Ghi nhận tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn diễn ra trong hai ngày qua giữa các đại biểu với 4 vị Bộ trưởng: Bộ trưởng Công thương Vũ Huy Hoàng, Bộ trưởng Xây dựng Trịnh Đình Dũng, Thống đốc Ngân hàng Nguyễn Văn Bình, Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến có thể thấy đó là cuộc tranh luận khá sòng phẳng, đặt ra nhiều vấn đề nóng, đặc biệt là hai lĩnh vực đang chi phối vào giá cả thị trường và cả nền kinh tế hiện nay là xăng dầu và bất động sản...
"Cứ Quốc hội họp là xăng giảm giá"
Câu chuyện giá và chất lượng xăng dầu lâu nay luôn là vấn đề gây bức xúc trong nhân dân bởi tình trạng tăng nhanh giảm chậm, chất lượng kém gây ra cháy xe... Vì vậy, cùng hàng loạt câu hỏi về giải pháp xử lý hàng tồn kho, chống buôn lậu, nâng cao giá trị gạo và các mặt hàng xuất khẩu khác, câu chuyện điều hành giá và chất lượng xăng dầu, về sửa đổi những bất cập của Nghị định 84 lại được đặt ra với Bộ trưởng Công thương.
Đề cập tới chuyện này, đại biểu Đỗ Văn Đương (TP HCM) đặt ra câu hỏi khá thú vị rằng: "Còn nhớ là giá xăng, dầu đã được giảm ở Kỳ họp thứ 3 năm ngoái, sau đó lại tăng vùn vụt. Và mới tối hôm qua thì giá xăng, dầu giảm 500 đồng/ lít. Tôi xin hỏi Bộ trưởng Bộ Công thương và Bộ Tài chính, đây có phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên hay là biện pháp linh hoạt của hai Bộ trưởng trước thềm chất vấn ngày hôm nay".
Đặt ra vấn đề làm thế nào và khi nào chúng ta có thị trường cạnh tranh trong kinh doanh xăng, dầu, đại biểu Đồng Hữu Mạo (Thừa Thiên - Huế) cho rằng sau khi có Nghị định 84 năm 2009, đến nay đã có 13 doanh nghiệp kinh doanh xăng, dầu nhưng trên thực tế thị phần của Petrolimex vẫn chiếm tỷ lệ cao so với doanh nghiệp đầu mối khác nên "tôi thấy băn khoăn nếu như vậy thì trong thời gian ngắn Việt Nam rất khó có thể có thị trường cạnh tranh về xăng, dầu".
Theo Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng, từ sau khi có Nghị định 84, đã có thêm 4 doanh nghiệp ngoài quốc doanh gia nhập vào cơ cấu là các doanh nghiệp được làm đầu mối kinh doanh xuất nhập khẩu và bán lẻ xăng, dầu, có nghĩa là đã tạo điều kiện cho thị trường cạnh tranh xăng, dầu rồi chứ không phải đến bây giờ.
Vì vậy "ý kiến của đại biểu Đỗ Văn Đương về vấn đề giảm giá xăng và dầu diezel 500 đồng/lít, tôi nghĩ chắc là sự trùng hợp ngẫu nhiên thôi. Tôi nghĩ với góc độ trách nhiệm được Chính phủ và Quốc hội giao không thể có động thái theo ý đại biểu nêu là linh hoạt, tôi nghĩ như vậy. Giá thế giới giảm thì chúng ta phải giảm. Đó là theo cơ chế điều hành giá xăng, dầu ".
Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng khẳng định trong tháng 12 này sẽ trình Chính phủ sửa đổi một số nội dung không còn phù hợp của Nghị định 84 như quỹ bình ổn giá, trong đó có quỹ bao nhiêu, thù lao, đại lý v.v…
Về thị trường cạnh trạnh trong kinh doanh xăng dầu, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cho biết: “Thực tế đúng là có chuyện Tập đoàn Petrolimex và trong chừng mực nào đó là Tổng công ty Dầu Việt Nam thuộc Tập đoàn Dầu khí có thị phần tương đối lớn. Tập đoàn Xăng, dầu Việt Nam khoảng 48 - 50% và Tổng công ty Dầu khoảng 15-16%. Điều này cũng được lý giải bởi thực tế là cho đến trước khi chúng ta thực hiện thị trường xăng, dầu thì việc nhập khẩu và cung ứng xăng, dầu cho các nhu cầu dân sự, kinh tế chủ yếu của Tổng công ty Xăng, dầu Việt Nam. Sau này từ năm 2009-2010 với nhà máy lọc dầu Bình Sơn đi vào hoạt động thì có thêm Tổng công ty Dầu Việt Nam. Với năng lực như vậy, với những điều kiện thực tế như vậy, việc họ chiếm thị phần tương đối lớn cũng là điều dễ hiểu.
Việc làm thế nào để chúng ta tiếp tục tạo điều kiện cho các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế có thể tham gia thuận lợi hơn trong thị trường xăng, dầu? Theo chỉ đạo của Chính phủ và cũng phù hợp với tinh thần nghị quyết của Trung ương, đó là vấn đề tái cơ cấu, tái thiết lại khu vực doanh nghiệp Nhà nước và thực hiện chỉ đạo này từ năm 2011 Tổng công ty Xăng, dầu đã thực hiện cổ phần hóa công ty mẹ, hiện nay đã có cổ phần bên ngoài, còn Nhà nước vẫn giữ cổ phần chi phối và tiếp tục thực hiện đề án sắp xếp tái cơ cấu đối với Petrolimex".
Theo Bộ trưởng Tài chính Vương Đình Huệ kinh doanh xăng, dầu hiện nay được điều chỉnh bằng Nghị định 84, Bộ Tài chính tham gia với Bộ Công thương trong quản lý giá.
"Từ đầu năm đến nay chúng ta đã điều chỉnh giá xăng, dầu là 12 lần, trong đó có 6 lần giảm và 6 lần tăng, như vậy nó có kịp thời hơn so với giá thế giới nhưng lại không tạo ra một lạm phát tâm lý và CPI của cả nước vẫn giữ được ở mức 6,02 - 18, chúng tôi cho rằng đây cũng là một kết quả tích cực. Như một số đại biểu nói có vẻ như Quốc hội họp có liên quan đến giá xăng, dầu, anh em trong điều hành Bộ Công thương có nói rằng cứ Quốc hội họp thì giá xăng, dầu thế giới giảm, giá như Quốc hội họp nhiều thì anh em mình khỏe. Kỳ họp đầu năm chúng ta giảm giá 3 lần trong một tháng Quốc hội họp.
Còn trong tháng 10 chúng ta phải dùng đến 1.200 đồng để bình ổn giá, trong đó có 500 đồng từ quỹ bình ổn, 300 đồng lấy lợi nhuận định mức của doanh nghiệp xăng, dầu, 500 đồng nữa là tiền thuế. Cho đến ngày hôm qua đã bù đắp được 500 đồng quỹ bình ổn, 300 đồng về lợi nhuận định mức của doanh nghiệp và đã tính toán để giảm giá được 500 đồng. Theo tinh thần khi giảm giá được là giảm giá ngay, do đó liên Bộ Công thương, Bộ Tài chính cũng đã chủ định giảm giá. Vấn đề này nó chỉ có cái hay là Quốc hội họp thì giá xăng, dầu giảm, vấn đề này rất minh bạch, rất công khai".
Cũng liên quan tới xăng dầu, một câu hỏi luôn được dư luận quan tâm, đó là việc kinh doanh của Petrolimex, doanh nghiệp đang chiếm tới một nửa thị phần trong nước, thực chất là lỗ hay lãi?
Theo Tổng Kiểm toán Nhà nước Đinh Tiến Dũng, qua kiểm toán báo cáo tài chính Petrolimex năm 2011, thì kết quả kinh doanh năm 2011, Petrolimex lỗ: 1.423 tỉ đồng (làm tròn). Tiền lương trung bình của toàn tập đoàn khoảng trên 6 triệu. Năm 2011, lương Chủ tịch HĐQT là 58 triệu đồng, Ủy viên HĐQT 42 triệu, Ủy viên HĐQT và Trưởng ban Kiểm soát 41 triệu, Ủy viên HĐQT kiêm Phó tổng giám đốc là 40 triệu/tháng.
