Hoàn thiện cơ sở pháp lý về phòng, chống tin nhắn, thư điện tử và cuộc gọi rác

Bộ Công an đã hoàn thiện hồ sơ dự thảo Nghị định chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác để lấy ý kiến của các cơ quan, tổ chức và cá nhân.

Đồng bộ với các quy định mới của pháp luật

Tại dự thảo tờ trình dự thảo nghị định, Bộ Công an cho biết, mục đích xây dựng và ban hành nghị định là nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý về phòng, chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác theo hướng thống nhất, đồng bộ với các quy định mới của pháp luật về viễn thông, giao dịch điện tử, chuyển đổi số, quảng cáo, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân; đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong bối cảnh phát triển nhanh của công nghệ số, dịch vụ viễn thông trên internet và các phương thức liên lạc mới.

Đồng thời, việc ban hành nghị định sẽ khắc phục những hạn chế, bất cập phát sinh trong quá trình triển khai thi hành Nghị định số 91/2020/NĐ-CP chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác; bổ sung, hoàn thiện cơ chế phòng, chống tin nhắn rác, cuộc gọi rác trên dịch vụ ứng dụng viễn thông trên internet (OTT), quản lý hoạt động sử dụng dịch vụ thoại qua internet (VoIP), SIP Trunk. Hoàn thiện cơ chế quản lý, sử dụng tên định danh; tăng cường khả năng xác thực, định danh, cảnh báo, truy vết, phát hiện và xử lý các hành vi phát tán tin nhắn rác, cuộc gọi rác, cuộc gọi giả mạo, cuộc gọi có dấu hiệu lừa đảo.

Bên cạnh đó, nghị định được ban hành cũng sẽ thiết lập cơ chế quản lý tập trung, thống nhất, dựa trên dữ liệu; tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức, doanh nghiệp có liên quan; nâng cao hiệu quả của hệ thống tiếp nhận phản ánh, Cổng thông tin quốc gia về chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác, danh sách không quảng cáo và hệ thống quản lý tên định danh quốc gia.

Đồng thời, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp viễn thông, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ thư điện tử, doanh nghiệp cung cấp ứng dụng OTT và các tổ chức, cá nhân có liên quan trong việc phát hiện, cảnh báo, ngăn chặn, xử lý và phối hợp xử lý tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác. Góp phần phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm sử dụng công nghệ cao, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội trên không gian mạng...

Quản lý tập trung, thống nhất dựa trên dữ liệu

Về nội dung, dự thảo nghị định được xây dựng trên cơ sở kế thừa các quy định còn phù hợp của Nghị định số 91/2020/NĐ-CP; sửa đổi, bổ sung, lược bỏ và quy định mới đối với các nội dung chưa phù hợp hoặc chưa được quy định, nhằm hoàn thiện cơ chế phòng, chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong tình hình mới.

Theo đó, dự thảo đã bổ sung, hoàn thiện quy định về tin nhắn phục vụ nhiệm vụ chính trị-xã hội, xác định rõ chủ thể được gửi, nội dung được phép gửi, nguyên tắc và điều kiện thực hiện; bảo đảm hoạt động thông tin, tuyên truyền phục vụ nhiệm vụ chính trị-xã hội được thực hiện đúng mục đích, đúng chủ thể, đồng thời phòng ngừa việc lợi dụng danh nghĩa này để phát tán tin nhắn rác hoặc lồng ghép nội dung quảng cáo.

Cơ chế phòng, chống, phát hiện và xử lý tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác được quy định theo hướng quản lý tập trung, thống nhất và dựa trên dữ liệu, bao gồm xây dựng và áp dụng bộ tiêu chí nhận diện; xây dựng, quản lý, vận hành hệ thống tiếp nhận phản ánh và Cổng thông tin quốc gia về chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác; điều phối ngăn chặn, xử lý; quản lý, chia sẻ thông tin, dữ liệu về nguồn phát tán; xây dựng và cập nhật danh sách đen địa chỉ IP/tên miền phát tán thư điện tử rác.

