Giá điện chưa minh bạch, thị trường điện cạnh tranh vẫn "mờ nhạt, xa vời"

Thảo luận về dự án Luật Điện lực (sửa đổi) chiều 7/11, giá điện là một trong những vấn đề được nhiều đại biểu Quốc hội (ĐBQH) quan tâm thảo luận.

Bảo vệ người tiêu dùng trước những biến động giá điện

ĐBQH Nguyễn Tâm Hùng (Bà Rịa - Vũng Tàu) nhận thấy, Điều 86 quy định về các loại giá điện, vai trò của Chính phủ trong việc điều tiết giá điện..., tuy nhiên chưa làm rõ được cơ chế xử lý giá điện thay đổi nhanh, hoặc không rõ ràng về các loại chi phí cấu thành giá. Tương tự, tại Điều 87 về căn cứ lập, điều chỉnh giá điện và giá các dịch vụ về điện, nêu ra các yếu tố căn bản để lập, điều chỉnh giá điện song cũng chưa có quy định về sự minh bạch đối với các yếu tố chi phí thực tế được sử dụng để lập giá điện, như chi phí sản xuất, phân phối và lợi nhuận của các nhà cung cấp, tránh tình trạng "tăng giá không hợp lý hoặc bất ngờ".

Giá điện chưa minh bạch, thị trường điện cạnh tranh vẫn
ĐBQH Nguyễn Tâm Hùng nêu ý kiến về việc biến động giá điện.

"Điều 86 và Điều 87 đã nêu ra cơ chế điều chỉnh giá điện bình quân nhưng chưa quy định rõ về tần suất điều chỉnh và cách thức thực hiện. Vì vậy, tôi đề nghị Ban soạn thảo cân nhắc, cần quy định rõ hơn về tần suất điều chỉnh giá điện, Chính phủ cần thông báo trước thời gian điều chỉnh để người tiêu dùng có thể dự đoán và điều chỉnh chi tiêu của mình", ông nêu.

  Cùng với đó, bổ sung điều khoản yêu cầu công khai toàn bộ cơ cấu giá điện đến công chúng, giải thích rõ ràng cách thức tính toán giá điện và các yếu tố chi phối, việc tăng hoặc giảm vào hai điều luật này cho nó hợp lý. Đại biểu cũng đề nghị có quy định cụ thể về bảo vệ người tiêu dùng trước những biến động giá điện, đặc biệt là đối với các hộ gia đình có thu nhập thấp hoặc các ngành sản xuất phụ thuộc nhiều vào điện, chẳng hạn như thiết lập trần giá điện cho các hộ gia đình có thu nhập thấp hoặc trợ giá cho các đối tượng đặc biệt...

Theo ĐBQH Trần Thị Thanh Hương (An Giang), vấn đề giá điện và giá dịch vụ về điện tại Điều 86, 87, 88 có nhiều nội dung đã được quy định tại Luật Điện lực năm 2004 tiếp tục được đưa vào dự thảo luật, nhưng hầu hết đều giao cho Bộ Công thương xây dựng và thẩm định.

"Vấn đề quan trọng là vẫn chưa có quy định về nguyên tắc xác định giá các loại hợp đồng cung cấp dịch vụ điện, chưa quy định về chủ thể hợp đồng và trách nhiệm của các bên ký kết hợp đồng sử dụng các loại dịch vụ. Có thể nói việc xây dựng thực hiện giá điện như vậy là chưa rõ các thành phần cấu thành giá điện. Trong khi đó, đây là một trong những điều kiện tiên quyết để đảm bảo sự công bằng, minh bạch trong thị trường điện cạnh tranh", nữ đại biểu phân tích.

Giá điện chưa minh bạch, thị trường điện cạnh tranh vẫn
ĐBQH Trần Thị Thanh Hương đề nghị nghiên cứu, bổ sung, làm rõ các quy định cụ thể về việc đảm bảo cơ cấu giá điện.

Từ đó, bà đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, bổ sung, làm rõ các quy định cụ thể về việc đảm bảo cơ cấu giá điện, ổn định cơ chế giá điện; thành phần quy định với những nguyên tắc, lộ trình rõ ràng, đảm bảo công bằng xã hội, đảm bảo nguyên tắc thị trường, đồng thời khuyến khích tiết kiệm điện trong sản xuất cũng như trong sinh hoạt. Đồng thời, nghiên cứu bổ sung tiêu chí xác định giá điện bán lẻ để đảm bảo tính công bằng và nguyên tắc thị trường điện cạnh tranh giữa bên bán và bên mua. Quy định thêm về trách nhiệm công khai, minh bạch các loại giá, xác định đây là vấn đề phải thực hiện thường xuyên chứ không phải chỉ thực hiện công khai, minh bạch các loại giá trong trường hợp cần thiết...

