Mùa hè của Tunisia

Dường như số phận của các chính phủ Tunisia và Ai Cập có liên hệ chặt chẽ với nhau. Sự rơi đài của nhà độc tài Ben Ali vào tháng 1/2011 được tiếp nối bằng sự lật đổ người đồng nhiệm Mubarak tại Ai Cập 1 tháng sau đó. Hai năm sau, thất bại của Huynh đệ Hồi giáo trong việc điều hành đất nước Ai Cập đã khiến quân đội nước này nhân danh người dân hạ bệ Tổng thống Morsi. Đến lượt người dân Tunisia bắt chước theo Ai Cập và sự ra đi của chính phủ Hồi giáo Ennahda chỉ còn là vấn đề thời gian.

Từ ngày 6/8 hàng chục ngàn người đã biểu tình tại thủ đô Tunis để phản đối chính phủ của đảng Hồi giáo Ennahda. Người ta cho rằng chính quyền hiện nay đang sống những giờ phút cuối cùng.

Gần 2 năm sau chiến thắng của Ennahda trong cuộc bầu cử tự do đầu tiên, việc lèo lái đất nước đã thất bại thảm hại. Phe lãnh đạo thiếu năng lực và khủng hoảng niềm tin nơi người dân đã đưa đất nước Tunisia đến bờ vực không đáy. Quốc hội lập hiến bê trễ, mãi 20 tháng sau công việc soạn thảo Hiến pháp vẫn chưa hoàn tất.

Nhưng sự tụt dốc của người dân Tunisia vẫn chưa chấm dứt tại đấy. Một tình trạng bất ổn mà họ hoàn toàn xa lạ từ 60 năm nay đã xuất hiện. Đó là những vụ ám sát chính trị. Trước tiên là vụ những nhóm dân quân Hồi giáo kích động đã treo cổ Lotfi Nagdh, thành viên của đảng đối lập, vào ngày 18/10/2012. Đến ngày 6/2/2013, xảy ra vụ ám sát bằng súng một nhân vật đối lập, Chokri Belaid.

Tệ hơn nữa, ngay giữa tháng chay Ramadan, ngày 25/7 lúc người dân Tunisia mừng kỷ niệm 56 năm độc lập, một nhân vật đối lập khác và là thành viên Quốc hội lập hiến, Mohamed Brahmi, bị bắn 14 viên đạn.

Người biểu tình trước Quốc hội Tunisia.
Người biểu tình trước Quốc hội Tunisia.

Điều nghiêm trọng nhất trong vụ việc là 10 ngày trước đó, một thủ lĩnh của đảng Ennahda là Sahbi Atig đã công khai đưa ra những lời đe dọa trên đường phố nhắm vào bất cứ ai dám phản bác tính hợp pháp của chính phủ hiện hành. Đó là giọt nước làm tràn ly! Các thành viên đối lập trong Quốc hội lập hiến quyết định ngưng hoạt động và tổ chức một cuộc biểu tình ngồi tại vùng ngoại ô Bardo để kêu gọi giải tán Quốc hội và chính phủ lâm thời.

Hành động này đã kích động phong trào đoàn kết của người dân vốn đã quá sức chịu đựng vì sự thiếu năng lực của chính phủ. Mỗi đêm, hàng chục ngàn người đến ngồi trước trụ sở Quốc hội lập hiến để bày tỏ mong muốn giải thể chính phủ. Dựa trên tính hợp pháp lỗi thời, Thủ tướng Ali Larayedh đọc một bài diễn văn đầy đe dọa, gọi nhóm biểu tình là "đảo chính" và ra sức kêu gọi những người ủng hộ đến cứu giúp ông nhằm bảo vệ tính hợp pháp của ông. Dù được chi 9 euro cho mỗi đêm biểu tình nhưng những kẻ ủng hộ chính phủ cũng không mấy đông đảo, chỉ vài chục người, và các lời hô hào, hành động múa may tay chân của họ chỉ là những cơn co giật của một chế độ đang hấp hối.

Tuy nhiên vẫn có những sự cố cho thấy tính mập mờ và chia rẽ trong hàng ngũ đối lập đa dạng. Trước tiên là vấn đề password. Naceur Hidoussi, Giám đốc Công ty cung cấp dịch vụ Internet Hexabyte, đã cung cấp cho những người biểu tình các thiết bị để lập một mạng wifi với password là "Bourguiba" theo tên vị cha đẻ của nền độc lập Tunisia. Nhưng nhiều người khác lại không đồng tình với sự tôn vinh đó vì cho rằng Bourguiba tuy là một người hiện đại nhưng cũng chuyên chế.

