Đột phá trong công tác PCCC và quản lý vũ khí, công cụ hỗ trợ
Tại đô thị đặc biệt TP Hồ Chí Minh, công tác phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ (PCCC&CNCH) luôn đối mặt với áp lực khổng lồ từ đặc thù “ngõ sâu, hẻm nhỏ”, hàng ngàn khu chung cư cũ, nhà ở kết hợp sản xuất kinh doanh, kho xưởng và các chợ truyền thống mật độ cao. Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ (VK, VLN&CCHT) và Luật PCCC&CNCH đã tạo bước đột phá mạnh mẽ khi chuyển dịch tư duy quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”.
Theo đó, dự thảo luật bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC của cơ quan quản lý nhà nước, thay bằng cơ chế hậu kiểm kết hợp kiểm tra việc chấp hành quy định nghiệm thu của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình. Đồng thời, bỏ thủ tục cấp phép trước khi lưu thông trên thị trường đối với phương tiện PCCC&CNCH và vật liệu ngăn cháy, chuyển sang quản lý theo pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa.
Sự thay đổi này giúp cắt giảm tối đa chi phí tuân thủ, thời gian cho doanh nghiệp và người dân, đồng thời gắn chặt trách nhiệm pháp lý trực tiếp của chủ đầu tư và người đứng đầu cơ sở trong việc tự bảo đảm an toàn PCCC.
Việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và cắt giảm thủ tục hành chính trong lĩnh vực PCCC&CNCH không đồng nghĩa với việc giảm nhẹ các yêu cầu, tiêu chuẩn an toàn PCCC hoặc buông lỏng công tác quản lý Nhà nước. Ngược lại, khi chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, người đứng đầu cơ sở và các tổ chức, cá nhân có liên quan càng phải được đề cao.
Mỗi chủ đầu tư, chủ cơ sở cần chủ động nghiên cứu, nắm vững và thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về PCCC&CNCH; bảo đảm các điều kiện an toàn ngay từ giai đoạn thiết kế, thi công, xây dựng cho đến khi đưa công trình vào hoạt động và trong suốt quá trình sử dụng. Không được chủ quan, xem nhẹ công tác PCCC hoặc lợi dụng việc cắt giảm thủ tục hành chính để bỏ qua các yêu cầu về an toàn phòng cháy, chữa cháy.
Việc đổi mới phương thức quản lý, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực PCCC&CNCH là bước chuyển quan trọng, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, phục vụ người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, cải cách hành chính chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi đôi với ý thức tự giác chấp hành pháp luật và trách nhiệm bảo đảm an toàn PCCC của mỗi cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và từng hộ gia đình.
Song song đó, dự án luật bãi bỏ thủ tục cấp, cấp lại, thu hồi giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ; đơn giản hóa thành phần hồ sơ trang bị vũ khí, công cụ hỗ trợ và phân cấp toàn diện thẩm quyền thu hồi vũ khí, công cụ hỗ trợ trong phạm vi quản lý cho Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an cấp tỉnh.
Những quy định mới này trao cho lực lượng Công an TP Hồ Chí Minh công cụ pháp lý sắc bén hơn để kiểm soát chặt chẽ nguồn vũ khí, công cụ hỗ trợ, đấu tranh hiệu quả với tội phạm có tổ chức, tội phạm sử dụng “vũ khí nóng”, ngăn chặn tận gốc tình trạng thanh thiếu niên tụ tập mang hung khí giải quyết mâu thuẫn tại các quận vùng ven và giáp ranh.
Nâng cao hiệu lực xử lý vi phạm hành chính, tạo đột phá trong trật tự đô thị
Là địa bàn phát sinh khối lượng hồ sơ xử lý vi phạm hành chính khổng lồ về giao thông, trật tự lòng lề đường, môi trường, xây dựng và tiếng ồn đô thị, việc hoàn thiện Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với TP Hồ Chí Minh.
Dự thảo luật mang đến nhiều điểm mới răn đe mạnh mẽ: nâng mức phạt tiền tối đa từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức; nâng thời hiệu xử phạt lên 2 đến 3 năm trong một số lĩnh vực nhạy cảm.
Để giải quyết tình trạng cố tình dây dưa, chây ì chấp hành quyết định xử phạt, dự thảo bổ sung nhiều biện pháp cưỡng chế thi hành rất nghiêm khắc như: tạm hoãn xuất cảnh; ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước; tạm dừng đăng kiểm phương tiện; ngừng cung cấp dịch vụ Internet, viễn thông, hạ tầng số hoặc chặn truy cập.
