Trước đó là âm mưu táo bạo nhằm ám sát tướng Khalifa Hifter, Tổng tư lệnh quân đội Libya. Các chuyên gia đang thực sự lo ngại rằng, những trò phân chia ảnh hưởng giữa các phe phái vũ trang đang kiểm soát thủ đô Libya có thể dẫn tới tình trạng hỗn loạn ngày càng tăng, thậm chí không loại trừ nguy cơ của một cuộc nội chiến mới làm cho quốc gia này có thể chia năm xẻ bảy.
Màn dạo đầu của cuộc chiến chia sẻ quyền lực
Những cuộc đấu súng khốc liệt xung quanh khu vực sân bay quốc tế Tripoli bắt đầu bùng phát vào đêm Chủ nhật (11/12). Các dân quân từ thành phố Zintan được giao nhiệm vụ bảo vệ địa điểm quan trọng này bước đầu đã đẩy lùi được cuộc tấn công. Nhưng các tay súng từ cái gọi là "Đội cận vệ quốc gia mới của Libya" đi đầu trong cuộc tấn công sân bay đã kịp chiếm được 3 chiếc xe có gắn súng máy cỡ lớn có thể sử dụng để bắn hạ các mục tiêu trên không. Lo ngại trước khả năng các tay súng nổi loạn có thể tấn công các máy bay dân sự, chính quyền đã phải ra lệnh đóng cửa hoàn toàn không phận Tripoli.
Cuộc đọ súng chỉ tạm thời chấm dứt sau khi có sự can thiệp của giới lãnh đạo đất nước và một vài tù trưởng các bộ lạc. Tuy nhiên, xung đột hoàn toàn có thể tái diễn vào bất kỳ thời điểm nào. Phe "Cận vệ quốc gia" tuyên bố, họ sẽ không từ bỏ nỗ lực giành quyền kiểm soát sân bay của thủ đô.
Còn một vụ việc nghiêm trọng khác cũng mới xảy ra vài giờ trước đó. Các tay súng đã lập ra một điểm kiểm soát giả mạo bên đường với âm mưu phục kích nhằm hạ sát Tổng tư lệnh Khalifa Hifter. May mắn là tay tài xế lái chiếc xe Jeep chở tướng Hifter đã dũng cảm vượt qua trạm kiểm soát dưới làn đạn truy đuổi. Cuộc phản công bố ráp ngay sau đó đã bắt được ít nhất hai kẻ tấn công.
Các nhà quan sát giải thích tình trạng bùng phát bạo lực tại Tripoli bắt nguồn từ cuộc chiến giành quyền lực đang ngày một căng thẳng giữa các phe nhóm khác nhau trong hàng ngũ lực lượng đối lập cũ. Sau khi Gaddafi bị lật đổ và sát hại, "lực lượng cách mạng nổi dậy" vô hình trung đã lâm vào tình cảnh không còn kẻ thù chung, trước đó vốn là chất kết dính liên minh lỏng lẻo của họ. Giờ đây, mối quan tâm chính của các phe nhóm là phải làm rõ các mối quan hệ giữa họ với nhau - bắt đầu từ việc phân chia quyền lực và sau đó là các mỏ dầu trên khắp đất nước.
Từ đầu tháng 12, nhiệm vụ đảm bảo an ninh tại thủ đô Tripoli được giao phó cho cơ quan cảnh sát địa phương, về cơ bản được đánh giá là chưa đủ năng lực đảm trách. Dấu hiệu bất ổn đầu tiên là một vài vụ tấn công phá hoại nhằm gây tiếng vang của các phần tử ủng hộ chế độ Gaddafi đã rút vào bí mật. Điển hình là vụ tấn công bệnh viện trung tâm thành phố và Viện trưởng Viện Kiểm sát Abdul-Aziz al-Hassady. Giờ đây, tới lượt những ông chủ mới của đất nước lao vào cuộc đấu đá quyền lực nhờ sự giúp đỡ của súng đạn.
Vụ tấn công sân bay thủ đô và xe chở tướng Hifter xảy ra ngay sau khi Chủ tịch Hội đồng dân tộc chuyển tiếp (NTC) Mustafa Abdul-Jalil tuyên bố ân xá cho toàn bộ những người từng ủng hộ cho Gaddafi, trong đó có cả những người cho tới giờ vẫn chưa từ bỏ vũ khí.
Theo ý kiến của các nhà phân tích, quyết định trên là một bước đi hoàn toàn logic, do mối đe dọa chính đối với hòa bình và ổn định tại Libya giờ đây không còn xuất phát từ lực lượng trung thành với Gaddafi - những kẻ đã mất thủ lĩnh, mất tinh thần, ngoài ra lại không có bất cứ mục đích hay chương trình hành động rõ ràng nào. Mối nguy hiểm hơn nhiều đối với sự ổn định của đất nước Libya giờ đây lại bắt nguồn từ sự chia rẽ giữa các phe nhóm bộ lạc, trước đây từng có thời gian liên kết với nhau chống Gaddafi, trong khi vẫn chưa loại bỏ được những mâu thuẫn nội tại đã âm ỉ từ lâu.
Và nguy cơ chia rẽ đất nước
Với bước ngoặt nguy hiểm này, chính quyền mới của Libya nếu như không tìm được những giải pháp thỏa hiệp với thủ lĩnh các bộ lạc kiểm soát những "trung tâm cách mạng chính" - Bengazi, Misurata và Zintan - những xung đột vũ trang ban đầu này rất có thể dẫn tới một cuộc nội chiến mới.
Khác với một số quốc gia cũng vừa trải qua "Mùa xuân Arập" (Tunisia và Ai Cập), Libya có đặc điểm phân biệt rõ ràng về các yếu tố khu vực và bộ lạc. Các khu vực địa chính trị lớn trong thành phần Libya - Tripolitana, Cyrenaica và Fezzan - từ lâu nay vẫn có đặc điểm tồn tại gần như độc lập với nhau. Chính vì vậy, nếu Libya bùng nổ cuộc chiến giữa các bộ lạc, quốc gia này hoàn toàn có thể lâm vào tình trạng bị chia cắt và rơi tự do vào vòng kiểm soát của các cường quốc trên thế giới hay trong khu vực, cũng như các quốc gia láng giềng.
Hiện tham gia vào cuộc chiến tranh giành ảnh hưởng tại Libya đang có một loạt các nước như Qatar, Arập Xêút, Thổ Nhĩ Kỳ, Pháp, Anh, Italia. Ngoài ra không thể không tính tới Ai Cập (dù sớm hay muộn cũng sẽ thoát ra khỏi tình trạng bất ổn) cũng như Mỹ (vẫn được coi là có vai trò thứ yếu trong cuộc chiến chống lại Gaddafi trước đây)
