Không còn nỗi lo thủ tục hành chính
Cách đây không lâu, đối với nhiều người dân ở các xã vùng sâu, vùng xa của Thanh Hóa, việc làm hộ chiếu hay giải quyết các thủ tục liên quan đến xuất nhập cảnh thường đồng nghĩa với những chuyến đi dài. Để hoàn thiện một bộ hồ sơ, người dân phải sắp xếp công việc, vượt quãng đường hàng chục, thậm chí hàng trăm km đến cơ quan Công an cấp tỉnh. Với người cao tuổi hoặc những người có điều kiện đi lại khó khăn, việc thực hiện thủ tục hành chính không chỉ tốn thời gian mà còn phát sinh nhiều chi phí.
Chính vì vậy, không ít người lựa chọn trì hoãn việc làm hộ chiếu hoặc các giấy tờ cần thiết vì ngại thủ tục, ngại đi xa. Thực tế đó đang dần thay đổi nhờ quá trình chuyển đổi số được triển khai đồng bộ trong lực lượng Công an nhân dân nói chung và lĩnh vực quản lý xuất nhập cảnh nói riêng.
Bà Biện Thị Nhường ở xã Vĩnh Lộc vẫn nhớ rõ cảm giác bất ngờ khi được cán bộ Công an hướng dẫn thực hiện thủ tục cấp đổi hộ chiếu ngay tại địa phương thông qua tài khoản VNeID mức độ 2. Chỉ với chiếc điện thoại thông minh và sự hỗ trợ tận tình của cán bộ Công an, toàn bộ quá trình kê khai, nộp hồ sơ được hoàn tất trong thời gian ngắn. “Trước đây muốn làm hộ chiếu phải khăn gói xuống Công an tỉnh, đi xa lại mất thời gian. Nay được hướng dẫn làm ngay tại xã, tôi thấy rất thuận tiện, đỡ vất vả hơn nhiều”, bà Nhường chia sẻ.
Từ việc cấp hộ chiếu phổ thông, khai báo thông tin, tra cứu kết quả đến nhận kết quả qua dịch vụ bưu chính công ích, người dân có thể thực hiện phần lớn thủ tục ngay tại nhà. Khoảng cách địa lý từng là rào cản nay dần bị xóa nhòa bởi công nghệ. Điều đáng nói là đằng sau sự thuận tiện ấy không chỉ là việc đưa các phần mềm hay nền tảng số vào sử dụng, mà còn là sự thay đổi căn bản trong tư duy quản lý.
Nếu như trước đây cơ quan quản lý đóng vai trò trung tâm, người dân phải tìm đến để thực hiện thủ tục thì nay mô hình phục vụ đang được đảo chiều. Lực lượng quản lý xuất nhập cảnh chủ động đưa dịch vụ đến gần dân hơn thông qua các tổ công tác cơ sở, trực tiếp hỗ trợ người dân và hướng dẫn Công an cấp xã tiếp cận quy trình nghiệp vụ mới.
Trong thời đại số, dữ liệu được ví như nguồn tài nguyên mới. Đối với công tác quản lý xuất nhập cảnh, dữ liệu không chỉ phục vụ giải quyết thủ tục hành chính mà còn là nền tảng để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và bảo đảm an ninh, trật tự. Nếu trước đây hồ sơ giấy là công cụ chủ yếu để quản lý người xuất cảnh, nhập cảnh thì hiện nay mỗi giao dịch điện tử, mỗi lượt khai báo lưu trú, mỗi lần quét Căn cước hay hộ chiếu đều tạo ra dòng dữ liệu được cập nhật liên tục trên hệ thống.
Những dữ liệu ấy không tồn tại riêng lẻ mà được kết nối, liên thông với cơ sở dữ liệu chuyên ngành của Bộ Công an, hình thành hệ sinh thái dữ liệu số thống nhất, đồng bộ và có khả năng khai thác theo thời gian thực. Hiện nay, hơn 4.800 người nước ngoài đang cư trú, lao động và học tập trên địa bàn Thanh Hóa được quản lý thông qua hệ thống dữ liệu điện tử hiện đại. Tại các khách sạn, cơ sở lưu trú hay doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài, hiệu quả của quá trình số hóa được thể hiện rất rõ.
Bà Phạm Thị Hạnh, Trưởng phòng nhân sự một khách sạn tại Nghi Sơn cho hay, chỉ cần quét Căn cước hoặc hộ chiếu, toàn bộ thông tin cần thiết sẽ được cập nhật lên hệ thống trong thời gian rất ngắn. Điều này không chỉ tiết kiệm thời gian cho doanh nghiệp mà còn giúp cơ quan quản lý nắm bắt thông tin kịp thời, chính xác.
