Vào lúc 21 giờ đêm 12/2/2013 tại Washington, Tổng thống Barack Obama đã đọc thông điệp Liên bang trước Quốc hội lưỡng viện Mỹ. Bài diễn văn Liên bang là cơ hội tốt nhất của ông Obama để nói chuyện trực tiếp với người dân Mỹ để bàn về những kế hoạch mà nhờ đó cử tri đã ủng hộ ông trong cuộc bầu cử hồi tháng 11 vừa qua.
Theo ông Obama, "ưu tiên hàng đầu của chúng ta là làm cho Mỹ trở thành một nam châm tạo ra nhiều công ăn việc làm và sản phẩm mới". Ngay đoạn đầu của bản thông điệp Liên bang, Tổng thống Obama nhắc lại những việc đã làm được sau một thập kỷ chiến tranh bây giờ đang đi đến hồi kết và cuộc khủng hoảng kinh tế đã vượt qua khỏi. Ông Obama đề nghị tăng mức lương tối thiểu lên hơn 20%, đồng thời đầu tư hàng tỉ USD vào các dự án hạ tầng cơ sở nhằm thúc đẩy tiến trình tăng trưởng kinh tế.
Người ta có thể nhận thấy sự thắng cử nhiệm kỳ thứ hai rõ ràng đã khiến Tổng thống Obama vững tin hơn trong lúc nói chuyện, khác với ngôn ngữ phải biện bạch bào chữa ở thời gian tranh cử. Rồi từ đó ông chuyển sang thực tế là còn nhiều việc cần phải làm, bao gồm tình trạng nhiều người chưa có công việc đầy đủ toàn thời gian, lương bổng và thu nhập chỉ mới thay đổi chút ít.
Chủ tịch khối thiểu số Dân chủ tại Hạ viện, Nancy Pelosi, cho hay muốn đạt được điều này, Tổng thống Obama cần sự ủng hộ của Quốc hội để cải tiến giáo dục, cắt giảm ngân sách sao cho thật đúng để không gây ảnh hưởng tới sự phát triển về kinh tế.
Chính vì cần sự ủng hộ trên, trong Thông điệp Liên bang, ông Obama đã kêu gọi Quốc hội hãy vượt qua những chia rẽ, bất đồng để thông qua các đạo luật về nhập cư, về kiểm soát việc sử dụng súng ống, về phục hồi kinh tế và về thay đổi khí hậu.
Nằm trong tầm ngắm của ông dĩ nhiên là đảng Cộng hòa, đã bị phe Dân chủ tố cáo là đã ngăn chặn mọi đối thoại ở Quốc hội, nhất là trên vấn đề thâm thủng ngân sách và những khoản cắt giảm chi tiêu đáng kể vào đầu tháng 3 này. Ông Obama khẳng định là nếu từ nay đến đó mà không đạt được một thỏa thuận nào, thì "đó sẽ là một điều rất tệ hại".
"Chưa hẳn ông Obama đang ở thế thượng phong" là nhận xét của ông Tony Fratto, từng giữ vai trò phụ tá tổng thống dưới thời George W. Bush. "Những năm ở nhiệm kỳ đầu tiên, ông Obama đổ lỗi cho hết người này đến người khác, bây giờ ông ấy không còn lý do gì để đổ lỗi cho ai được cả. Nền kinh tế nước Mỹ ngày nay lên hay xuống, thành công hay thất bại là ở những quyết định ông ta đưa ra" và cử tri Mỹ "trông chờ xem chính sách kinh tế của ông trong 4 năm tới sẽ như thế nào, chờ xem ông sẽ đưa ra những kế hoạch gì để giải quyết tình trạng thất nghiệp và kinh tế".
Với ông Fratto, mức thất nghiệp vẫn đứng ở 7,9%, kinh tế chưa thật sự phát triển ở mức vững chắc "là những điều người dân chú ý tới nhiều nhất", hơn tất cả những gì Tổng thống Obama đã nói sẽ làm trong nhiệm kỳ thứ hai. Ông Fratto tin rằng nếu giải quyết được thất nghiệp, thật sự vực được kinh tế quốc gia, "lúc đó ông Obama mới có hậu thuẫn chính trị để làm những điều khác mà ông ta muốn làm", từ chuyện súng ống cho tới chuyện di dân.
Năm nay, bản thông điệp của Tổng thống Obama nói về chính sách đối ngoại nhiều hơn những năm trước. Ông cho biết 30.000 quân Mỹ đã được triệt thoái khỏi Afghanistan và từ mùa xuân này quân đội Mỹ sẽ chỉ đảm trách nhiệm vụ yểm trợ để sang năm rút thêm 34.000 quân nữa. Theo ông, tình thế đã thay đổi không còn như thời gian 11/9/2001 nữa và Mỹ cần thích ứng với hoàn cảnh mới, giúp đỡ cho các quốc gia như Yemen, Somalia, Libya đi đến ổn định cũng như hỗ trợ cho đồng minh chống khủng bố như ở Mali.
Phần cuối cùng, Tổng thống Obama đề cập tới đề tài kiểm soát súng đạn và bày tỏ sự mong mỏi Quốc hội tích cực hợp tác trong việc đưa ra những luật lệ và quy định thích đáng. Đây là chủ đề hàng đầu mà ông buộc phải quan tâm trong nhiệm kỳ hai của mình. Ông Obama khẳng định, nạn nhân các vụ nổ súng xứng đáng được Quốc hội quan tâm bỏ phiếu trên vấn đề này.
Thông điệp Liên bang là bài diễn văn Tổng thống đọc hàng năm trước phiên họp hỗn hợp của hai viện Quốc hội nhằm trình bày tình trạng của quốc gia và phác họa chương trình hành động cho thời gian sắp tới trong đó phải cần tới sự hợp tác của Quốc hội. Báo cáo thường niên này là một bổn phận của Tổng thống được Hiến pháp quy định.
Trong lịch sử, có những khoảng thời gian tổng thống không trực tiếp phát biểu mà gửi bản báo cáo qua Quốc hội nhưng từ nửa thế kỷ gần đây, việc tổng thống đọc Thông điệp Liên bang trước cuộc họp hỗn hợp hai viện Quốc hội tại nghị trường của Hạ viện đã thành truyền thống. Từ năm 1968 thì dân chúng có thể trực tiếp theo dõi trên các hệ thống truyền hình toàn quốc
