Mỹ trấn an đồng minh châu Âu: Hãy cứ yên tâm!

Làm tỉnh ngộ những ai nghĩ rằng chính quyền Obama, do quá bận rộn với những hồ sơ quốc tế khác nên đã gần như bỏ mặc các đồng minh châu Âu và Pháp. Đó là mục đích trong chuyến thăm Pháp hôm 29/1 vừa qua của Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton.

08/02/2010 15:30

Thực tế cho thấy, sự xao lãng của chính quyền Tổng thống Barack Obama đối với các đồng minh châu Âu là có thực.

Ngay từ khi lên nắm quyền, ông Obama đã đặt vấn đề Trung Đông, chống khủng bố tại Pakistan và Afghanistan, giải quyết vấn đề hạt nhân Iran, thanh toán nốt cuộc chiến Iraq, đóng cửa nhà tù đầy tai tiếng Guantanamo và xem xét lại quan hệ với Nga thành những mục tiêu hàng đầu trong chính sách đối ngoại, cũng là lẽ tự nhiên vì ông Obama không thể ba đầu sáu tay làm hết mọi chuyện trên thế giới cùng một lúc được. Việc gì cần làm ngay thì làm trước, còn đồng minh châu Âu vẫn không có gì thay đổi lớn thì cứ để đó, củng cố sau.

Tuy nhiên, sự thiếu quan tâm đến châu Âu đã khiến Mỹ gặp khó khăn trong một số vấn đề cần sự hỗ trợ của đồng minh mà điển hình là lời kêu gọi tăng quân của Washington tới chiến trường Afghanistan hay chia sẻ gánh nặng nhà tù Guantanamo đã không được châu Âu hưởng ứng mạnh. Đức và Pháp chỉ hứa "cầm chừng" mà không có hành động cụ thể.

Cá biệt, trường hợp của Đức còn bị chính quyền Obama chơi một vố đau khi không cứu chi nhánh của Tập đoàn xe hơi General Motors tại Đức. Khi tập đoàn này vỡ nợ và được chính quyền Obama cấp cứu, một chi nhánh Đức của GM là Opel bị đe dọa và có thể phải cắt giảm 25.000 nhân viên, ngay trước khi Đức có tổng tuyển cử.

Khi ấy, Thủ tướng Merkel trực tiếp kêu gọi ông Obama quan tâm đến "mảnh vụn" Opel của GM vì sẽ gây thêm thất nghiệp và bất ổn xã hội tại Đức sau vụ khủng hoảng tài chính bùng nổ tại Mỹ. Câu trả lời từ phía Mỹ là "đèn nhà nào nhà ấy rạng, mạng người nào người ấy giữ!", chính quyền Merkel đành ráo riết tìm giải pháp khai thông ngay trước bầu cử.

Kết quả thì đảng của bà Merkel thắng cử và liên minh với một đảng mạnh hơn bên cánh hữu, nhưng kinh tế Đức vẫn chưa hoàn toàn phục hồi. Trong khi ấy, GM cũng tạm qua cơn sóng gió. Nhớ mãi vố đau này, chính phủ của Thủ tướng Merkel đã năm lần bảy lượt xem xét việc gửi quân tới Afghanistan phụ Mỹ nhưng đến nay thì chưa có quyết định cụ thể nào được đưa ra.

Quyết định hủy bỏ hệ thống lá chắn phòng thủ tên lửa của Mỹ tại Đông Âu hồi tháng 9/2009 lại càng làm các đồng minh châu Âu lo ngại hơn cả. Tới mức mà gần đây, giới chính trị của Pháp đã đưa ra đề xuất xây dựng riêng một hệ thống phòng thủ tên lửa cho châu Âu, không trông chờ vào sự bảo vệ của Mỹ nữa.

Mặt khác, việc Mỹ tuyên bố tái khởi động lại mối quan hệ với Nga cũng khiến châu Âu lo ngại vì trước giờ Tây Âu vẫn không coi Nga là bạn, đặc biệt cuộc xung đột giữa Nga - Gruzia năm 2008 và cuộc khủng hoảng khí đốt Nga - Ucraina đã càng khiến châu Âu thêm dè chừng với Nga.

