"Đặc sản" hình xăm là thứ có lẽ không thể thiếu của thế giới lưu manh giang hồ, mỗi hình xăm là một điển tích, là một ghi chép đời lầm lạc tù tội, là những chú hổ, con đại bàng quằn quại leo núi hay tung cánh trên những dẻ xương sườn. Có anh giang hồ hàng xóm ngày nhỏ lang thang nghề hai ngón xăm nghễu nghện trên ngực một con đại bàng xinh xinh, đến tuổi trưởng thành thì nó tin hin tựa con chim chích, thế là dịp "nằm trại" đầu đời hắn lại chồng lên một chú đại bàng to hoành tráng hơn... Đến phiên bản chim cuối cùng khi gã lang thang ngoài chợ thì nó là một hình lầy nhầy xanh lè mực Tàu, có bo viền con đại bàng, đại khái nhìn rất "trừu tượng đại bàng".
Độ mươi năm trở lại đây, dường như xăm mình không còn thuộc "bản quyền" của giới giang hồ tứ xứ. Tiệm dịch vụ xăm mình mọc nhan nhản, nhất là ở các đô thị lớn như Hà Nội, Tp HCM... Khách lưu manh thì ít, khách "trẻ con" thì nhiều, xin hiểu "trẻ con" ở đây thuộc về các anh chị đang vội vã lớn tuổi đôi mươi. Nhiều em mặt búng ra sữa, da trắng nuột nà, tôi tuy không hứng thú gì lắm với hình xăm nhưng chỉ nhìn làn da đủ dưỡng chất mịn màng thì cũng đã trỗi dậy tính "nghệ sĩ", ước ao được vớ lấy máy xăm mà "vẽ bậy" lên đó.
Hình xăm giới trẻ mê mẩn bây giờ phong phú gấp vạn lần những thứ tôi đã trót được chiêm ngưỡng ở xóm chợ. Vào một tiệm xăm hình, cầm quyển cataloge mà hoa mắt, chộn rộn trong lòng.
Giới trẻ hiện đại ngày nay dường như đã có nhiều thay đổi quan niệm về hình xăm, đó là thứ văn hóa du nhập mới mẻ, là niềm vui, là kỷ niệm, là nỗi buồn, là mối tình và rồi... nghiện. Chuyện xăm một hình tiến tới... một lố hình xanh lè như lọ mực kín cơ thể không còn hiếm.
Hai nữ sinh đang chọn hình để xăm tại một tiệm xăm mình ở Hà Nội.
Loay hoay tìm nhân vật trẻ để có tư liệu, tôi được giới thiệu gặp một "lãng tử" Hà Nội tên Quân, sinh năm 1992, trước nặng gần một tạ nhưng sau đổ vỡ tình yêu quay ra tập thể thao xe đạp thì giảm còn xấp xỉ 70kg, da trắng. Quân và vài người bạn trẻ tới đều kín mít hình xăm trên cơ thể lan tận gót chân. Hai cẳng tay Quân kín mít chữ xanh ngắt với kiểu mẫu chữ cổ. Hắn cười bảo: chắc do em xăm nhiều quá, đi qua đội kiểm tra liên ngành 141 thì tỷ lệ bị kiểm tra hành chính "đạt" 90%. Quả thực nhìn hắn tỏ ra rất nguy hiểm dù nụ cười lỏn lẻn hiền khô.
Tôi tò mò ngó nghiêng nội dung trên tay, Quân hớn hở giơ tay ôn tồn giải thích dòng chữ, đầu tiên trổ lên tay là "Quân yêu Ly", tên mối tình đầu, sau tan vỡ thì chuyển sang một bạn gái khác tên Hạnh, thế là lại một cuộc sửa sai hình xăm từ Ly thành Hạnh. Hắn bắt đầu nghiện xăm từ đó, bất kể thứ gì yêu thích trong đời hắn trổ lên cơ thể hết, mới nhất là chân dung ba chiều một ngôi sao điện ảnh Hoa Kỳ ở bắp chân. Tình yêu thì vô hạn nhưng da thịt thì không vô biên, hắn xăm hết cả "đất", chừa lại đúng cái cổ với khuôn mặt non choẹt để còn… đi học.
Bước vào tiệm xăm mình bất kỳ trên phố, khách hàng sau khi chọn được mẫu ưng ý hoặc có sẵn, "thi công" một mảng to tựa bàn tay chỉ mất vài chục phút với máy móc mực màu hiện đại, nó sẽ theo chủ nhân đến hết đời. Có lẽ nếu bảo quản tốt như một số xác ướp niên đại lên tới 5.000 năm mới được khai quật thì hình xăm của họ vẫn còn rõ nét (?!).
