Mỹ Latinh: Vì sao biểu tình ngày càng lan rộng?

Mặc dù là khu vực có nền kinh tế tăng trưởng khá cao thời gian gần đây, nhưng tình trạng bất ổn xã hội đã trở thành một phần thường xuyên trong cuộc sống hàng ngày ở nhiều quốc gia trong khu vực này. Sau biểu tình và bạo loạn ở Venezuela, Peru, Brazil…thì mới đây nhất là Chile. Các sự kiện này cho thấy, ở Mỹ Latinh gần đây có các phong trào  biểu tình cục bộ bắt lửa từ tầng lớp bình dân.

Xảy ra như cơm bữa

Tại Chile, bạo loạn đã phủ bóng đen lên các cuộc tuần hành và hoạt động tưởng niệm các nạn nhân của chế độ độc tài Augusto Pinochet, dựng lên sau cuộc đảo chính cách đây 40 năm. Giới chức Chile cho biết, đụng độ nổ ra ở ngoại ô thủ đô Santiago mới đây sau hàng loạt sự kiện tưởng nhớ các nạn nhân trong thời kỳ đen tối kéo dài 17 năm dưới chế độ Pinochet. Đã có ít nhất 50 người bị thương, trong đó có 42 cảnh sát, và 264 người bị bắt giữ sau các vụ việc này.

Trước đó cũng tại Chile, những phong trào biểu tình đã kêu gọi cho công lý và bình đẳng xã hội, các sinh viên tiếp tục biểu dương lực lượng của họ, và báo chí đưa tin, ngày càng có nhiều vụ đụng độ giữa các cảnh sát mặc quân phục và những người biểu tình trẻ tuổi.

Sự kiện gần đây nhất đã tạo ra làn sóng chỉ trích lan rộng là việc lực lượng cảnh sát đặc nhiệm đã chiếm giữ tòa nhà chính của Trường đại học Chile, vốn đang bị những người biểu tình nắm giữ. Các sinh viên đang biểu tình đòi sự tự do và nền giáo dục bậc đại học chất lượng cao cho tất cả mọi người, đó là quyền chính đáng của công dân, nhưng cảnh sát đã xông vào tòa nhà và tấn công họ.

Rất nhiều quốc gia cũng đang trong hoàn cảnh tương tự. Tại Bolivia, các cuộc biểu tình đòi tăng lương cũng đã dẫn đến những cuộc xung đột nghiêm trọng giữa cảnh sát với các đại diện của công đoàn Bolivia.

Cảnh bạo loạn tại Chile.
Cảnh bạo loạn tại Chile.

Ở phía bắc vùng Cajamarca của Peru, các cuộc biểu tình tiếp tục chống lại dự án khai thác mỏ Conga được quản lý bởi Công ty Yanococha. Hàng trăm người đã dựng lều trại bên bờ của đầm phá El Perol, nơi đang bị dự án này làm ô nhiễm.

Ở Venezuela, các biện pháp mà chính phủ của Tổng thống Nicolas Maduro đã đưa ra nhằm trấn an và kiểm soát tình trạng thiếu lương thực đã gây ra những cuộc tranh cãi nghiêm trọng và bất đồng.

Cuối cùng là Brazil. Mọi người đã thấy các cuộc biểu tình hàng loạt được tổ chức trên các trang mạng xã hội, diễn ra nhằm chống lại sự quản lý không đạt yêu cầu của Ban tổ chức World Cup  2014. Tham nhũng, lạm phát, chi phí vận chuyển công cộng tăng giá và một loạt các khiếu nại đã dẫn đến việc Tổng thống Dilma Rousseff  bị la ó khi bà khai mạc giải Cofederations Cup.

Trước đây, các sự việc tồi tệ có thể bị bỏ qua, nhưng giờ đây những thiết bị thông tin liên lạc nhiều hơn, nên tất cả mọi người đều có thể lên tiếng và bày tỏ sự bất mãn của mình về những vấn đề trải rộng trên tất cả các lĩnh vực, từ chính trị cho tới môi trường. Tiếng nói của các cộng đồng giờ đây đang vang dội khắp cả nước và nhấn mạnh vào những sự thật không thể lảng tránh: Những vấn đề đang ảnh hưởng tới tất cả mọi người, bất chấp khoảng cách về địa lý.

