Hậu quả từ vụ Israel tấn công hải đội cứu trợ Dải Gaza
Vụ tấn công hải đội chở hàng trăm nhà hoạt động đến từ 32 quốc gia mang hàng cứu trợ nhân đạo cho Dải Gaza sáng sớm ngày 31/5 vừa qua đã để lại những hậu quả nghiêm trọng về mặt chính trị, ngoại giao trong khu vực Trung Đông. Nhiều vấn đề đang được dư luận thế giới đặt ra, nhiều khó khăn mới cũng đang dồn chờ đợi đồng minh Mỹ.
Báo chí và dư luận quốc tế đều cho rằng, hành động tấn công đoàn tàu cứu trợ nhân đạo ngay trên hải phận quốc tế của Israel sẽ để lại những hậu quả rắc rối kéo dài. Hậu quả lớn nhất là khủng hoảng trong ngoại giao khu vực Trung Đông. Đoàn tàu được tài trợ bởi nhiều tổ chức và cá nhân thuộc nhiều nước, trong đó tổ chức Insani Yardim Vakfi của Thổ Nhĩ Kỳ đóng góp nhiều nhất.
Vụ tấn công xảy ra trên tàu du lịch Mavi Marmara của Thổ Nhĩ Kỳ, với phần lớn trong 600 người trên tàu và 10 người bị giết đều là người Thổ Nhĩ Kỳ. Điều này được Ankara hiểu như một sự "khiêu khích" trắng trợn.
Do vậy, hành động của Israel đã làm tổn thương nghiêm trọng quan hệ song phương giữa 2 "đồng minh" Israel và Thổ Nhĩ Kỳ vốn đã không mấy êm ấm trong thời gian gần đây, nhất là sau khi Thổ Nhĩ Kỳ cùng với Brazil ký thỏa thuận trao đổi hạt nhân với Iran - quốc gia bị Israel xem là "kẻ thù không đội trời chung".
Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ đã giận dữ gọi vụ tấn công đó là một "cuộc tàn sát". Còn Ngoại trưởng Ahmet Davutoglu thì so sánh "vụ tấn công này giống như vụ 11-9 của Thổ Nhĩ Kỳ".
Bị ảnh hưởng nặng nề nhất trong vụ việc này không ai khác chính là Mỹ, đồng minh truyền thống của Nhà nước Do Thái. Sự chia rẽ sâu sắc giữa 2 đồng minh chiến lược trong khu vực đang đặt nước Mỹ vào thế "thân này ví xẻ làm đôi", không muốn theo bên này, bỏ bên kia, nhưng cũng khó lòng ăn nói sao cho vừa lòng, để xoa dịu cơn tức giận của Ankara vì bị Tel-Aviv "vuốt mặt không nể mũi".
Sau khi Ankara triệu tập Đại sứ tại Israel về nước, ngày 1/6, Tổng thống Mỹ Barack Obama có cuộc điện đàm với Thủ tướng Reccep Tayyip Erdogan và Ngoại trưởng Hillary Clinton cũng hội đàm với Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Davutoglu. Cả 2 cuộc "năn nỉ" này đều diễn ra rất khẩn trương. Mỹ rất lo lắng, vì giữa Washington và Ankara cũng đang "khua răng" trong một số vấn đề về ngoại giao, chính trị mà Ankara theo đuổi trong 2 năm qua, và Washington đang cố tìm cách để mối quan hệ chiến lược này trở lại bình thường.
Hành động ngang ngược của Israel còn làm hỏng một số kế hoạch mà Washington trù tính trong việc thúc đẩy tiến trình hòa bình giữa Israel - Palestine cũng như sự thúc đẩy bình thường hóa quan hệ giữa Mỹ với thế giới Hồi giáo. Trong khi cả thế giới, kể cả Hội đồng Bảo an LHQ và Liên minh châu Âu, đều quyết liệt lên án Israel và yêu cầu điều tra hành động giết người của Nhà nước Do Thái thì Mỹ rất "kiệm lời", họa chăng chỉ là những câu nói xuôi theo quan điểm của Tel Aviv nhằm tìm cách đổ lỗi cho các nạn nhân trên tàu Mavi Marmara. Thái độ này khiến cho Mỹ đứng vào thế đối chọi lại với thế giới.
Tàu Mavi Marmara sau khi bị biệt kích Israel tấn công.
