Ma túy trong giới trẻ: Nhận diện một hiểm họa!

Chỉ việc múc một chấm bằng đầu que tăm hơ nóng trên mảnh giấy bạc bóc ra từ kẹo cao su, há miệng “ngáp” tất thảy làn khói trắng bay lên...

Gia đình tôi chuyển về phố Hàng Giấy (Hà Nội) năm 1991, ngôi nhà trong ngõ cách chợ Đồng Xuân vài bước chân, đó là chợ đầu mối lớn nhất phía Bắc thời điểm bấy giờ. Quần thể xung quanh khu phố chợ này đều chịu ảnh hưởng, cộng sinh khá rõ nét với những tệ nạn xã hội phức tạp khi ấy. Và heroin nhanh chóng “phổ cập” đến đám trẻ con tò mò chúng tôi. Việc dạy nhau hút xách, thể hiện “bản lĩnh” đối với đám trẻ đường phố là việc gì đó vô cùng quan trọng, không thể không hút nếu còn muốn mò ra đường giao lưu.

Quanh khu vực phố cổ, nhiều tiệm cafe thậm chí công khai chứa chấp đám trẻ túm tụm quanh bàn châm cho nhau “ngáp” làn khói trắng, hành vi lạ lẫm đó đối với những người xung quanh tới mức họ còn không buồn đứng dậy bỏ đi hay buông ánh nhìn lo lắng. Thậm chí có người lớn tuổi tò mò nhìn sang cười hỏi các cháu đang làm gì vậy?

Vài năm sau đó, “cái chết trắng”, hậu quả, hệ lụy từ tệ nạn ma túy, cụ thể là heroin có lẽ không cần phải nhắc lại bởi nó quá khủng khiếp. Ngay trong khu phố tôi sống, đám trẻ đường phố cùng lứa vãn đi tới 2/3, họ bị bắt trong những vụ vi phạm pháp luật, trộm cắp, cướp giật lấy tiền hút chích, bỏ mạng đâu đó vì sốc thuốc, đi cai nghiện hoặc bị gia đình cưỡng chế xích chân, xích tay tại nhà.

Bài học từ cơn bão ma túy heroin cho chúng ta một nhận thức toàn diện, cụ thể, chi tiết với nhiều dẫn chứng, đó là bài học xương máu để cảnh tỉnh. Nhưng lợi nhuận từ ma túy là khổng lồ, các thế hệ “đàn em” của heroin được điều chế, đóng nén tinh vi vẫn len lỏi vào đời sống. Đối phó với tệ nạn này, toàn thể xã hội dường như chưa bao giờ dừng lại.

Mới đây, một thanh niên được giới trẻ trong giới “under ground”, cách gọi thế giới ngầm của những bộ môn thể thao đường phố, vinh danh là ngôi sao bộ môn parkour (nhào lộn, bay nhảy vượt chướng ngại vật) là Trần Trọng Hiếu (27 tuổi, quê huyện Bảo Lâm, Lâm Đồng) bị Công an quận Nam Từ Liêm, Hà Nội khởi tố để điều tra về hành vi tàng trữ trái phép chất ma túy.

Tôi sững lại trước thông tin này trên mặt báo, bởi hơn một thập kỷ trước đã từng có vài ngày theo nhóm parkour để viết phóng sự. Đó là những bạn trẻ đầy nhiệt huyết, khỏe mạnh, có lối sống khá cởi mở thoải mái theo phong cách phương Tây. Khi ấy, sân vận động đại học Bách Khoa là sân chơi sơ khai cho bộ môn thể thao đường phố mạo hiểm này.

Trước đó, khoảng 22 giờ tối 12-3, Công an phường Mỹ Đình 1 (quận Nam Từ Liêm, Hà Nội) kiểm tra, phát hiện trong ví của Hiếu có 1 viên nén màu cam. Hiếu sau đó thừa nhận là ma túy tổng hợp dạng “kẹo”. Ngay lập tức, Công an phường Mỹ Đình 1 đã lập biên bản bắt giữ quả tang và đưa Hiếu về trụ sở làm việc.