Biểu tình vẫn đang lan rộng ở nhiều nước Nam Mỹ.
Biểu tình vẫn đang lan rộng ở nhiều nước Nam Mỹ.

Căn nguyên của biểu tình

Để hiểu điều này, 4 đặc trưng của cộng đồng địa phương phải được xem xét tới. Đầu tiên, khu vực địa phương là nhân tố quan trọng nhất trong việc xác định danh tính của một người dân. Thứ hai, cộng đồng địa phương là trung tâm của tất cả các tầng lớp xã hội. Thứ ba, xã hội đương đại được biểu thị bởi tính chất đô thị của nó và do đó thành phố đã trở thành tâm điểm của xã hội hiện đại. Và cuối cùng chính sách phúc lợi nhà nước được xây dựng để giải quyết các vấn đề của xã hội, và sự phát triển của nó xảy ra chủ yếu trong lĩnh vực địa phương.

Thực tế, tầm quan trọng của chính sách phúc lợi xã hội đã tạo ra gia tăng của các cư dân thành thị với vai trò là người cung cấp các dịch vụ cho cộng đồng địa phương, trong khuôn khổ của các thể chế chính trị ở mỗi quốc gia. Chẳng hạn, sự tăng giá chi phí vận chuyển ở Brazil đã làm bùng phát những cuộc biểu tình bạo lực.

Hai học giả Jordi Borja và Manuel Castells từng cho rằng, trong cộng đồng địa phương, các không gian có thể được tạo ra để cho phép công dân tham gia vào các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa... Điều này không chỉ vì cộng đồng địa phương bao gồm một nhóm người dân và một tập hợp lựa chọn đa dạng các hoạt động, mà còn do mối quan hệ cộng sinh xuất hiện khi người dân lồng ghép các nền văn hóa. Từ đó, cộng đồng địa phương có thể trở thành một nơi để giải quyết các thách thức của kinh tế, chính trị, xã hội và văn hóa mà thời đại chúng ta gặp phải.

Theo Borja và Castells, môi trường cộng đồng địa phương tạo điều kiện để các bên liên quan tương tác và đi đến thỏa thuận về các quyết định của nhóm.

Do đó, một trong những chức năng của chính quyền địa phương là phải xác định chỗ đứng của các bên liên quan, khuyến khích sự tham gia của họ và cung cấp không gian để cho họ được đáp ứng và đối thoại. Chính phủ cũng phải hỗ trợ việc xây dựng các kênh thông tin liên lạc thường xuyên để cho phép các đảng phái liên quan và giữa đảng phái với chính phủ cùng đàm phán theo một cách thức nào đó để tối ưu hóa quá trình ra quyết định. Chỉ sau đó mới có thể khiến tình trạng bất ổn chính trị hiện nay thay đổi và đi đến ổn định lâu dài

V.Nguyễn - Hải (theo WC)

Các tin khác

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Đêm 7/5, Israel phóng tên lửa xuống khu vực ngoại ô Beirut, tiêu diệt Ahmed Ali Balout - chỉ huy lực lượng Radwan của Hezbollah. Đây là lần đầu thủ đô Lebanon bị tấn công kể từ lệnh ngừng bắn hơn 3 tuần trước. Đòn tập kích làm rung chuyển nền tảng mong manh của thỏa thuận và phủ bóng lên những nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran.

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Theo Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế - HSS (Vương quốc Anh), việc Nhật Bản nới lỏng đáng kể các hạn chế đối với xuất khẩu quốc phòng sẽ tạo ra những cơ hội thương mại và ngoại giao quan trọng. Nhưng, trước hết, họ cần giải quyết các vấn đề về năng lực công nghiệp quốc phòng.

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

Áp lực nội bộ gia tăng buộc NATO xem xét điều chỉnh cơ chế họp cấp cao, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều khác biệt về ưu tiên chiến lược. Việc thay đổi nhịp thượng đỉnh đặt ra yêu cầu cân bằng giữa ổn định chính trị và hiệu quả điều phối dài hạn của liên minh.

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.