Phải tách bạch thực sự 3 khâu then chốt của ngành điện

ĐBQH Thạch Phước Bình (Trà Vinh) đề xuất xây dựng cơ chế tính giá điện linh hoạt dựa trên các yếu tố như giờ cao điểm và thấp điểm, điều kiện địa lý và nguồn cung cấp năng lượng. "Điều này sẽ khuyến khích sử dụng điện hiệu quả, tiết kiệm vào khung giờ thấp điểm, đảm bảo quyền lợi của người tiêu dùng trong việc tiếp cận thông tin về giá điện và quy trình điều chỉnh giá điện. Các quyết định điều chỉnh giá điện nên được công khai, minh bạch và có sự tham gia giám sát của cơ quan quản lý Nhà nước", ông hiến kế.

Giá điện chưa minh bạch, thị trường điện cạnh tranh vẫn
ĐBQH Trần Hữu Hậu hiến kế tách bạch thực sự 3 khâu then chốt của ngành điện.

Trong khi đó, ĐBQH Trần Hữu Hậu (Tây Ninh) cho rằng, hàng loạt vấn đề gây bức xúc, tranh cãi liên quan đến ngành điện như giá điện, mua bán điện, phát điện và hòa điện lên lưới của các nhà máy ngoài EVN, bù chéo, rồi ranh giới giữa kinh doanh với thực hiện các nhiệm vụ an sinh xã hội... có rất nhiều nguyên do, nhưng nguyên do căn bản là chúng ta chưa có thị trường điện cạnh tranh thực sự.

Nêu thực tế cách đây tròn 20 năm là thành viên của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Quốc hội khóa 11, tham gia thẩm tra Luật Điện lực, đặc biệt quan tâm vấn đề xây dựng và hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh, đại biểu xót xa khi đến thời điểm hiện tại, một thị trường điện cạnh tranh thực sự "có vẻ vẫn còn rất mờ nhạt, xa vời".

"Muốn có một thị trường điện cạnh tranh thực sự thì phải thay đổi triệt để theo đúng hướng mà Đảng và Chính phủ ta đã chỉ rõ, là tách bạch thực sự 3 khâu then chốt của ngành điện: phát điện, truyền tải điện và điều độ hệ thống điện quốc gia. Ngành điện là một ngành đặc biệt liên quan an ninh năng lượng của đất nước. Nhà nước phải nắm vai trò chủ đạo, quản lý và điều hành tổng thể, chặt chẽ. Thế nhưng 3 khâu trên phải tách bạch, đồng thời tách bạch rõ ràng giữa kinh doanh với quản lý Nhà nước, giữa kinh doanh và thực hiện chính sách an sinh xã hội", đại biểu nhấn mạnh. Ông nhận thấy, sửa đổi trong dự thảo luật lần này chưa có được quy định pháp lý đủ mạnh để có thể thay đổi mang tính quyết định, giúp thị trường điện cạnh tranh vận hành thực sự cạnh tranh, công khai, minh bạch và công bằng.

Bảo Quân

Các tin khác

Đề xuất duy trì phương thức bảo hiểm xã hội phù hợp cho người cao tuổi, người khuyết tật

Đề xuất duy trì phương thức bảo hiểm xã hội phù hợp cho người cao tuổi, người khuyết tật

Đại biểu Quốc hội đề nghị khi thiết kế thủ tục, dự thảo luật Bảo hiểm xã hội phải tính đến một bộ phận người dân chưa có điều kiện sử dụng thiết bị thông minh, kỹ năng số còn hạn chế hoặc việc kết nối dữ liệu chưa ổn định, không để phương thức điện tử trở thành rào cản mới đối với việc thực hiện quyền bảo hiểm xã hội.

Tháo điểm nghẽn, hiện thực hóa mục tiêu xây dựng trên 5.000km đường bộ cao tốc

Tháo điểm nghẽn, hiện thực hóa mục tiêu xây dựng trên 5.000km đường bộ cao tốc

Ngày 29/9, Bộ Xây dựng đã tổ chức Hội nghị xúc tiến đầu tư phát triển đường bộ cao tốc giai đoạn 2026-2030. Sự kiện quy tụ khoảng 170 đại biểu đại diện các cơ quan của Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương, chính quyền địa phương, các tổ chức tín dụng, chuyên gia kinh tế và đông đảo cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia. 

