Kyrgyzstan: Vì sao Tổng thống Kurmanbek Bakiev không từ chức?

Mặc dù chính phủ lâm thời thông báo (22/4), sẽ tổ chức trưng cầu ý dân về bản Hiến pháp sửa đổi trước khi bầu cử Quốc hội và Tổng thống, nhưng tuyên bố không từ chức của Tổng thống Kurmanbek Bakiev cùng những biến động trên chính trường Kyrgyzstan đang khiến dư luận thực sự lo lắng về tương lai của quốc gia Trung Á này.

Bất nhất sinh nghi ngờ

Theo thông báo của Phó thủ tướng lâm thời Omurbek Tekebaev, chính phủ lâm thời dự định công bố bản dự thảo Hiến pháp mới hôm 25/4 để toàn dân thảo luận và ngày 27/6 là thời điểm tiến hành trưng cầu ý dân về bản Hiến pháp sửa đổi trước khi diễn ra cuộc bầu cử Quốc hội và Tổng thống hôm 10/10.

Theo đó, Hiến pháp mới sẽ cân bằng quyền lực giữa Nhà nước và hệ thống chính trị nhằm tránh tập trung quyền lực vào tay một người. Tổng thống sẽ không được hưởng bất kỳ quyền miễn trừ nào và gia đình Tổng thống cũng sẽ không được hưởng trợ cấp từ Nhà nước như hiện nay.

Chính phủ lâm thời do bà Roza Otunbaeva đứng đầu muốn chuyển Kyrgyzstan từ nước Cộng hòa Tổng thống thành quốc gia Cộng hòa nghị viện. Việc này có diễn ra theo đúng nghị trình hay không còn phụ thuộc khá nhiều vào động thái của Tổng thống vừa bị lật đổ Kurmanbek Bakiev.

Trong tuyên bố hôm 21/4, ông Kurmanbek Bakiev khẳng định, không ký vào đơn từ chức và vẫn là Tổng thống hợp pháp của Kyrgyzstan . Ông Kurmanbek Bakiev cũng kêu gọi cộng đồng quốc tế không công nhận chính phủ lâm thời do bà Roza Otunbaeva đứng đầu. Đây là tuyên bố đầu tiên của ông Kurmanbek Bakiev kể từ khi rời Kyrgyzstan và nó đang tạo ra những phản ứng khác nhau trên chính trường nước này. Ngay sau tuyên bố của ông Kurmanbek Bakiev, người phát ngôn chính phủ lâm thời Edil Baisalov khẳng định, điều này không phù hợp với thực tế.

Ông Edil Baisalov nhấn mạnh, Tổng thống Kurmanbek Bakiev đã bị chính nhân dân Kyrgyzstan lật đổ. Cũng trong thời điểm này, bà Roza Otunbaeva khẳng định, ông Kurmanbek Bakiev phải bị dẫn độ về Kyrgyzstan xét xử, nếu không Tòa án quân sự thủ đô Biskek sẽ đề nghị Tổ chức Cảnh sát Quốc tế (Interpol) can thiệp. Nhưng Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko vẫn khẳng định, sẽ bảo vệ an ninh và sẵn sàng giúp ông Kurmanbek Bakiyev tị nạn lâu dài tại nước này.

Tổng thống Alexander Lukashenko cũng nhấn mạnh, việc ông Kurmanbek Bakiev tham gia vào cuộc bầu cử tổng thống Kyrgyzstan sẽ góp phần đưa đất nước thoát khỏi tình trạng khủng hoảng hiện nay. 

Cách đây không lâu (16/4), chính phủ lâm thời cho biết, nhận được cả bản gốc lẫn bản fax lá thư từ chức của ông Kurmanbek Bakiev gửi từ Kazakhstan . Nhưng chỉ mấy ngày sau, ông Kurmanbek Bakiev đã phủ nhận vấn đề này. Tại sao vậy?

Giới bình luận cho rằng, những tuyên bố khác nhau của chính phủ lâm thời đã khiến ông Kurmanbek Bakiev có phản ứng tương tự. Mặc dù rời Kyrgyzstan tới thành phố Taraz của Kazakhstan hôm 15/4 sau cuộc dàn xếp giữa Tổng thống Kazakhstan Nursultan Nazarbayev với Tổng thống Mỹ Barack Obama,  Tổng thống Nga Dmitry Medvedev, Liên minh châu Âu và Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu, nhưng ông Kurmanbek Bakiev vẫn cảm thấy bất ổn.

Kể từ khi được cử đứng đầu chính phủ lâm thời, bà Roza Otunbayeva đã đưa ra một số tuyên bố không nhất quán đối với ông Kurmanbek Bakiev - từ "bỏ qua" đến phải bị xét xử. Bà Roza Otunbaeva từng đề nghị để ông Kurmanbek Bakiev được an toàn đi sống lưu vong, nếu đồng ý từ chức.