Đặc biệt, dự thảo luật chuẩn hóa quy trình xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử, cho phép tạm giữ và trả lại giấy phép, chứng chỉ hành nghề dưới dạng thông điệp dữ liệu điện tử mà không cần lập biên bản giấy. Luật cũng cho phép xử phạt không lập biên bản đối với trường hợp vi phạm được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ (phạt nguội).
Đây chính là chìa khóa pháp lý giúp chính quyền và Công an TP Hồ Chí Minh đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, nâng cao hiệu quả phạt nguội giao thông và trật tự đô thị, tạo sự minh bạch và khôi phục kỷ cương tại đô thị đặc biệt.
Về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), thời gian qua Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh cũng đã tổ chức hội thảo nhằm thu thập ý kiến góp ý. Trong đó, không ít ý kiến đề nghị chỉ áp dụng cơ chế xử phạt gấp đôi đối với đô thị đặc biệt, đồng thời làm rõ quy định xử phạt vi phạm hành chính không lập biên bản để bảo đảm tính khả thi khi triển khai.
Theo Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh Trần Thị Diệu Thúy, Luật Xử lý vi phạm hành chính là đạo luật có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp và hoạt động quản lý nhà nước.
Việc sửa đổi luật lần này nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, khắc phục những bất cập trong quá trình thi hành; đồng thời bổ sung các quy định về chuyển đổi số, dữ liệu số và xử lý trên môi trường điện tử, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi.
Nhấn mạnh mục tiêu của Luật Xử lý vi phạm hành chính là nâng cao hiệu quả răn đe, phòng ngừa vi phạm, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH thành phố cho rằng cần chuẩn bị đầy đủ các điều kiện về nhân lực, cơ sở vật chất và hạ tầng kỹ thuật để bảo đảm luật có thể triển khai hiệu quả sau khi được ban hành.
Đại diện Công an thành phố kiến nghị điều chỉnh phạm vi áp dụng quy định về mức xử phạt nhằm bảo đảm tính thống nhất với Luật Đô thị đặc biệt. Theo đó, khoản 1 Điều 24 hiện quy định đối với địa bàn thuộc thành phố, mức tiền phạt có thể cao hơn nhưng không quá hai lần mức phạt chung đối với cùng hành vi vi phạm hành chính trong một số lĩnh vực như trật tự, an toàn giao thông đường bộ, đường sắt; đất đai; xây dựng; môi trường; PCCC&CNCH.
Trong khi đó, TP Hồ Chí Minh đang thực hiện Luật Đô thị đặc biệt với đề xuất áp dụng mức tiền phạt cao hơn, nhưng cũng giới hạn không quá hai lần đối với một số lĩnh vực. Để bảo đảm sự thống nhất giữa các quy định pháp luật, đại diện Công an TP Hồ Chí Minh đề xuất chỉ áp dụng cơ chế xử phạt này đối với đô thị đặc biệt, thay vì áp dụng chung cho các địa bàn thuộc thành phố.
Đồng thời, Công an thành phố cũng cho rằng, nếu mở rộng phạm vi áp dụng đối với tất cả các thành phố thì hầu hết các tỉnh, thành đều có địa bàn thuộc thành phố, đồng nghĩa HĐND các địa phương đều có thể quy định mức xử phạt cao hơn đối với nhiều lĩnh vực. Điều này sẽ chưa phản ánh đúng sự khác biệt về điều kiện phát triển kinh tế - xã hội cũng như vị trí, vai trò của đô thị đặc biệt. Do đó, việc giới hạn phạm vi áp dụng đối với đô thị đặc biệt sẽ phù hợp hơn với định hướng xây dựng chính sách…
Có thể nói, sự đồng bộ, thống nhất và tính tương hỗ chặt chẽ của 5 dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo - từ bảo vệ dữ liệu, định danh số, an toàn hạ tầng chiến lược cho đến phân cấp PCCC, siết chặt quản lý vũ khí và nâng cao hiệu lực xử lý vi phạm hành chính là bộ khung pháp lý hoàn chỉnh.
Đây không chỉ là “thanh bảo kiếm” sắc bén giúp lực lượng Công an TP Hồ Chí Minh chủ động giữ vững an ninh trật tự, đấu tranh phòng chống tội phạm từ sớm, từ xa, mà còn là động lực tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, chuyển đổi số và mang lại cuộc sống an lành, hạnh phúc cho hơn 14 triệu người dân Thành phố mang tên Bác.