Gần 2,2 triệu bài tham dự cuộc thi tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật

Gần 2,2 triệu bài tham dự cuộc thi tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật

Cuộc thi trực tuyến trên Cổng Pháp luật quốc gia Tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật do Bộ Tư pháp tổ chức đang thu hút đông đảo người dân trên cả nước tham gia, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng. Đặc biệt, đồng bào các dân tộc rất ít người cùng nhiều nhóm đối tượng đặc thù sôi nổi tham gia cuộc thi cho thấy độ bao phủ rộng và khả năng kết nối đa dạng người dân của hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật trên môi trường số.

Xử lý vi phạm thận trọng, kẻo "vạ lây" người thứ ba

Xử lý vi phạm thận trọng, kẻo "vạ lây" người thứ ba

Nhiều đại biểu có ý kiến về đề xuất tăng mức phạt tiền tối đa cũng như việc chuyển giao thẩm quyền và áp dụng các biện pháp cưỡng chế mới đòi hỏi phải đánh giá tác động kỹ lưỡng, để vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa không gây ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Cho ý kiến các luật, bộ luật: Hình sự, Tố tụng hình sự, Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi)

Cho ý kiến các luật, bộ luật: Hình sự, Tố tụng hình sự, Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi)

Thảo luận về Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi); Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), các đại biểu đều thống nhất cần phải sửa đổi các luật, bộ luật trên nhằm kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn.

Nhiều nơi nghĩa vụ chỉ trên giấy còn trước cổng nhà, xe rác vẫn gom chung

Nhiều nơi nghĩa vụ chỉ trên giấy còn trước cổng nhà, xe rác vẫn gom chung

Các đại biểu đã tập trung thảo luận nhằm tháo gỡ “nút thắt” trong công tác quản lý chất thải. Từ đó nhấn mạnh việc phân loại rác tại nguồn hay quản lý chất thải xây dựng không chỉ là nghĩa vụ riêng lẻ của người dân mà phải được thiết kế thành một chuỗi trách nhiệm đồng bộ của cả hệ thống từ chính quyền địa phương đến các đơn vị thu gom, xử lý.

Sửa Luật Điện lực: Người dân cần được bảo vệ trước các khoản chi không hợp lý

Sửa Luật Điện lực: Người dân cần được bảo vệ trước các khoản chi không hợp lý

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng, giá điện hợp lý cũng không thể là cơ chế chuyển mọi rủi ro và chi phí của hoạt động đầu tư, kinh doanh sang người sử dụng điện. Điều chúng ta cần là một khuôn khổ minh bạch, trong đó nhà đầu tư có cơ hội thu hồi chi phí chính đáng, đơn vị điện lực có động lực nâng cao hiệu quả, còn người dân biết mình đang trả tiền cho những khoản chi phí nào và được bảo vệ trước các khoản chi không hợp lý.

Bảo đảm an ninh dữ liệu góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân

Bảo đảm an ninh dữ liệu góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân

Sáng 28/9, thảo luận tại Hội nghị đại biểu Quốc hội (ĐBQH) hoạt động chuyên trách lần thứ nhất, nhiệm kỳ Quốc hội khoá XVI, các ĐBQH đã thảo luận, góp ý kiến về các dự thảo luật thuộc lĩnh vực an ninh: Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia; Luật An ninh dữ liệu; Luật Định danh và xác thực điện tử.

TP Hồ Chí Minh yêu cầu không đùn đẩy, né tránh trong việc cung cấp thông tin báo chí

TP Hồ Chí Minh yêu cầu không đùn đẩy, né tránh trong việc cung cấp thông tin báo chí

Thành ủy TP Hồ Chí Minh vừa ban hành Chỉ thị 25-CT/TU về tăng cường thực hiện công tác phát ngôn, cung cấp thông tin cho báo chí; trong đó yêu cầu các cơ quan, đơn vị chủ động cung cấp thông tin chính thống, công khai thông tin người phát ngôn và tuyệt đối không né tránh, đùn đẩy trách nhiệm khi báo chí phản ánh.

Không miễn trừ với hành vi lợi dụng cơ chế thử nghiệm lừa đảo, thao túng thị trường chứng khoán

Không miễn trừ với hành vi lợi dụng cơ chế thử nghiệm lừa đảo, thao túng thị trường chứng khoán

Đại biểu đề nghị, việc miễn trừ trách nhiệm pháp lý chỉ áp dụng đối với những thiệt hại mang tính khách quan, bắt buộc từ rủi ro công nghệ chưa lường trước được trong phạm vi và thời gian đã được cấp phép. Tuyệt đối không áp dụng chế định miễn trừ đối với các hành vi cố ý vi phạm pháp luật, lợi dụng cơ chế thử nghiệm để lừa đảo, trục lợi hoặc cố ý thao túng thị trường chứng khoán.