Người đứng đầu chính quyền dân tộc Palestine Mahmoud Abbas và thủ lĩnh Khaled Mashal của Hamas đã thống nhất thỏa thuận, chính phủ quá độ trước khi tiến hành bầu cử dân chủ sẽ do ông Abbas đứng đầu, thay thế cho chính trị gia thân phương Tây Saliam Fayiad không được Hamas chấp nhận. Về phần mình, Hamas với thiện chí muốn khôi phục lại khối đoàn kết dân tộc của người Palestine đã có một số nhượng bộ quan trọng đối với Fatah. Dù còn nhiều khó khăn ở phía trước, nhưng sự kiện này rất có thể sẽ trở thành một bước ngoặt quan trọng của dân tộc Palestine…
Thỏa thuận đạt được về việc ông Abbas sẽ đứng đầu chính phủ chuyển tiếp cho tới khi bầu cử tổng thống và Quốc hội đã được chính thức thông qua vào ngày 6/2 vừa qua tại Doha với sự trung gian của Qatar. Kết quả cuộc đàm phán kéo dài trong suốt 3 giờ giữa hai thủ lĩnh Abbas và Mashal có thể tóm gọn trong một câu là "một thỏa hiệp khó khăn". Để đạt được điều này, ông Abbas đã buộc phải thực thi yêu cầu chính của Hamas - phế truất Thủ tướng Saliam Fayiad, một nhà cải cách thân phương Tây, nhưng không được Hamas chấp nhận.
Chiếc ghế thủ tướng bỏ trống sau khi Fayiad ra đi cũng sẽ do Abbas kiêm nhiệm. Các nguồn tin có liên quan đến đàm phán cho biết, Quốc vương Qatar (đóng vai trò trung gian trong đàm phán) chính là người đưa ra ý tưởng chia sẻ thêm các đặc quyền của người đứng đầu chính phủ quá độ Palestine sang cho ông Abbas.
Hiện tương lai chính trị của Saliam Fayiad vẫn chưa rõ ràng, các bên chưa quyết định liệu ông ta có được giữ một ghế trong chính phủ chuyển tiếp hay không. Như vậy bằng cách chấp nhận "hy sinh" chiếc ghế thủ tướng theo yêu cầu của Hamas, Mahmoud Abbas đã chủ trương bằng mọi giá phải thúc đẩy nhanh tiến trình hòa giải dân tộc của người Palestine, vốn đã bị ngừng trệ vì những bất đồng trong vấn đề thành phần chính phủ mới, đồng thời qua đó cũng đòi được từ phía Hamas một số nhượng bộ theo kiểu "có đi có lại".
Còn nhớ thỏa thuận hòa bình giữa Fatah và Hamas (nhằm mục đích điều hòa mâu thuẫn chính trị theo từng giai đoạn) đã được ký kết vào ngày 4/5/2011 tại Cairo. Những điều khoản chủ chốt trong thỏa thuận này chính là các nội dung liên quan đến việc thành lập một chính phủ quá độ Palestine có thành phần chủ yếu là các nhà kỹ trị với những mục tiêu chính là tổ chức bầu cử tổng thống và Quốc hội trong vòng một năm, đàm phán nhằm phóng thích các tù nhân chính trị khỏi các nhà tù ở Dải Gaza và Bờ Tây, triển khai một số bổ sung điều chỉnh trong hiến pháp. Có điều việc thực thi thỏa thuận được phê chuẩn từ cuối tháng 12/2011 tại Cairo đã bị đình trệ vì những bất đồng về thành phần chính phủ.
Theo cố vấn kỳ cựu Azzam al-Ahmed của ông Abbas, đàm phán giữa các nhà lãnh đạo Fatah và Hamas vẫn sẽ tiếp tục trong suốt tuần này, có nội dung liên quan đến từng thành phần nhân sự trong chính phủ, việc chuẩn bị và thời hạn của các cuộc bầu cử. Sau khi đặt bút ký vào thỏa thuận hòa giải hồi tháng 5/2011, cả Mahmoud Abbas và Khaled Mashal đều tuyên bố sẽ tổ chức bầu cử trong vòng một năm tới. Tuy nhiên các nguồn tin trong Chính phủ Palestine cho biết, các bên có thể sẽ không kịp chuẩn bị để tổ chức bầu cử vào tháng 5 tới. Cũng vì vấn đề này, Abbas và Mashal sẽ phải tiếp tục bàn bạc để có thể ấn định được mốc thời gian cụ thể.
Thỏa thuận hòa giải trên được đánh giá là một thay đổi căn bản về chính sách của một lực lượng có quan điểm cực đoan như Hamas. Trong thời gian gần đây, Hamas đã giảm bớt rất nhiều những phát biểu chống Israel, đồng thời tích cực mở rộng tiếp xúc với các chế độ Arập ôn hòa. Chẳng hạn như trước khi tới Qatar, Khaled Mashal đã có chuyến thăm Jordan, quốc gia đã ký hòa ước với Israel từ năm 1994, và đã có cuộc hội đàm với nhà vua Abdullah. Đây là chuyến thăm hữu nghị đầu tiên của Hamas kể từ thời điểm năm 1999, khi Jordan ra lệnh trục xuất các đại diện của phong trào này khỏi lãnh thổ của mình.
Ngoài ra, trước sự bất bình ra mặt của Iran (từ trước tới nay vẫn được coi là nhà tài trợ chính cho Hamas), giới lãnh đạo phong trào này đã đưa ra quyết định sẽ rời bỏ Syria, chuyển trụ sở của mình tới một quốc gia Arập khác, có thể là Qatar hay Jordan. Một số nguồn tin ngoại giao còn khẳng định, việc giới lãnh đạo Hamas quyết định tránh xa chế độ của Bashar al-Assad tại Syria đã khiến cho Tehran quyết định ngừng cung cấp tài chính cho tổ chức này.
Thỏa thuận hòa bình Fatah-Hamas được đông đảo người dân Palestine - vốn đã mệt mỏi vì những bất đồng và chia rẽ thường xuyên giữa hai lực lượng chính trị hàng đầu này - bày tỏ quan điểm ủng hộ. Tuy nhiên, sự chào mừng của người dân đối với bước ngoặt này vẫn chỉ dừng ở mức độ thận trọng, vì chắc chắn việc thực thi sẽ còn đòi hỏi nhiều thiện chí, nhượng bộ và quyết tâm của cả hai bên.
Thỏa thuận trên cũng sẽ làm thay đổi đáng kể mối quan hệ Israel-Palestine. Với phương châm kiểu "chia để trị", giới lãnh đạo Israel chắc chắn không muốn chứng kiến sự hình thành một nhà nước Palestine thống nhất. Chẳng gì, Thủ tướng Benjamin Netanyahu vẫn công khai cảnh báo ông Abbas rằng, ông này có thể đặt cược vào hòa bình với Israel hay vào sự thống nhất với Hamas, chứ không thể vào cả hai