Từ nền tảng dữ liệu dùng chung, các cơ quan chức năng có thể khai thác phục vụ nhiều nhiệm vụ khác nhau như xác minh nhân thân, hỗ trợ công tác điều tra, giải quyết các vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài, phục vụ hoạt động tố tụng hoặc phối hợp xử lý các tình huống liên quan đến an ninh, trật tự.
Xây dựng “lá chắn số” bảo vệ an ninh quốc gia
Những năm gần đây, tình hình tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm công nghệ cao, các đường dây tổ chức đưa người xuất nhập cảnh trái phép, mua bán người hoặc lợi dụng hợp tác quốc tế để thực hiện các hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia có nhiều diễn biến phức tạp. Điều đó đặt ra yêu cầu đối với lực lượng quản lý xuất nhập cảnh không chỉ dừng lại ở việc quản lý chặt chẽ mà còn phải chủ động dự báo, nhận diện nguy cơ và phòng ngừa từ sớm.
Trong cuộc chiến mới ấy, công nghệ đang trở thành trợ thủ đắc lực. Dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, các hệ thống phân tích và đối sánh thông tin đang từng bước được ứng dụng vào công tác nghiệp vụ, hỗ trợ lực lượng chức năng phát hiện những dấu hiệu bất thường trong quá trình xuất nhập cảnh, cư trú hoặc di chuyển của các đối tượng.
Nếu như trước đây việc rà soát, đối chiếu thông tin phụ thuộc chủ yếu vào con người thì nay hệ thống dữ liệu điện tử có thể thực hiện nhanh chóng với khối lượng thông tin lớn hơn rất nhiều. Từ những dữ liệu tưởng như rời rạc, hệ thống có thể hỗ trợ nhận diện nguy cơ, khoanh vùng đối tượng cần chú ý và phục vụ công tác tham mưu, chỉ đạo xử lý. Nói cách khác, hiện đại hóa công tác xuất nhập cảnh chính là quá trình xây dựng một “lá chắn số” nhằm bảo vệ an ninh quốc gia trong điều kiện mới. Đó cũng là sự chuyển đổi từ tư duy quản lý bị động sang quản lý chủ động; từ xử lý khi sự việc đã xảy ra sang phát hiện nguy cơ ngay từ giai đoạn đầu.
Trong bối cảnh không gian mạng và không gian thực ngày càng đan xen, mỗi dữ liệu được cập nhật chính xác, mỗi quy trình được số hóa đồng bộ đều góp phần tạo nên lớp phòng tuyến bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.
Thượng tá Nguyễn Thanh Bình, Trưởng phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết, đơn vị đang tập trung nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, từng bước xây dựng lực lượng tinh gọn, hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Đó không chỉ là yêu cầu xây dựng lực lượng mà còn là nhiệm vụ cấp thiết nhằm bảo đảm mọi thành quả của chuyển đổi số đều gắn chặt với mục tiêu bảo vệ an ninh quốc gia.
Công nghệ có thể tạo ra những thay đổi lớn trong phương thức quản lý, nhưng yếu tố quyết định thành công của chuyển đổi số vẫn là con người. Trong kỷ nguyên số, người cán bộ quản lý xuất nhập cảnh không còn chỉ thực hiện nhiệm vụ kiểm tra giấy tờ hay giải quyết thủ tục hành chính. Họ đang từng bước trở thành những “chiến sĩ số”, làm chủ công nghệ, khai thác dữ liệu và vận hành các hệ thống quản lý hiện đại nhằm phục vụ nhân dân tốt hơn, đồng thời bảo đảm vững chắc an ninh quốc gia.
Hành trình chuyển đổi số trong lĩnh vực xuất nhập cảnh tại Thanh Hóa vẫn đang tiếp tục với nhiều mục tiêu phía trước. Nhưng những kết quả bước đầu đã cho thấy hướng đi đúng đắn của lực lượng Công an trong tiến trình hiện đại hóa nền hành chính và bảo vệ an ninh quốc gia.
Từ dữ liệu được cập nhật mỗi ngày, từ những dịch vụ công được số hóa đồng bộ, một “cửa ngõ số” an toàn, thông suốt và hiện đại đang từng bước được hình thành. Đó không chỉ là thành quả của chuyển đổi số mà còn là nền tảng quan trọng để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, góp phần phục vụ hiệu quả sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