Tấn công tàu Mavi Marmara, Israel đã tự mình ghi điểm giùm cho Phong trào Hồi giáo Hamas. Giờ đây, sau khi vụ việc xảy ra, Israel không chỉ bị cả thế giới lên án, mà làn sóng phản đối Israel phong tỏa cuộc sống của 1,5 triệu người Palestine ở Dải Gaza càng mạnh mẽ hơn.
Thế giới giờ đây không còn nhìn Hamas như một tổ chức Hồi giáo cực đoan hay một "mối đe dọa an ninh" đối với Nhà nước Do Thái như Tel-Aviv rao giảng, mà chỉ thấy tổ chức này cùng với 1,5 triệu đồng bào của mình trở thành "nạn nhân tập thể" của chính sách "khủng bố nhà nước" của Israel - từ dùng của Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ.
Không những thế, hành động bất chấp luật pháp quốc tế của Israel còn đang khiến cho khối Arập phải xem xét lại mối quan hệ của mình với Nhà nước Do Thái, cản trở tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa Tel-Aviv với thế giới Arập. Cơ hội xây dựng hòa bình trong khu vực bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Vụ việc tấn công Hải đội Tự do một lần nữa cho thấy Israel đang ngày càng theo đuổi chính sách diều hâu, đơn phương, bất chấp dư luận và luật pháp quốc tế. Sau vụ điệp viên Mossad ám sát một lãnh đạo người Palestine tại Dubai, một nhà ngoại giao Do Thái đã bị trục xuất khỏi nước Anh do bị phát hiện sử dụng hộ chiếu giả. Tháng trước, đến lượt Australia, một đồng minh khác của Mỹ, lại trục xuất một nhà ngoại giao khác của Israel cũng vì lý do "giả mạo hộ chiếu". Ngoại trưởng Israel Avigdor Lieberman, nhân chuyến thăm Nhật Bản hôm 12/5 đã tự cho mình quyền "phán quyết" khi gọi 3 nước Syria, Iran và CHDCND Triều Tiên là "trục ác mới" và cho rằng 3 nước này "đe dọa an ninh thế giới".
Có ý kiến dư luận cho rằng, Israel có một dụng ý chứ không hề "vô tư" khi gây ra vụ việc tai hại này. Gần đây, Nhà Trắng đã có những nỗ lực mới thúc đẩy tiến trình đàm phán hòa bình nhằm giải quyết dứt điểm xung đột giữa Israel-Palestine, từ đó tiến tới thành lập Nhà nước Palestine như mục tiêu của lộ trình hòa bình đặt ra. Với tất cả những hậu quả tai hại như đã phân tích ở trên, rõ ràng vụ việc biệt kích Israel tấn công Hải đội Tự do sẽ làm chậm lại tiến trình tái khởi động các cuộc đàm phán gián tiếp, từ đó kéo dài thêm thời gian giải quyết những gút mắc giữa người Israel và người Palestine.
Chừng nào người Palestine còn chưa có một Nhà nước chính thức, Israel còn dễ dàng áp đặt luật lệ đơn phương để kìm kẹp họ. Một khi Nhà nước Palestine được thành lập, Israel buộc phải tuân thủ nhiều luật lệ và công ước quốc tế, phải đối xử với người Palestine đúng quy tắc ngoại giao quốc tế và Hiến chương LHQ. Có lẽ đây chính là điều mà Tel-Aviv không mong muốn chăng?
Đêm 7/5, Israel phóng tên lửa xuống khu vực ngoại ô Beirut, tiêu diệt Ahmed Ali Balout - chỉ huy lực lượng Radwan của Hezbollah. Đây là lần đầu thủ đô Lebanon bị tấn công kể từ lệnh ngừng bắn hơn 3 tuần trước. Đòn tập kích làm rung chuyển nền tảng mong manh của thỏa thuận và phủ bóng lên những nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran.
Theo Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế - HSS (Vương quốc Anh), việc Nhật Bản nới lỏng đáng kể các hạn chế đối với xuất khẩu quốc phòng sẽ tạo ra những cơ hội thương mại và ngoại giao quan trọng. Nhưng, trước hết, họ cần giải quyết các vấn đề về năng lực công nghiệp quốc phòng.
Áp lực nội bộ gia tăng buộc NATO xem xét điều chỉnh cơ chế họp cấp cao, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều khác biệt về ưu tiên chiến lược. Việc thay đổi nhịp thượng đỉnh đặt ra yêu cầu cân bằng giữa ổn định chính trị và hiệu quả điều phối dài hạn của liên minh.
Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.
Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.
Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.
Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.
Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?
Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.
Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.
Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.
Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.
Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.
Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.
Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.
Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.
Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.
Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.
Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.
10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.
