Chiều tối 25/8, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (TWQĐ 108) cho biết, nam bệnh nhân nhập viện trong tình trạng suy tim giai đoạn cuối do bệnh cơ tim thể giãn. Mặc dù đã được tối ưu hóa điều trị nội khoa, song tình trạng suy tim diễn biến rất nặng.
Anh liên tục gặp các đợt cấp của suy tim, biểu hiện bằng tình trạng khó thở dai dẳng và đau tức ngực, đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được ghép tim kịp thời.
Ngày 25/7, nam bệnh nhân được ghép tim lần thứ nhất từ người hiến chết não. Trong những giờ đầu sau ghép, diễn biến của anh tương đối thuận lợi. Sau khi thả kẹp động mạch chủ, quả tim hiến bắt đầu đập lại với sức co bóp cơ tim tốt; huyết động ổn định, chỉ cần duy trì thuốc cường tim và vận mạch liều thấp, không cần hỗ trợ ECMO (tim phổi nhân tạo).
Tuy nhiên, chưa tới 24 giờ sau, tim ghép bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu suy phức tạp, mức độ nặng, chức năng co bóp của tim gần như mất hoàn toàn, buộc phải hỗ trợ tuần hoàn hoàn toàn bằng ECMO... Tại thời điểm này (sau ghép 2 ngày), Bệnh viện TWQĐ 108 tiếp nhận một trường hợp chết não hiến đa tạng. Qua đánh giá, tim của người hiến thuộc nhóm tiêu chuẩn mở rộng, không phù hợp với tất cả các ứng viên ghép tim khác đang chờ đợi.
Đại tá, TS Ngô Vi Hải – Chủ nhiệm Khoa Ngoại lồng ngực, trưởng kíp ghép tim cho biết: “Đây là một lựa chọn rất khó khăn. Tim hiến không thật sự lý tưởng. Thất trái dày rất nhiều do người hiến có tiền sử tăng huyết áp, suy thận. Các chỉ số chức năng tim trên siêu âm cũng đáng lo ngại. Hơn nữa, tình trạng bệnh nhân nhận đang rất nặng, đã có suy đa tạng nên khả năng chịu đựng thêm một cuộc đại phẫu là vô cùng khó khăn. Tuy nhiên, trong bối cảnh quả tim ghép lần một đã suy chức năng hoàn toàn không phục hồi sau 72 giờ, bệnh nhân chắc chắn sẽ tử vong nếu không hành động".
Đứng giữa ranh giới mong manh đó, Bệnh viện TWQĐ 108 đã tổ chức hội chẩn cấp cứu. Dưới sự chủ trì của Thiếu tướng, PGS. TS Phạm Thái Giang – Phó Giám đốc Bệnh viện, các chuyên gia đầu ngành trong bệnh viện đã “mổ xẻ”, phân tích toàn diện mọi khía cạnh. Câu hỏi lớn nhất đặt ra cho kíp ghép tim, đó là: “Liệu có thể dùng trái tim này thực hiện ca tái ghép tối cấp cứu nhằm cứu sống bệnh nhân hay không?” Thực tế, đây là một quyết định vô cùng cân não.
“Ghép tim lần thứ hai trên một bệnh nhân có lẽ đây là lần đầu tiên ở Việt Nam. Trên thế giới, trường hợp ghép tim sớm lần thứ hai không nhiều, tỷ lệ rất thấp. Tuy nhiên, với bệnh nhân này, đứng trước sự lựa chọn việc chấp nhận tử vong và đối diện với một cuộc phẫu thuật rất lớn, nguy cơ rủi ro, khó khăn rất nhiều, chúng tôi quyết định lựa chọn tái ghép sớm cho bệnh nhân”, Thiếu tướng, PGS.TS Phạm Thái Giang cho biết.
Bệnh viện đã chọn “vượt rủi ro tìm cơ hội”, tuy khó khăn, nhưng mở ra cơ hội sống cuối cùng cho người bệnh.
Ngày 28/7, ca ghép tim lần thứ hai được tiến hành trong tình trạng tim bệnh nhân ngừng đập hoàn toàn, đã hôn mê và đang chạy ECMO A-V hỗ trợ ngày thứ 3, với rất nhiều nguy cơ lớn.
Sau nhiều giờ phẫu thuật, khi quả tim ghép đập lại những nhịp đầu tiên và huyết động ổn định dần, cả kíp mổ cùng đội ngũ bác sĩ, lãnh đạo bệnh viện đều vỡ oà trong niềm vui giành lại sự sống cho người bệnh.
Bằng sự chăm sóc hồi sức đặc biệt, nam bệnh nhân được cai ECMO thành công vào ngày thứ 8 sau ghép, rút ống nội khí quản vào ngày thứ 10 và ngừng hỗ trợ bằng IABP vào ngày hậu phẫu thứ 11.
Đây là những dấu mốc quan trọng, cho thấy tim ghép đã dần hồi phục và có khả năng đảm bảo tuần hoàn cho cơ thể mà không cần các biện pháp hỗ trợ tuần hoàn cơ học.
Đến nay, sau gần 1 tháng ghép tim lần 2, sức khỏe nam bệnh nhân đã có những tiến triển tích cực cho thấy cơ thể đã thích nghi với tim ghép, anh bắt đầu tham gia các hoạt động phục hồi chức năng như tập đứng, tập ngồi ghế và tập đạp xe. Hiện bệnh nhân vẫn cần tiếp tục được theo dõi và điều trị sát sao.
Ghép tim lần thứ hai cho cùng một người bệnh trong thời gian ngắn là tình huống đặc biệt hy hữu. Thành công của ca ghép không chỉ đến từ kỹ thuật phẫu thuật, mà là kết quả của nhiều yếu tố hội tụ, mang lại cơ hội sống mới và hạnh phúc lớn lao cho gia đình người bệnh.