Đứng trước sự phản đối đó, password được thay bằng "Tounesna" (Tunisia của chúng ta). Một nhóm thanh niên quen với tự do của kỹ thuật số đã lập ra một mạng khác, và đặt cho nó cái tên của vị dân biểu bị ám sát ngày 25/7: "Brahmi". Mạng này không cần password.

 Tuy không ưa gì nhau nhưng đảng Nida Tounes và Mặt trận Dân tộc đã xích lại gần nhau nhờ cuộc khủng hoảng chính trị. Tuy nhiên, Mặt trận Dân tộc được yêu cầu cất đi biểu ngữ "Không có Ennahda lẫn Essebsi (thủ lĩnh đảng Nida Tounes)". Còn phong trào Tamarrod (nổi dậy), một tổ chức phi chính trị và bắt chước theo khuôn mẫu của Ai Cập, cho biết rằng 9 thành viên của họ đã bắt đầu một cuộc tuyệt thực từ ngày 11/8 trước Quốc hội.

"Họ sẽ ở đó ngày đêm bất chấp những sự quấy rối của phe Ennahda. Họ sẽ ở đó cho đến khi nào những đòi hỏi của chúng tôi, tức sự giải tán Quốc hội và các định chế phát xuất từ đấy, được chấp thuận" - một thành viên Tamarrod nói với phóng viên AFP. Phong trào này cho biết có sự hậu thuẫn của 1,6 triệu chữ ký, nhưng con số này không được kiểm chứng.

Phe đối lập tả và hữu đều bác bỏ mọi sự thương thuyết với Ennahda khi một chính phủ cứu quốc không được thành lập. Ngày 13/8, có hàng chục ngàn người biểu tình tại Tunis. Đây là một bài trắc nghiệm để chứng tỏ khả năng huy động mọi người. Sự lựa chọn ngày đó cũng mang nhiều ý nghĩa vì ngày 13/8 đánh dấu cho việc ban hành một đạo luật vào năm 1956 thừa nhận cho phụ nữ những quyền chưa từng có trong thế giới Arập. Chính phủ Ennahda cũng thường bị tố cáo là muốn rút lại những quyền đó.

Các khẩu hiệu cổ xúy cho nữ quyền và lên án Ennahda, chẳng hạn như: "Phụ nữ Tunisia tự do, Huynh đệ Hồi giáo cút đi" hay "Phụ nữ Tunisia là Hồi giáo nhưng không cực đoan". Bà vợ góa Besma Khalfaoui của nhân vật đối lập Chokri Belaid (bị ám sát) tuyên bố: "Niềm vui của chúng ta chỉ trọn vẹn khi Chính phủ và Quốc hội lập hiến ra đi, và phụ nữ Tunisia sẽ ở tuyến đầu".

Mặt trận Cứu quốc đã ra tuyên cáo bắt đầu chiến dịch "Tránh ra", khẩu hiệu của cuộc cách mạng tháng 1/2011, nhắm đến các quan chức địa phương do Ennahda bổ nhiệm. Liên minh cánh tả - hữu đang chuẩn bị một cuộc xuống đường rầm rộ trong tuần lễ chính phủ ra đi dự tính từ ngày 24/8, đồng thời vẫn kêu gọi giải tán Quốc hội lập hiến và thành lập một chính phủ gồm các nhân vật độc lập. Nhưng Ennahda đã bác bỏ mọi đòi hỏi đó và đề nghị mở rộng chính phủ cho mọi đảng phái

Mặc Lâm (tổng hợp)

Các tin khác

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Đêm 7/5, Israel phóng tên lửa xuống khu vực ngoại ô Beirut, tiêu diệt Ahmed Ali Balout - chỉ huy lực lượng Radwan của Hezbollah. Đây là lần đầu thủ đô Lebanon bị tấn công kể từ lệnh ngừng bắn hơn 3 tuần trước. Đòn tập kích làm rung chuyển nền tảng mong manh của thỏa thuận và phủ bóng lên những nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran.

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Theo Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế - HSS (Vương quốc Anh), việc Nhật Bản nới lỏng đáng kể các hạn chế đối với xuất khẩu quốc phòng sẽ tạo ra những cơ hội thương mại và ngoại giao quan trọng. Nhưng, trước hết, họ cần giải quyết các vấn đề về năng lực công nghiệp quốc phòng.

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

Áp lực nội bộ gia tăng buộc NATO xem xét điều chỉnh cơ chế họp cấp cao, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều khác biệt về ưu tiên chiến lược. Việc thay đổi nhịp thượng đỉnh đặt ra yêu cầu cân bằng giữa ổn định chính trị và hiệu quả điều phối dài hạn của liên minh.

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.