Điều đã khởi sự như là một cơn khủng hoảng của các thực thể trừu tượng được gọi là "thị trường" ngày càng có nhiều nạn nhân thực tiễn. Và hệ thống y tế của Hy Lạp là một điển hình.
Công ty Dược phẩm đa quốc gia Roche mệt mỏi vì "ôm sô" hàng đống hóa đơn chưa thanh toán từ 3 hay 4 năm nay nên đã quyết định không cung cấp thuốc men cho nhiều bệnh viện của Hy Lạp. Trong một cuộc phỏng vấn của tờ Wall Street Journal, Chủ tịch Tổng giám đốc Severin Schwan của Roche cho biết công ty đã ngưng cung cấp thuốc trị ung thư và nhiều chứng bệnh khác cho các bệnh viện Hy Lạp, đồng thời sẽ áp dụng biện pháp tương tự đối với vài quốc gia khác, trong đó có Tây Ban Nha. Bệnh nhân phải mua thuốc ở cửa hiệu thuốc bên ngoài bằng tiền túi của mình.
Giống như các quốc gia khác, Tây Ban Nha đang trong tình trạng khủng hoảng và nợ nần nặng nề, một số bệnh viện tư đang đến gần giới hạn... phá sản. Công ty Roche nhấn mạnh rằng, phần lớn hoạt động đều tập trung vào các bệnh viện, do vậy, rất "nhạy cảm đối với việc không thanh toán của ngành hành chính công và hậu quả đến với công ty là nghiêm trọng và nhanh hơn các hãng dược khác". Từ ngày 31/3/2011, số nợ của các bệnh viện công Tây Ban Nha đối với ngành công nghiệp dược là 5,191 tỉ euro, nhưng theo Hội các Xí nghiệp Dược quốc gia Farmaindustria, con số này đã vượt quá 5,4 tỉ. Sự chậm trễ trong việc trả nợ trung bình là 1 năm 2 tháng nhưng một số khu vực lại để đến 2 năm rưỡi mới thanh toán. Một số bệnh viện vùng Castille-Léon để trễ hơn 900 ngày, còn các khu vực Castille-La Manche, Andalousia, Valencia bình quân trễ hơn 600 ngày. Công ty Roche nhấn mạnh rằng "thời gian chậm trễ này vượt quá quy định của luật pháp và từ nhiều tháng qua công ty đã thương lượng với các bệnh viện tư để tránh phải ngưng cung cấp thuốc".
Chủ tịch Humberto Arnes của Farmaindustria không muốn so sánh trường hợp của Tây Ban Nha với Hy Lạp. "Có nhiều vấn đề tại Tây Ban Nha vì những công ty dược tài trợ để bù đắp cho sự thâm hụt ngân sách của các bệnh viện tư và số nợ rất lớn. Nhưng nợ này được biết rõ và cố gắng “cân đối”, do vậy sẽ được trả. Còn đối với Hy Lạp, công ty nào đã chi tiền ra có nguy cơ sẽ không được hoàn tiền. Thanh toán nợ của hệ thống y tế phải là ưu tiên và người dân cũng mong muốn như thế, nhưng sẽ không có nguy cơ bị ngưng cung cấp thuốc".
"Tình trạng của các nhà cung cấp lại hoàn toàn khác. Chúng tôi thậm chí không hình dung được lại có thể xảy ra chuyện tương tự như Hy Lạp vì có nhiều đảm bảo về pháp lý cho việc thanh toán. Hệ thống y tế của chúng tôi sống được" - phát ngôn viên của Bộ Y tế Tây Ban Nha cho biết. Theo nhiều nguồn tin, cách đây một năm, Roche đã đe dọa sẽ ngưng cung cấp thuốc cho vài bệnh viện công ở Cantabrie, nhưng cuối cùng một thỏa thuận đã được ký kết với Sở Y tế khu vực.
Nếu tình trạng ở Tây Ban Nha căng thẳng thì tại Hy Lạp lại là sự bùng nổ. Bệnh viện Evangelismos ở Athènes ngày càng khó xin cấp thuốc cho khoa ung thư. "Quả thật các công ty dược rất khó đòi tiền và một số đã chờ hơn một năm nay. Tôi may mắn vì ở khoa chỉnh hình của tôi thuốc men không quá đắt" - bác sĩ Yorgos Zaburakis cho biết.
Một số công ty như Novo Nordisk của Đan Mạch đã ngưng cung cấp một số thuốc insuline với lý do Hy Lạp đã giảm giá hơn 25%. Vào tháng 6 vừa qua, Hãng Leo Pharma đã ngưng cung cấp 2 loại thuốc cho Hy Lạp. Cuối cùng chính phủ đã nhượng bộ và đồng ý không hạ giá thuốc. Theo tính toán của Hội các Xí nghiệp Dược Hy Lạp, các bệnh viện công chỉ trả được 37% trong số nợ 1,9 tỉ euro tiền thuốc từ tháng 1/2010 đến 6/2011.
"Cách đây 6 tháng, chúng tôi đã gặp vấn đề với việc nhận thuốc, nhưng hiện nay vấn đề này không còn nữa" - bác sĩ Antonis Doumoulakis cho biết. Theo ông, một trong các vấn đề của hệ thống y tế công là nạn tham nhũng: nhiều hãng dược đút tiền cho các bác sĩ để họ ghi toa thuốc của hãng. "Chính vì thế nên chính phủ muốn chỉ có một hãng dược cho mỗi loại thuốc". Mục đích là để kiểm soát chặt chẽ hơn sự quản lý các bệnh viện để kiểm soát giá thuốc vốn đã tăng chóng mặt.
Trong 6 tháng cuối năm 2010, Công ty Roche đã chấp nhận đề nghị của Chính phủ Hy Lạp thanh toán 400 triệu euro bằng trái phiếu chính phủ. "Chúng tôi không còn sự chọn lựa nào nữa. Các công ty dược đều phải chọn hoặc là trái phiếu hoặc là không có gì. Sau đó chúng tôi lập tức bán ra" - Severin Schwan cho biết. Roche hiện còn giữ số trái phiếu trị giá 30 triệu euro. Kết quả của sự trao đổi nợ thuốc thành nợ công đã giúp Roche lãi 2,5 triệu euro. Nhưng mọi việc không thể tiếp tục như thế. "Có nhiều bệnh viện không trả tiền thuốc từ 3 hoặc 4 năm qua. Đã đến lúc mà người ta không thể làm ăn bình thường được nữa". Tuy nhiên, công ty vẫn tiếp tục cung cấp thuốc cho các hiệu thuốc vốn đáng tin cậy hơn trong việc thanh toán.
Để làm giảm gánh nặng, Roche đã áp dụng nhiều biện pháp như thương lượng một kế hoạch trả tiền, yêu cầu tính lãi nếu trễ hạn, kiện ra tòa, thậm chí chỉ cung cấp thuốc theo kiểu "tiền trao cháo múc" đối với một vài bệnh viện Hy Lạp.
Cơn bão tài chính giáng xuống miền Nam châu ÂU bắt đầu gây thiệt hại cho Công ty Roche. Hiện công ty là nhà cung cấp chính của hệ thống y tế Hy Lạp và Bồ Đào Nha và số nợ 7,5 tỉ euro đang chờ được thanh toán
