ‘bệ phóng’ EVFTA

Sau 6 năm thực thi EVFTA, xuất khẩu hàng hóa Việt Nam sang EU tiếp tục tăng trưởng, mở ra nhiều cơ hội cho ngành lương thực thực phẩm. Tuy nhiên, những yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững đang đặt doanh nghiệp trước áp lực đổi mới toàn diện.

Giá vàng tiếp tục giảm

Giá vàng tiếp tục giảm

Giá vàng liên tục giảm sâu trong bối cảnh đồng USD mạnh lên, và nhà đầu tư kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) tiếp tục tăng lãi suất.

Đề nghị xử lý thông tin sai lệch "tôm hùm chết diện rộng"

Đề nghị xử lý thông tin sai lệch "tôm hùm chết diện rộng"

So với tổng lồng bè và tôm hùm người dân phường Xuân Đài, tỉnh Đắk Lắk đang thả nuôi ở vịnh Xuân Đài, thì số lượng tôm hùm chết rải rác ở địa phương này chiếm tỷ lệ rất thấp. Thế nhưng một số tài khoản Facebook đăng tải trên mạng xã hội những thông tin sai lệch, gây nhiễu loạn thông tin, ảnh hưởng xấu đến hoạt động nuôi tôm.

CocoNext 2026: nâng tầm chuỗi giá trị ngành dừa Vĩnh Long

CocoNext 2026: nâng tầm chuỗi giá trị ngành dừa Vĩnh Long

Cây dừa từ lâu gắn bó với đời sống kinh tế, văn hóa và sinh kế của người dân Đồng bằng sông Cửu Long. Đối với Vĩnh Long, đây không chỉ là cây trồng có giá trị kinh tế mà còn là ngành hàng nông nghiệp chủ lực, góp phần phát triển công nghiệp chế biến, xuất khẩu, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

Nghị định 372 và trách nhiệm dữ liệu của từng bên trong truy xuất nguồn gốc sản phẩm hàng hoá

Nghị định 372 và trách nhiệm dữ liệu của từng bên trong truy xuất nguồn gốc sản phẩm hàng hoá

Thông tin về sản phẩm được ghi nhận qua từng khâu sản xuất, vận chuyển và phân phối nhưng còn phân tán, thiếu kết nối. Thực trạng này gây khó khăn cho công tác quản lý, truy xuất nguồn gốc hàng hóa. Nghị định số 372/2026/NĐ-CP ngày 29/9/2026 của Chính phủ Quy định về hoạt động định danh, xác thực, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hoá, có hiệu lực 1/1/2027 tạo cơ sở xây dựng hạ tầng dữ liệu quốc gia thống nhất, kết nối thông tin và nâng cao hiệu quả truy xuất toàn chuỗi cung ứng.

TP Hồ Chí Minh công bố chương trình “Vibrant HCMC - Shopping Season 2026”, khởi động chuỗi hoạt động kích cầu mua sắm dịp cuối năm.

TP Hồ Chí Minh khởi động mùa mua sắm ưu đãi hơn 270 tỷ đồng

Tối 11/11, tại Công viên Lam Sơn (phường Sài Gòn), UBND TP Hồ Chí Minh đã tổ chức Lễ công bố Chương trình “Vibrant HCMC - Shopping Season 2026”, chính thức khởi động chuỗi hoạt động kích cầu tiêu dùng quy mô lớn dịp cuối năm 2026 và Tết Nguyên đán 2027.

Siết kỷ luật thị trường trái phiếu doanh nghiệp

Siết kỷ luật thị trường trái phiếu doanh nghiệp

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho biết, thời gian tới, cơ quan này sẽ tập trung hoàn thiện và tổ chức thực thi đồng bộ khung pháp lý; tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Mở rộng cơ hội xuất khẩu hàng Việt Nam sang thị trường Anh

Mở rộng cơ hội xuất khẩu hàng Việt Nam sang thị trường Anh

Sáng 10/11, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp với Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh (UEH) tổ chức hội thảo “Chiến lược tiếp cận thị trường Anh thông qua CPTPP và Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Vương quốc Anh (UKVFTA)”. Hội thảo thu hút sự tham dự của đại diện các sở, ngành, hiệp hội doanh nghiệp cùng đông đảo doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đầu tư, thương mại và xuất nhập khẩu.

TP Hồ Chí Minh triển khai chương trình kích cầu mua sắm, tiêu dùng

TP Hồ Chí Minh triển khai chương trình kích cầu mua sắm, tiêu dùng

Ngày 9/11, UBND TP Hồ Chí Minh cho biết đã ban hành kế hoạch triển khai Chương trình liên kết phát triển hệ sinh thái mua sắm - tiêu dùng - dịch vụ và kích cầu tổng thể giai đoạn 2026 - 2030, mang thương hiệu “Vibrant HCMC”, với thông điệp “TP Hồ Chí Minh - Sống động từng trải nghiệm”.

Vĩnh Long đẩy nhanh xử lý 750 cơ sở nhà, đất dôi dư sau sáp nhập

Vĩnh Long đẩy nhanh xử lý 750 cơ sở nhà, đất dôi dư sau sáp nhập

Là địa phương có khối lượng nhà, đất dôi dư lớn sau sắp xếp đơn vị hành chính, Vĩnh Long tập trung nhiều giải pháp, phương án sử dụng, sớm đưa toàn bộ cơ sở nhà, đất đủ điều kiện vào khai thác, phát huy hiệu quả nguồn lực công, hạn chế thất thoát, lãng phí.

An Giang tăng cường phòng, chống tội phạm buôn lậu trên tuyến biên giới

An Giang tăng cường phòng, chống tội phạm buôn lậu trên tuyến biên giới

An Giang có địa bàn rộng, tuyến biên giới có địa hình phức tạp, có cả đường bộ, đường sông và vùng biển khiến công tác phòng, chống buôn lậu có lúc, có nơi còn gặp nhiều khó khăn. Các đối tượng thường thay đổi phương thức hoạt động, chia nhỏ hàng hóa, vận chuyển qua nhiều khâu nhằm né tránh kiểm tra, gây khó khăn cho việc xác minh nguồn gốc và làm rõ vai trò của từng đối tượng…

vietnam.travel vượt website du lịch Thái Lan, vươn lên vị trí thứ 2 Đông Nam Á

vietnam.travel vượt website du lịch Thái Lan, vươn lên vị trí thứ 2 Đông Nam Á

Với lượng truy cập trong tháng 10/2026 tăng 19,4% so với tháng trước, website quảng bá du lịch quốc gia vietnam.travel đã vượt qua website du lịch Thái Lan, vươn lên vị trí thứ 2 Đông Nam Á, chỉ sau Singapore. Kết quả này ghi nhận sức hút ngày càng tăng của du lịch Việt Nam trên môi trường số, đồng thời cho thấy hiệu quả bước đầu của quá trình đổi mới, nâng cấp vietnam.travel trở thành nền tảng quảng bá, xúc tiến và kết nối dịch vụ du lịch toàn diện dành cho du khách quốc tế.