Gặp một nhân vật khác tư duy chín chắn hơn, nhiếp ảnh gia Thanh Hải, một người đi nhiều, biết nhiều và anh cũng bắt đầu có hình xăm từ năm 2010. Mỗi hình trên cơ thể anh đều là một kỷ niệm đặc biệt được thực hiện trên những mảnh đất đi qua. Nếu nói về thẩm mỹ thì đó không phải là những hình họa đẹp nhưng đều mang ý nghĩa riêng theo quan niệm của người Tây Tạng, bùa chú Ấn Độ... Anh Thanh Hải nói vì đã sống và thâm nhập với một số văn hóa mới và tìm được niềm tin nơi đó, anh ghi lại dấu ấn trên cơ thể theo phong tục dân bản địa như tín ngưỡng tâm linh cho bản thân, không theo một phong trào hay do ai xui khiến.
Hình xăm tiếng Anh là "tattoo", có lẽ được xuất phát từ chữ "ta" của người Polynesian và "tatau" của người Tahitian với cùng một ý nghĩa là đánh dấu một thứ gì đó. Và dựa vào khoa học khảo cổ, có thể cho rằng nó đã ghi dấu ấn trên cơ thể con người từ hàng mấy nghìn năm trước. Các nhà khoa học cho rằng trong thời cổ đại, có càng nhiều hình xăm trên người chứng tỏ rằng địa vị xã hội của người đó càng cao.
Thời điểm xa xưa nhất ghi nhận hình xăm của người Nhật Bản là khoảng 3.000 năm trước Công nguyên với những bức tượng được chạm khắc cả các hình xăm. Tuy vậy, bằng chứng về hình xăm trên người tại Nhật Bản chỉ tồn tại từ năm 297 sau Công nguyên. Ngày nay, xăm mình được coi là một nghệ thuật tại Nhật Bản. Trong khi hình xăm của người Samoan vẫn giữ được nét cổ truyền là địa vị càng cao thì hình xăm càng nhiều, thì hình xăm của người Hawaii lại mang ý nghĩa trừ tà, đuổi ma quỷ. Nếu phụ nữ Ba Tư coi hình xăm là một cách trang điểm thì phần lớn người châu Âu vào lúc đầu lại coi hình xăm là một dạng hình phạt. Hình xăm thường được xăm lên trên mặt của tù nhân hoặc nô lệ. Hình xăm cũng được sử dụng với các tộc người Celtic, người Inca và người Eskimo.
Tất nhiên tôi không có ý định lan man quá dài về văn hóa hình xăm, trong khuôn khổ bài viết ngắn này chỉ muốn bàn thêm một chút về thứ văn hóa du nhập này vào giới trẻ Việt hiện nay. Người cuối cùng tôi gặp là một cặp vợ chồng trẻ, 24 tuổi, rất cá tính, mê mẩn nhạc rock. Dân nghiền thứ nhạc ồn ào này thì đối với họ hình xăm giống thần tượng hay ghi lại tên những ban nhạc, tên tuổi huyền thoại lại là điều hết đỗi bình thường.
Điều đặc biệt ở cặp vợ chồng trẻ này thì trên ngón áp út đều có xăm hình chiếc nhẫn cưới. Tôi hỏi có phải do giá vàng Việt
Tôi trót "hân hạnh" được xem lại video quay lại quá trình "đính hôn bằng dao mổ" này, không biết phải tả như thế nào nhưng đó là những thứ máu mê ghê sợ hơn tất cả những gì tôi đã từng được chứng kiến. Cô gái kể lại rằng, đó là một kiểu nghi lễ Taboo gì đó, những vết cắt sâu trên cơ thể sẽ gắn kết tình yêu bền vững? Chỉ một vết cắt sâu lỗi có thể làm đứt mạch máu, nhiễm trùng, sẽ vô cùng nguy hiểm. Sống trong một môi trường nhiều cám dỗ, sẵn tiền và yếu lòng, tôi tin chắc không có ông thần Taboo nào có thể cứu rỗi được hôn nhân trẻ thời hiện đại.
Trong tâm thức của những bạn trẻ đang tuổi hình thành nhân cách, có thể những hình xăm sẽ rất hấp dẫn, để thể hiện cá tính hay bất luận lý do dễ nghe nào đó. Nhưng quả thật, dù thế nào thì đó là một cửa ải có nhiều đau đớn để ghi dấu ấn lên cơ thể, bắt đầu từ một quyết định bất thình lình thiếu chín chắn. Hình xăm sẽ như một thứ vận mệnh đeo bám cả đời mà tôi tin rằng không phải ai nhìn vào đó và có cảm tình. Khi đã có tuổi, hình xăm có thể sẽ biến thành đống giẻ trên cơ thể không dễ dàng vứt bỏ được. Nếu ai đó quyết định sẽ ghi dấu ấn bằng hình xăm, xin lưu ý về y tế tránh lây nhiễm một số bệnh và… chính tả, tôi biết khá nhiều người đã trót xăm những trích đoạn bằng tiếng Tây nhưng ông thợ xăm "đâm" sai chính tả nghiêm trọng, nhìn như… hề