Ngay sau đó, Công an quận Nam Từ Liêm ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam đối với Trần Trọng Hiếu và Nguyễn Tuấn Anh (35 tuổi, trú phường Yên Hòa, quận Cầu Giấy, Hà Nội) để làm rõ hành vi “tàng trữ trái phép chất ma túy”, quy định tại khoản 1 điều 249 bộ luật Hình sự. Tại cơ quan điều tra, Hiếu khai viên ma túy này được Tuấn Anh cho. Triệu tập Tuấn Anh lên làm việc, bị can này cũng thừa nhận đã cho Hiếu viên ma túy kể trên.

Mặc dù số lượng ma túy tổng hợp Hiếu mang trong người chỉ có 1 viên được bạn cho, trọng lượng 0,43 g nhưng hiển nhiên đó là hành vi vi phạm pháp luật. Theo tìm hiểu của người viết bài, tệ nạn ma túy đang tồn tại và diễn biến vô cùng phức tạp, bởi nhận thức hồn nhiên của người sử dụng, sự đa dạng, mang dáng dấp hiền lành của nhiều chủng loại ma túy tổng hợp khác nhau.

Vài năm trước, trong vô số lễ hội âm nhạc điện tử, nhạc sàn nhảy với DJ có âm lượng lớn được tổ chức với quy mô hàng ngàn khán giả. Có thể dễ dàng bắt gặp những nhóm sành điệu mang gương mặt trẻ măng túm tụm chia nhau sử dụng ma túy một cách công khai trước khi “lên nhạc”. Đó là những chất ma túy, kích thích mang hình hài kỳ lạ, có thể được đóng gói đẹp đẽ trong gói trong túi mang thương hiệu cafe nổi tiếng nào đó, hay dung dịch ma túy pha trong tinh dầu để hút cùng bộ đốt nhiệt vape, viên dạng nén…

Nhạc điện tử DJ và ma túy tổng hợp trong những đêm nhạc như vậy sẽ phải song hành cùng nhau như ăn bún đậu phải có mắm tôm, cá rán ắt có kèm nước mắm tỏi. Đối với người bình thường, mà dân chơi gọi là đi chơi “xanh chín”, tức là không sử dụng bất kỳ chất kích thích nào đều phải đầu hàng trước giàn loa khổng lồ nhả ra tần số âm thanh hàng trăm decibel sau chục phút đồng hồ.

Trong giới trẻ làm công việc sáng tạo hay thể thao mạo hiểm như Hiếu, tôi đã hỏi và nhận được câu trả lời rằng nếu không sử dụng ma túy gì đó sẽ rất khó làm việc? Họ coi việc dùng ma túy tổng hợp, chất kích thích đơn giản giống chúng ta mời nhau điếu thuốc lá vậy. Thậm chí trong không ít ca khúc nhạc Rap tiếng Việt thể hiện bởi giới ca sĩ “under ground” được yêu thích, lan truyền rộng rãi trên Internet, Spotify, Youtube… trong đó ca từ miêu tả khá rõ nét đời sống với ma túy, trách cứ nhau dùng mà không lịch sự mời nhau đến một câu, hay trêu chọc đứa bạn giấu diếm ma túy sử dụng một mình(!)

Có lẽ đau lòng nhất được nhớ tới là sự việc xảy ra tối 16-9-2018, lễ hội âm nhạc mang tên Du hành tới mặt trăng (Trip to the moon) được tổ chức tại công viên nước Hồ Tây với ước tính hơn 5.000 người tham gia. Kết thúc chương trình, nhiều người có biểu hiện nghi sốc ma túy đã được đưa cấp cứu. Công an Hà Nội sau đó đã xác định có 7 người chết và 5 người hôn mê đều dương tính với ma túy. Tại hiện trường lễ hội, cảnh sát thu được “bóng cười”, một số viên nén nghi ma túy tổng hợp.