Theo ông Dũng, so với năm 2010 thì mức thu nhập năm 2011 còn thấp hơn bởi "năm 2010 Petrolimex có lãi. Đồng chí Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc năm 2010 là 70,7 triệu/tháng, Ủy viên HĐQT là 54,9 triệu, Ủy viên HĐQT kiêm Trưởng ban Kiểm soát và Phó tổng giám đốc là 54,9 triệu. Năm 2012, chúng tôi chưa cập nhật vào được, bởi vì Tập đoàn Xăng, dầu cổ phần hóa vào thời điểm hết tháng 11/2011 và năm 2011 có 1 tháng hoạt động theo công ty cổ phần, 11 tháng hoạt động theo doanh nghiệp Nhà nước".
Xử lý thế nào với hơn 40.000 tỉ đồng tồn kho bất động sản?
Một vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là làm thế nào để "phá băng" thị trường bất động sản. Bởi theo đại biểu Phùng Văn Hùng (Cao Bằng) là "tại phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội gần đây, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cho biết dư nợ bất động sản có thể đã lên tới 1 triệu tỉ đồng, bằng 1/2 tổng sản phẩm quốc nội của chúng ta khoảng 100 tỉ USD. Số tồn đọng chủ yếu là do cung vượt cầu. Mặc dù giá cả hiện nay đã hạ tới 30 - 40% nhưng cũng chẳng ai mua, thị trường bất động sản vẫn trầm lắng. Như vậy chúng ta bán được cho ai, nếu như chúng ta giải cứu?".
Theo Bộ trưởng Xây dựng Trịnh Đình Dũng, để xác định bất động sản tồn kho, phải dựa vào 5 tiêu chí:
Thứ nhất, là căn hộ đã hoàn thành, nhưng chưa bán được.
Thứ hai, là căn hộ đã đủ điều kiện huy động vốn, đã xong móng, chủ đầu tư đã mở để bán nhưng chưa ký được hợp đồng.
Thứ ba, là căn hộ thấp tầng đã hoàn thành nhưng chưa bán được.
Thứ tư, là đất nền đã hoàn thành xây dựng hạ tầng kỹ thuật được phép bán nền nhưng chưa bán được.
Thứ năm, là diện tích, văn phòng trung tâm thương mại mới hoàn thành nhưng chưa có người thuê.
Theo số liệu chưa đầy đủ của 44 tỉnh, thành phố có nhiều bất động sản, tính đến ngày 30/8, số lượng hàng tồn kho cụ thể như sau:
Căn hộ chung cư tổng cộng là 16.469 căn. Trong đó Hà Nội có 2.392 căn và TP HCM có 10.108 căn.
Nhà ở thấp tầng là 5.176 căn. Trong đó, Hà Nội là 3.483 căn, TP HCM là 1.131 căn.
Đất nền, tổng cộng là 1.624.878m2. Trong đó TP HCM là 34.282m2.
Về văn phòng. Văn phòng trung tâm thương mại là 25.870m2. Trong đó Hà Nội là 5.459m2 và TP HCM là 19.771m2.
Tổng giá trị tồn kho ước tính khoảng 40.750 tỉ đồng.
Theo Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng, giải pháp mà Bộ Xây dựng đưa ra để cứu thị trường bất động sản là cả giải pháp dài hạn và giải pháp ngắn hạn. Giải pháp dài hạn là hoàn thiện hệ thống pháp luật để khắc phục tình trạng phát triển các dự án thiếu quy hoạch dẫn đến phát triển tự phát và cung vượt quá xa với cầu thì không thể khắc phục được.
