Lực lượng cảnh sát Libya trong thành phố hỗn loạn Benghazi
Sĩ quan cảnh sát Sharif Ganasi làm việc từ 4 giờ sáng đến nửa đêm, chạy xe dọc theo những con đường của thành phố Benghazi để cảnh giác những kẻ say rượu và bọn đánh cắp ôtô. Ganasi nói khi lái xe qua những con đường của thành phố nổi loạn: "Chúng tôi có thể sử dụng thiết bị tốt hơn".
Ganasi không mang súng hay đeo phù hiệu cảnh sát. Anh cũng hiếm khi bắt giữ bất cứ một ai. Đó là thực tế của Benghazi : 6.000 cảnh sát không được huấn luyện tốt và trang bị nghèo nàn trong khi cố gắng giữ gìn trật tự và thực thi luật pháp. Đã mấy tháng họ chưa được trả lương.
Mục tiêu chính của phe nổi loạn ở phía đông Libya là nhắm đến công cụ của chính quyền Gaddafi: cảnh sát. Những đồn cảnh sát ở Benghazi đều bị phóng hỏa và cướp phá. Súng ống, radio và ôtô tuần tra đều bị cướp. Lực lượng cảnh sát của chính quyền Gaddafi đều rời bỏ trụ sở, trong khi một số gia nhập quân nổi loạn chống lại binh lính của chính phủ. Nhưng 5 tháng sau cuộc nổi loạn tháng 2/2011, 80% số sĩ quan cảnh sát đã trở lại đường phố Benghazi . Nhưng hơn 500 chiếc ôtô cảnh sát đã không còn và chỉ còn 100 xe hoạt động trở lại. Mặc dù trang bị rất sơ sài song lực lượng cảnh sát ở Benghazi lại có được một thứ vốn không tồn tại dưới chính quyền của Gaddafi - đó là sự tin cậy.
Sĩ quan Ganasi, 35 tuổi, thừa nhận: "Trước đây, người dân rất sợ khi nhìn thấy cảnh sát. Nhưng bây giờ họ coi chúng tôi như là những người bảo vệ họ". Ashour Showil, 52 tuổi, Cảnh sát trưởng mới của Benghazi , cũng công nhận cảnh sát dưới chính quyền Gaddafi đôi khi là "mối đe dọa đối với người dân, hơn là những người bảo vệ".
Hiện nay, Showil cố gắng tạo ra một lực lượng cảnh sát hiện đại và ông có thông điệp với sĩ quan dưới quyền của mình: "Đường lối cũ đã qua rồi. Cảnh sát bây giờ phải phục vụ người dân, cư xử với họ một cách tôn trọng". Theo Showil, Benghazi bây giờ an toàn hơn bất cứ thành phố nào khác ở Ai Cập hay Tunisia .
Thật ra, Benghazi hiện nay ít hỗn loạn hơn so với hồi tháng 2 và tháng 3, khi những tay súng tràn ra đường phố, nổ súng suốt ngày đêm.
Những chiếc xe tải lắp súng máy đang chiến đấu bên ngoài thành phố dầu mỏ Port Brega, cách Benghazi khoảng 200km về phía tây nam, và vũ khí cũng xuất hiện lan tràn ở đây. Đương nhiên cảnh sát Benghazi mong muốn một điều như các luật sư ủng hộ kiểm soát vũ khí ở Mỹ đòi hỏi - đó là mọi súng ống phải được đăng ký và chúng không được hiện diện trên đường phố. Ganasi cho biết trong những ngày này bọn cướp vặt và bắt cóc tống tiền vẫn còn lác đác ở Benghazi . Ganasi nói, súng ống bị cấm tiệt dưới chế độ Gaddafi song bây giờ chúng là nguyên nhân của bạo lực ở Benghazi : "Hiện nay khi giới trẻ bước vào cuộc chiến, tất nhiên sẽ có người chết".
Ganasi cho biết, trong thời gian xảy ra bạo loạn (khoảng tháng 2, tháng 3/2011) ông và 2 sĩ quan cảnh sát khác bất ngờ chạm mặt với một nhóm cướp có vũ trang đang cố cướp chiếc ôtô của một phụ nữ. Lúc đó một sĩ quan có mang súng cho nên cả đội đối phó với bọn cướp ôtô thay vì gọi về trụ sở. Viên sĩ quan rút súng bắn chỉ thiên và bọn cướp rút lui. Cảnh sát không bắt giữ một ai và còn hộ tống người phụ nữ về nhà an toàn. Ganasi không có súng nên không dám đối mặt với bọn tội phạm. Thay vào đó anh xử lý những kẻ say rượu (rượu bị cấm ở nước Libya Hồi giáo).
Ganasi giải thích: "Trước đây chúng tôi không bao giờ hợp tác với người dân. Nhưng bây giờ cha của những tên say sưa lại trình báo với chúng tôi về tình trạng uống rượu phá phách của con họ". Đồn cảnh sát Doha bị phóng hỏa và phá hủy vào tháng 2 bây giờ đã được xây dựng lại như là một hình mẫu. Và người dân Benghazi cũng đã gom góp tiền để dựng lại những đồn cảnh sát khác.
Tại đây, Đồn cảnh sát Doha, Phó cảnh sát trưởng Musa Muzany cho biết, họ chỉ có 15 khẩu súng ngắn và 10 khẩu súng trường tự động dành cho 150 sĩ quan. Muzany chỉ tay vào đống giấy tờ trong góc nhà: "Tất cả là những báo cáo của cảnh sát về số vũ khí bị đánh cắp" từ cuộc nổi loạn trong tháng 2. "Tôi đang cố gắng thu hồi số súng này". Muzany cũng không mang súng. Theo lời của ông, dưới chế độ của Gaddafi cảnh sát cũng hiếm khi được sử dụng súng. Hiện thời 7 người trong số sĩ quan của Muzany đang chiến đấu trong đội ngũ của quân nổi loạn.
Ganasi thường xuyên tuần tra khắp thành phố Benghazi để giữ gìn an ninh trật tự trong chiếc Hyundai của mình - một trong khoảng chục chiếc như vậy được những doanh nhân giàu có hiến tặng cho cảnh sát. Đã 13 năm trong ngành cảnh sát, và Ganasi đã rời khỏi lực lượng khi người dân nổi loạn, song chỉ sau một tuần anh quay trở lại với nhiệm vụ. Khi đêm bắt đầu buông, người ta gọi nhau cầu kinh. Rác rưởi bị đốt cháy trên đường. Những thanh niên không công ăn việc làm tụ tập trong quán cà phê ven đường. Ganasi lái xe vào một khách sạn, nơi anh có trách nhiệm bảo vệ. Anh ngồi ở đây một lúc, chờ nghe cuộc gọi từ radio. Anh giải thích: "Một ngày mới sắp đến. Chúng tôi đang làm nhiệm vụ của cảnh sát thực thụ"
Trần Thanh Phong (tổng hợp)