Không những thế, chính phủ lâm thời còn liên tiếp phát lệnh bắt người thân và thuộc hạ của ông Kurmanbek Bakiev. Lính đặc nhiệm và cảnh sát cũng được huy động để bắt ông Janysh Bakiev, em trai Tổng thống Kurmanbek Bakiev. Chính phủ lâm thời cáo buộc Bộ trưởng Quốc phòng Zhanysh Bakiev, em trai Tổng thống Kurmanbek Bakiev đã ra lệnh cho quân đội nổ súng vào những người biểu tình hôm 7/4 khiến 84 người chết và nhiều người bị thương.

Kỳ án không lời giải

Thông tin được giới truyền thông Kyrgyzstan đăng tải hôm 22/4 tiếp tục phủ bóng đen lên những vụ kỳ án tại quốc gia Trung Á này. Vụ mất tích một cách bí ẩn ở khu vực miền Nam Kyrgyzstan của ông Ahmad Bakiev, anh trai Tổng thống Kurmanbek Bakiev khiến dư luận coi đây là sự thách đố đối với chính phủ lâm thời.

Theo lời kể của ông Kanybek Bakiev, một trong những người em của Tổng thống Kurmanbek Bakiev - nghe thấy tiếng súng nổ sau khi ông Ahmad Bakiev gọi điện thoại. Được biết, ông Ahmad Bakiev đã rời nhà đi gặp một người nào đó vào đúng giờ ăn trưa hôm 21/4. Đến khoảng 18h cùng ngày, ông Ahmad Bakiev đã gọi điện cho ông Kanybek Bakiev.

Ông Kanybek Bakiev từng khẳng định, ông Ahmad Bakiev có nguy cơ bị bắt hoặc bị giết. Người thân của Tổng thống Kurmanbek Bakiev không báo cảnh sát vụ việc kể trên bởi theo ông Kanybek Bakiev, quan chức chính phủ lâm thời đã mời ông Ahmad Bakiev đến tham dự một cuộc họp để nhờ chuyển thông điệp cho em trai vừa bị mất quyền.

Giới chuyên môn khá quan tâm tới tuyên bố của Phó thủ tướng chính phủ lâm thời Almaz Atambayev - nhân dân muốn ông Kurmanbek Bakiev phải chết. Ông Almaz Atambayev từng được ông Kurmanbek Bakiev cử làm Thủ tướng. Nhưng cách đây gần 3 năm (11/5/2007) ông Almaz Atambayev từng bị ám hại bằng một loại chất độc không rõ nguồn gốc. Ông Almaz Atambayev bị bất tỉnh trong 2 ngày sau khi uống một cốc nước tại văn phòng hôm 11/5/2007. Việc này diễn ra sau khi ông Almaz Atambayev quốc hữu hóa một nhà máy bán dẫn ở thành phố Jalalabad, quê hương của ông Kurmanbek Bakiev.

Cựu Bộ trưởng Quốc phòng kiêm Thư ký Hội đồng An ninh, tướng Ismail Isakov từng là một trong những người thân cận nhất của Tổng thống Kurmanbek Bakiev, nhưng vẫn bị Tòa án quân sự thủ đô Bishkek tuyên phạt 8 năm tù giam vì tội lợi dụng quyền hạn trong thi hành công vụ hôm 11/1/2010. Nhưng ngay sau khi được phóng thích khỏi nhà tù hôm 8/4, tướng Ismail Isakov đã thuyết phục quân đội ủng hộ chính phủ lâm thời

Trịnh Thị Phương Anh (tổng hợp)

Các tin khác

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Đêm 7/5, Israel phóng tên lửa xuống khu vực ngoại ô Beirut, tiêu diệt Ahmed Ali Balout - chỉ huy lực lượng Radwan của Hezbollah. Đây là lần đầu thủ đô Lebanon bị tấn công kể từ lệnh ngừng bắn hơn 3 tuần trước. Đòn tập kích làm rung chuyển nền tảng mong manh của thỏa thuận và phủ bóng lên những nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran.

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Theo Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế - HSS (Vương quốc Anh), việc Nhật Bản nới lỏng đáng kể các hạn chế đối với xuất khẩu quốc phòng sẽ tạo ra những cơ hội thương mại và ngoại giao quan trọng. Nhưng, trước hết, họ cần giải quyết các vấn đề về năng lực công nghiệp quốc phòng.

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

Áp lực nội bộ gia tăng buộc NATO xem xét điều chỉnh cơ chế họp cấp cao, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều khác biệt về ưu tiên chiến lược. Việc thay đổi nhịp thượng đỉnh đặt ra yêu cầu cân bằng giữa ổn định chính trị và hiệu quả điều phối dài hạn của liên minh.

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.