Những giải pháp ngắn hạn là phải cơ cấu lại dự án, thay vì làm những dự án cho nhà ở cao cấp, cho người giàu nhiều quá thì bây giờ ta phải làm cho người nghèo, tức là tập trung vào nhóm nhà ở xã hội được Nhà nước hỗ trợ, Nhà nước hỗ trợ là không thu được tiền sử dụng đất, đây chính là gói gián tiếp kích cầu để tạo điều kiện cho nhà đầu tư thực hiện và cũng chính là gói hỗ trợ cho người nghèo được mua nhà, cần khuyến khích các doanh nghiệp tập trung cơ cấu các sản phẩm bất động sản và nếu làm được như vậy thì một lúc chúng ta được hai việc.
Việc thứ nhất là tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và do đó tháo gỡ khó khăn cho nền kinh tế và mọi người dân đều được hưởng lợi ích từ việc tháo gỡ khó khăn này.
Lợi ích thứ hai là những người nghèo, những người thu nhập thấp có điều kiện để cải thiện nhà ở.
Theo ông Dũng, cơ cấu lại các sản phẩm bất động sản có thể tùy theo từng vị trí, từng đô thị và từng dự án cụ thể mà cho phép cơ cấu lại các căn hộ bất động sản để phù hợp với khả năng thanh toán của người dân có thu nhập thấp, đặc biệt khuyến khích chuyển những sản phẩm bất động sản thương mại sang nhà ở xã hội, trong đó Nhà nước sẽ hỗ trợ tiền sử dụng đất và có thể hỗ trợ những chính sách về thuế theo quy định của Nhà nước.
Mặt khác đề nghị ngân hàng tiếp tục cho vay với những người mua nhà, đặc biệt những người mua nhà sử dụng lần đầu, những người mua nhà ở xã hội, đề nghị Quốc hội cho phép miễn giảm thuế VAT đối với những người mua nhà ở lần đầu.
Ngoài ra, Bộ xây dựng với trách nhiệm là cơ quan quản lý về kinh doanh bất động sản chủ trì phối hợp với các bộ, các cơ quan để hoàn thiện pháp luật liên quan đến phát triển đô thị và bất động sản.
Hiện nay, Bộ đã trình với Chính phủ nghị định về phát triển đô thị, trong đó có vấn đề về phát triển nhà ở và nhà ở xã hội. Trong nghị định này thì tăng cường kiểm soát phát triển các dự án đô thị theo quy hoạch, đồng thời kiểm soát quá trình phát triển đó để phát triển theo đúng quy định của pháp luật.
Theo ông Dũng, thị trường bất động sản Việt Nam rất non trẻ và kinh nghiệm của những nhà quản lý bất động sản, cả quản lý nhà nước, cả những nhà kinh doanh bất động sản thì năng lực còn rất hạn chế. Kinh doanh bất động sản nó liên quan đến nhiều ngành, nhiều cơ quan quản lý nhà nước, cả Trung ương và địa phương, liên quan đến cả người dân, nên việc tháo gỡ khó khăn của thị trường bất động sản yêu cầu phải có một giải pháp đồng bộ, tổng thể trách nhiệm của các bộ, các ngành cùng quan tâm tháo gỡ và đặc biệt là vai trò của các địa phương, vì các địa phương là trực tiếp quản lý các dự án bất động sản. Có điều chỉnh được hay không, có cơ cấu lại căn hộ được không, cơ cấu lại được dự án hay không, có nhanh thời gian hay không, tất cả phụ thuộc vào địa phương và phụ thuộc vào các cơ quan tham mưu, vấn đề này có xử lý được không còn phụ thuộc vào quyết tâm của doanh nghiệp.
"Thị trường bất động sản hiện nay đang là những giai đoạn khó khăn nhất, và chắc chắn vẫn phải tiếp tục khó khăn và chúng ta tháo gỡ từng bước. Nếu để càng khó khăn thì nợ xấu càng tăng thêm, cho nên cần phải quyết tâm rất cao và chắc chắn nó sẽ ấm lên cùng với sự hồi phục của nền kinh tế của chúng ta để tăng cầu của nền kinh tế thì thị trường sẽ khá hơn"