Về cơ chế quản lý danh sách không quảng cáo (DoNotCall), dự thảo nghị định quy định theo hướng bảo đảm quyền đăng ký, hủy đăng ký của người sử dụng; tăng cường xác thực đối với số điện thoại đăng ký; kết nối, đồng bộ, chia sẻ có kiểm soát với doanh nghiệp viễn thông và các hệ thống kỹ thuật có liên quan; bảo đảm sử dụng thông tin, dữ liệu đúng mục đích, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Dự thảo quy định trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, dịch vụ internet, thư điện tử và các chủ thể có liên quan trong việc xây dựng, vận hành hệ thống kỹ thuật phòng, chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác; tiếp nhận, xác minh, xử lý phản ánh; phát hiện, cảnh báo, ngăn chặn nguồn phát tán; kết nối, chia sẻ dữ liệu với hệ thống của Bộ Công an; quản lý, giám sát hoạt động sử dụng tên định danh; lưu trữ, thống kê và báo cáo dữ liệu phục vụ công tác quản lý nhà nước.

Theo dự thảo, tên định danh được quản lý theo hướng tập trung, thống nhất trên phạm vi toàn quốc, bao gồm xây dựng, vận hành Hệ thống quản lý tên định danh quốc gia; quy định về đăng ký, cấp, cấp lại, gia hạn, thu hồi và sử dụng tên định danh; quy định về số lượng tên định danh được cấp; quản lý riêng đối với tên định danh của cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị-xã hội; đồng thời thực hiện phân cấp thủ tục cấp giấy chứng nhận tên định danh cho Công an cấp tỉnh gắn với cơ chế hướng dẫn, kiểm tra, giám sát và quản lý thống nhất.

Dự thảo cũng đã quy định về quảng cáo bằng tin nhắn, thư điện tử, gọi điện thoại, trong đó quy định rõ nguyên tắc gửi, cơ chế đăng ký và xác nhận đồng ý nhận quảng cáo, thời gian và tần suất gửi, yêu cầu gắn nhãn, chức năng từ chối, trách nhiệm lưu trữ thông tin về sự đồng ý và từ chối nhận quảng cáo; tăng cường trách nhiệm của người quảng cáo trong việc kiểm tra danh sách không quảng cáo và bảo đảm việc gửi quảng cáo đúng đối tượng, đúng quy định.

Về quản lý hoạt động sử dụng VoIP, SIP Trunk và tên định danh trong thực hiện cuộc gọi, dự thảo nghị định quy định theo hướng yêu cầu tổ chức, doanh nghiệp sử dụng SIP Trunk, VoIP để phát sinh cuộc gọi ra mạng viễn thông công cộng phải đăng ký và sử dụng Voice Brandname; doanh nghiệp viễn thông thực hiện kiểm tra điều kiện của khách hàng, quản lý việc cấp kênh SIP Trunk, kiểm soát việc sử dụng tên định danh, lưu trữ nhật ký cuộc gọi và phối hợp phát hiện, ngăn chặn các cuộc gọi không đáp ứng yêu cầu về định danh, góp phần nâng cao khả năng xác thực, truy vết và phòng, chống cuộc gọi rác, cuộc gọi giả mạo, cuộc gọi có dấu hiệu lừa đảo.

Đồng thời, bổ sung cơ chế phòng, chống tin nhắn rác, cuộc gọi rác trên dịch vụ ứng dụng viễn thông trên Internet (OTT), quy định trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ OTT trong nước, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ OTT từ nước ngoài cho người sử dụng tại Việt Nam và doanh nghiệp viễn thông trong việc phối hợp phòng, chống, phát hiện, ngăn chặn và xử lý tin nhắn rác, cuộc gọi rác; bảo đảm phù hợp với đặc điểm kỹ thuật, phạm vi cung cấp dịch vụ và khả năng thực hiện của từng chủ thể.

Như vậy, các nội dung của dự thảo Nghị định chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác được xây dựng nhằm hình thành cơ chế phòng, chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác theo hướng quản lý tập trung, thống nhất, dựa trên dữ liệu; tăng cường định danh, xác thực và truy vết nguồn phát tán; nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp và các chủ thể có liên quan; chủ động phòng ngừa, phát hiện, cảnh báo, ngăn chặn và xử lý vi phạm, qua đó góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội trên không gian mạng.