Đồng chí Phó giám đốc Công an Hà Nội khi ấy cho hay, đêm 16-9-2018 đơn vị nhận thông tin hai người chết khi cấp cứu tại Bệnh viện Tim Hà Nội (cơ sở 2). Những người này đều vừa tham gia sự kiện âm nhạc tại Công viên nước Hồ Tây. Sau đó tiếp tục rà soát, Cơ quan công an nhận thông tin có thêm 5 người chết tại Bệnh viện E gần đó, hai người hôn mê sâu. Bệnh viện Bạch Mai cũng ghi nhận hai trường hợp hôn mê. Tất cả đều được đưa từ lễ hội âm nhạc trên đến cấp cứu. Sau sự việc nghiêm trọng này, thành phố Hà Nội dừng cấp phép biểu diễn nơi đông người một thời gian dài.

Cách đây vài năm, khi thành phố Hà Nội còn chưa quy hoạch, tổ chức phố đi bộ quanh khu vực phố cổ, hồ Hoàn Kiếm ngày cuối tuần. Khu phố Tạ Hiện, Hàng Buồm, Lương Ngọc Quyến… hình thành phố bia cỏ, ban đầu hình thành chỉ để phục vụ khách du lịch bụi nước ngoài nhưng đã tạo nên một nét văn hóa riêng biệt, người ta gọi là khu phố Tây. Len lỏi trong lối sống cởi mở, tự do, phóng khoáng đặc trưng của những vị khách phương Tây cũng như vô số quốc gia khác trên thế giới, thì cũng có những nét hoang dã, bất cần và cả ma túy.

Sự giao thoa nhiều nền văn hóa tại khu phố Tây này tạo ra sự hấp dẫn riêng, thu hút nhiều bạn trẻ bản địa Việt Nam. Một buổi chiều hè năm 2014, tôi ghé khu này cùng vài người bạn, yên vị được 2 chai bia tôi ngửi thấy mùi khói cần sa. Dáo dác nhìn quanh tìm thì phát hiện làn khói có mùi nồng đặc trưng đó phát ra từ hai bạn nữ trẻ, một trong số đó là con gái của người quen, cháu sinh năm 1997. Tôi lững thững đi sang, đứng nhìn, cháu ngước mắt lên thấy thì dúi điếu cần sa xuống chân dập. Định thanh minh gì đó rồi giọng lí nhí, kiểu như chú đừng mách bố cháu nhé.

Tôi nhớ mãi câu nói đó vì thực sự khó xử. Giữ lời hứa với đứa trẻ và nhắm mắt để nó có thể buông thả tiếp tục trượt dài hay làm tròn bổn phận của người chú, bạn của bố cháu? Bởi ma túy tổng hợp, chất kích thích có tính chất “dây chuyền”, tức là đã bắt đầu với cần sa sẽ dễ dãi thử thuốc lắc, ke, nấm ảo giác hay vô vàn loại khác mà những kẻ sản xuất ma túy không ngừng sáng tạo mỗi ngày. Bởi sự giáo dục nhận thức về tác hại của ma túy không chỉ cần riêng sự sát sao của cha mẹ, nó còn phụ thuộc lớn hơn vào môi trường quan hệ xã hội, bạn bè xung quanh. Thật khó từ chối bỏ vào miệng một viên nén, làn khói cần sa, cỏ Mỹ trong một cuộc vui đầy âm nhạc cùng những lời khích tướng của đám bạn phê pha, nếu không muốn bị lạc lõng. Cuối cùng tôi lựa chọn sự phản bội với đứa trẻ cùng với sự áy náy nhiều năm, rất may sau này cháu đã tìm được con đường yêu thích với học thuật.

Trong các loại chất kích thích, ma túy tổng hợp đa dạng hiện nay có thể nhìn nhận nó là dạng hướng thần, tạo cảm giác vui vẻ, ảo giác… khác với heroin, nó biến con người xuất hiện những hành vi lạ. Cách gọi chung là “ngáo đá”, và hiển nhiên hậu quả của nó cũng thật khủng khiếp không kém cạnh bất kể loại ma túy nào hiện hữu trên trái đất. Tôi hy vọng bài viết này là lời cảnh tỉnh chung cho các bạn trẻ, là chia sẻ trải nghiệm với những bậc phụ huynh đang có con cái tuổi loay hoay lớn, đối tượng rất dễ sa ngã vào ma túy. Hãy theo dõi, giáo dục nhận thức, chia sẻ với con cái nhiều hơn để chúng có cơ hội vào đời xứng đáng.