Một số đồng minh của Mỹ ở châu Âu còn sợ rằng Washington sẽ ký thỏa thuận với Moskva mà không cho họ biết. Lo sợ này đã khiến Pháp "đánh quả lẻ" khi tiến hành các đối thoại chính trị - quân sự với Nga.

Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton và Tổng thống Pháp Sarkozy tại Paris ngày 29/1.

Khi nhận thấy mối quan hệ với đồng minh châu Âu có dấu hiệu lỏng lẻo, thì ngay lập tức Mỹ đã có hành động siết lại mối quan hệ này trước khi quá muộn. Chuyến thăm Pháp hôm 29/1 của Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton là nhằm làm việc đó.

Sở dĩ bà Clinton chọn Pháp để xua tan mối quan ngại của các đồng minh châu Âu đối với Mỹ là có nguyên do của nó. Thứ nhất, Pháp hiện là một trong những nước có tiếng nói quyết định trong chính sách của khối Liên minh châu Âu, thứ hai là Pháp lại vừa gia nhập trở lại Ban chỉ đạo khối quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO) nên tác động vào Pháp là giải pháp khôn ngoan nhất của Mỹ.

Chả thế mà khi phát biểu tại Trường quân sự Pháp nhân chuyến thăm này, bà Clinton đã thừa nhận thực tế là châu Âu đang có cảm giác bị Mỹ bỏ rơi, sau đó khẳng định Mỹ sẽ củng cố, duy trì vấn đề an ninh cho châu Âu thông qua NATO.

"Châu Âu là bến đậu của chính sách an ninh của Mỹ. Một châu Âu mạnh mẽ là cần thiết cho an ninh và phồn thịnh của Mỹ và thế giới" - bà Hillary Clinton cho biết.

Không đề cập tới vấn đề phòng thủ cho châu Âu, Ngoại trưởng Mỹ chỉ đề cập tới việc dựa vào châu Âu để chấn hưng NATO. Theo bà Hillary Clinton, NATO phải phát triển để đối phó với những đe dọa của thế kỷ XXI như khủng bố hạt nhân, khủng bố mạng, những nguy cơ về cung cấp năng lượng và biến đổi khí hậu. Bà Clinton kêu gọi châu Âu tham gia đóng góp vào sự hiện đại hóa tổ chức này, dự kiến sẽ được thông qua vào cuối năm nay tại Lisbon , Bồ Đào Nha.

Nhằm trấn an các đồng minh châu Âu về việc Mỹ bình thường quan hệ với Nga, Ngoại trưởng Hillary Clinton cho rằng Mỹ không tìm cách tạo ra sự chia rẽ giữa các đồng minh và hàng xóm của họ (ý ám chỉ đồng minh châu Âu và Nga).

"Chỉ có một châu Âu. Một châu Âu đồng minh của Mỹ và một châu Âu bao gồm cả Nga. Nước Nga không còn là kẻ thù mà là một đối tác trong những vấn đề lớn của thế giới. An ninh tại châu Âu là không thể phân chia và có lợi cho tất cả các nước cho dù có là thành viên của NATO và EU hay không" - bà Clinton khẳng định. Theo Washington thì hệ thống phòng thủ tên lửa phiên bản mới của Mỹ sẽ giúp châu Âu an toàn hơn, trong đó bao gồm cả Nga.

Thông điệp cuối mà Ngoại trưởng Mỹ gợi ra cho Tổng thống Sarkozy là vấn đề hạt nhân Iran để tiến tới một thế giới không có vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, quan điểm này của Mỹ đang bị giới lãnh đạo Pháp nghi ngờ.

Trong một diễn biến khác, ngày 31/1 vừa qua tờ New York Times tiết lộ Mỹ đang gấp rút tăng cường hệ thống phòng thủ chặn tên lửa trong vùng Vịnh Ba Tư đề phòng Iran tấn công các nước đồng minh Arập. Theo đó, Washington đưa thêm nhiều chiến hạm trang bị phương tiện tối tân trấn giữ ngoài khơi Iran và bố trí những dàn tên lửa đánh chặn tại 4 nước gồm Qatar, Tiểu Vương quốc Arập thống nhất, Bahrein và Kuweit

Quốc Hùng (tổng hợp)