Kosovo: Nền độc lập được thừa nhận, rồi sao nữa?

Ngày 22/7 vừa qua, Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) có trụ sở tại The Hague, Hà Lan, đã ra phán quyết cho rằng tuyên bố đơn phương độc lập của Kosovo hồi năm 2008, mà Cộng hòa Serbia không thừa nhận, là "không vi phạm luật pháp quốc tế". Tuy nhiên, với nhiều nước châu Âu, tương lai của Kosovo vẫn còn là một ẩn số về địa chính trị.

Kosovo, một vùng đất rộng hơn 10.000km2 với khoảng 2 triệu dân đa phần là gốc Albani, đã tách khỏi Serbia và tuyên bố độc lập vào tháng 2/2008. Sự kiện Kosovo tuyên bố độc lập làm nổi rõ một thế giới mất đoàn kết trầm trọng. Một loạt nước phương Tây, trong đó có Mỹ, Pháp, Anh, Đức sốt sắng công nhận Kosovo là quốc gia độc lập. Nối tiếp đó là một loạt nước không phải phương Tây khác. Đến nay, có 69 quốc gia trên thế giới đã công nhận Kosovo. Tuy nhiên, Serbia cùng nhiều nước khác, trong đó có Nga, Tây Ban Nha, Trung Quốc... không công nhận.

Việc Kosovo tuyên bố độc lập đã bị Serbia kiện ra ICJ vì cho rằng việc Kosovo đơn phương tuyên bố độc lập là trái với luật pháp quốc tế và quy định của Liên Hiệp Quốc. Đây là lần đầu tiên tòa án này xét xử một chuyện liên quan đến vấn đề ly khai cho nên phán quyết cuối cùng của tòa án này - cho dù không có tính chất ràng buộc - sẽ tạo tiền lệ về cách hiểu và sau đó là cách ứng xử trong mọi vấn đề có liên quan đến ly khai. Vụ tranh chấp này cũng đã gây trở ngại cho Serbia khi nộp đơn xin gia nhập Liên minh châu Âu và đồng thời cũng đã làm cho các nước chùng tay khi muốn đầu tư vào Kosovo.

Theo các nhà phân tích, một nhà nước tồn tại không phải nhờ sự thừa nhận quốc tế mà chính sự tồn tại của nó quyết định sự thừa nhận quốc tế. Nền độc lập của Kosovo giờ đây đã được ICJ thừa nhận nhưng Kosovo vẫn phải một mình đối mặt với vấn đề độc lập của mình.

Thực tế thì ít có khả năng quan điểm của cộng đồng quốc tế sẽ thay đổi trên vấn đề độc lập của Kosovo. Những quốc gia đã thừa nhận nền độc lập của Kosovo sẽ không thay đổi quan điểm vì họ cho rằng vấn đề ở đây là chính trị chứ không phải pháp lý. Những quốc gia trước đây đã từ chối thừa nhận nền độc lập này (bên trong EU có Slovakia , Rumani, Tây Ban Nha, đảo Síp, và Hy Lạp) cũng như Nga, Trung Quốc và các nước khác thì nay vẫn sẽ tiếp tục con đường cũ.

Phát biểu trước báo giới ngay sau phán quyết của ICJ, Tổng thống Serbia Boris Tadic khẳng định Belgrade sẽ không bao giờ công nhận nền độc lập của Kosovo. Ông Tadic nói: " Serbia sẽ không bao giờ công nhận việc Kosovo đơn phương tuyên bố độc lập. Giờ đây, Chính phủ Serbia sẽ cân nhắc các bước đi tiếp theo". Theo ông, việc Kosovo tuyên bố độc lập là hành động đơn phương, là "sự ly khai vì động cơ sắc tộc" không phù hợp với các nguyên tắc của Liên Hiệp Quốc.

Ngoại trưởng Serbia Vuk Jeremic cũng tuyên bố rằng trong mọi hoàn cảnh, Belgrade sẽ không bao giờ công nhận việc Kosovo tự tuyên bố độc lập. Ngoại trưởng Jeremic cảnh báo rằng toàn bộ những đường biên giới trên thế giới sẽ gặp nguy hiểm nếu ICJ ủng hộ "sự ly khai" của Kosovo.

Trong một diễn biến liên quan, Bộ Ngoại giao Nga ngày 22/7 ra tuyên bố cho biết phán quyết của ICJ không mang lại cơ sở pháp lý cho nền độc lập của Kosovo. Tuyên bố có đoạn: "Chúng tôi bảo lưu quan điểm không công nhận nền độc lập của Kosovo. Chúng tôi tin rằng giải pháp cho vấn đề Kosovo chỉ có thể đạt được thông qua đàm phán giữa các bên liên quan". Trong khi đó, Tổng thư ký LHQ, Ban Ki-moon, kêu gọi tất cả các bên tránh bất kỳ hành động khiêu khích nào có thể làm chệch hướng tiến trình đối thoại.

Người dân Kosovo theo dõi phán quyết của ICJ về tuyên bố độc lập Kosovo.
Người dân Kosovo theo dõi phán quyết của ICJ về tuyên bố độc lập Kosovo.

Theo phát ngôn viên của ông Ban Ki-moon, LHQ khuyến khích các bên tham gia vào một cuộc đối thoại mang tính xây dựng. Ông Ban Ki-moon sẽ đề nghị chuyển vấn đề này lên Hội đồng Bảo an LHQ. Liên minh châu Âu kêu gọi Serbia và Kosovo cải thiện quan hệ. Đại diện cấp cao phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại EU, bà Catherine Ashton tuyên bố EU sẵn sàng giúp đỡ Belgrade và Pristina tiến hành đối thoại về vấn đề này. Theo bà Ashton, tiến trình đối thoại sẽ giúp hai bên thúc đẩy hợp tác và đạt được tiến bộ trong quá trình hội nhập với châu Âu.

Trong khi đó, Mỹ kêu gọi các nước châu Âu "đoàn kết" sau phán quyết của ICJ. Ngay trước khi ICJ ra phán quyết trên, Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden đã gọi điện cho Tổng thống Serbia Boris Tadic, kêu gọi Belgrade phối hợp để giải quyết các vấn đề thực tế liên quan tới Kosovo, nhằm cải thiện cuộc sống của người dân ở Kosovo, Serbia và trong khu vực.

Theo các nhà phân tích, để giúp Kosovo thoát khỏi thế bế tắc hiện nay, cộng đồng quốc tế phải tổ chức một hội nghị quốc tế tập hợp các quốc gia phía Tây bán đảo Balkan dưới sự chủ trì của EU và các thành viên thường trực trong Hội đồng bảo an LHQ. Hội nghị này phải mở ra những cuộc đối thoại giữa các quốc gia và đối tác xuất thân từ sau sự sụp đổ Liên bang Nam Tư về những quan hệ sắp tới của họ trong khuôn khổ EU.

Hiện nay, việc đưa Kosovo trở lại tình trạng ban đầu là điều không thực tế nhưng việc giữ nguyên tình trạng như bây giờ cũng không thể chấp nhận được. Do vậy cộng đồng quốc tế phải xác định một vị thế mới cho Kosovo. Vị thế này phải khác so với cả trước đây và hiện nay và phải dựa trên những nguyên tắc quốc tế chung.

Bản kế hoạch Ahtisaari (năm 2007, Martti Ahtisaari, nhà thương thuyết trung gian của LHQ về vấn đề Kosovo đã đề xuất một nhà nước Kosovo chịu sự giám sát của cộng đồng quốc tế, nhưng đã bị thất bại) nay vẫn có thể được coi là một cơ hội mới để đàm phán về vị thế trong tương lai của Kosovo

Quốc Hùng (tổng hợp)

Các tin khác

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Đêm 7/5, Israel phóng tên lửa xuống khu vực ngoại ô Beirut, tiêu diệt Ahmed Ali Balout - chỉ huy lực lượng Radwan của Hezbollah. Đây là lần đầu thủ đô Lebanon bị tấn công kể từ lệnh ngừng bắn hơn 3 tuần trước. Đòn tập kích làm rung chuyển nền tảng mong manh của thỏa thuận và phủ bóng lên những nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran.

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Theo Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế - HSS (Vương quốc Anh), việc Nhật Bản nới lỏng đáng kể các hạn chế đối với xuất khẩu quốc phòng sẽ tạo ra những cơ hội thương mại và ngoại giao quan trọng. Nhưng, trước hết, họ cần giải quyết các vấn đề về năng lực công nghiệp quốc phòng.

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

Áp lực nội bộ gia tăng buộc NATO xem xét điều chỉnh cơ chế họp cấp cao, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều khác biệt về ưu tiên chiến lược. Việc thay đổi nhịp thượng đỉnh đặt ra yêu cầu cân bằng giữa ổn định chính trị và hiệu quả điều phối dài hạn của liên minh.

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.