Đề thi phân hóa tốt, không còn "mưa" điểm giỏi
Sáng 1/7, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã công bố điểm thi, phổ điểm thi tốt nghiệp THPT 2026. Nhận xét về phổ điểm các môn thi năm nay, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, qua phân tích phổ điểm của tất cả các môn, có thể thấy tỉ lệ điểm giỏi năm nay đã giảm hẳn.
"Chúng ta đang mong muốn một kỳ thi tốt nghiệp THPT có thể phục vụ xét tuyển đại học một cách công bằng, khách quan và chính xác, để các em không phải làm quá nhiều bài thi khác nhau, để các trường đại học có thể yên tâm tuyển sinh. Tôi cho rằng, năm nay có sự cải tiến rất tốt về sự phân hóa chất lượng đề thi, thể hiện bằng việc không còn "mưa" điểm giỏi và tỉ lệ điểm trung bình cao. Cùng với nguyên nhân tích cực là phân hóa đề thi, còn một nguyên nhân khác là chúng ta đã mạnh dạn hướng tới việc học thật, nhân tài thật và thông qua đó đánh giá đúng được thực lực, năng lực của thí sinh. Với kết quả như vậy, cá nhân tôi – với tư cách là một giáo sư đại học và đã từng làm công tuyển sinh của các trường đại học - cho rằng, hoàn toàn có thể yên tâm sử dụng kết quả thi tốt nghiệp THPT để tuyển sinh đại học"- GS.TSKH Nguyễn Đình Đức chia sẻ.
Theo GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, môn Ngữ văn, tỉ lệ điểm giỏi (từ 7 trở lên), năm ngoái là 65,4%, những năm trước cũng là 64 - 62% (nói nôm na tức là 10 người thì có 6,5 người giỏi Văn). Nhưng năm nay, tỉ lệ giỏi Ngữ văn chỉ còn 35%. Điều này cho thấy, sự phân hóa đề thi môn Ngữ văn đã có sự chuyển biến rất rõ rệt.
Môn Toán, tỉ lệ điểm 8 năm ngoái thấp hơn, tỉ lệ điểm giỏi chưa đến 5%. Nhưng năm nay tỉ lệ đó đạt khoảng 11%. Những năm trước ở trong mức trên dưới 10%. Tương tự như vậy, điểm giỏi của các môn Lí, Hóa, Sinh, đặc biệt là môn Sinh cũng duy trì tỉ lệ ổn định, khoảng trên dưới 10% trong nhiều năm liền. Đây là những tín hiệu cho thấy có sự phân hóa rất tốt.
Môn Địa lí, năm ngoái và nhiều năm trước có những "mưa điểm 10" và rất nhiều điểm giỏi, thì năm nay tỉ lệ điểm giỏi chỉ trên 2%.
Bên cạnh tỉ lệ điểm giỏi từ 8 trở lên, chúng ta cũng thấy được tỉ lệ điểm dưới trung bình. Môn Ngữ văn có tỉ lệ điểm dưới trung bình thấp nhất, 15%. Môn Toán, môn Vật lý tỉ lệ dưới trung bình là 42%. Môn Tin học tỉ lệ dưới trung bình là 24%. Môn Hóa học tỉ lệ dưới trung bình là hơn 27%. Môn Địa lí tỉ lệ dưới trung bình là 50%. Môn Lịch sử tỉ lệ dưới trung bình trên 30%.
Nhìn vào phổ điểm năm nay, có thể nhận thấy tỉ lệ các môn STEM điểm dưới trung bình vẫn khá cao. Điều này đòi hỏi cần phải tiếp tục tăng cường thời lượng và tăng cường đổi mới giáo dục STEM.
Một điểm nữa không thể không nhắc đến, đó là môn Tiếng Anh. Môn Tiếng Anh từ năm ngoái đến năm nay là môn tự chọn. Tỷ lệ điểm dưới trung bình môn Tiếng Anh năm ngoái là 45%, năm nay là 50%. Những năm trước đó, môn Tiếng Anh cũng luôn luôn có tỷ lệ dưới trung bình ở mức cao: 42%, 44%. Điều này cho thấy mặc dù đã có rất nhiều tích cực trong việc giảng dạy tiếng Anh và đang tiến tới giảng dạy tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai trong trường học, nhưng về tổng thể mặt bằng chung toàn quốc, Tiếng Anh vẫn cần phải đầu tư, đổi mới phương pháp mạnh mẽ hơn nữa để các em có một hành trang hội nhập quốc tế.
Trong các môn, Ngữ văn vẫn là môn có tỉ lệ điểm giỏi nhiều nhất và tỉ lệ điểm dưới trung bình ít nhất. Chúng ta cần quan tâm hơn nữa tới việc ra đề và đánh giá để môn Ngữ văn không chỉ kiểm tra lại kiến thức các em đã học ở bậc THPT, mà Văn là "người". Chúng ta có bồi dưỡng về năng lực tư duy, thể lực, trí lực nhưng phải bồi dưỡng cả tâm hồn, tình cảm, cách học văn và văn hóa đọc cho thế hệ trẻ hôm nay nữa. Có như vậy mới đào tạo được con người "vừa hồng vừa chuyên". Việc đổi mới ra đề thi môn Ngữ văn, tôi cho rằng nên có sự cải tiến mạnh mẽ hơn nữa.
Từ phân tích điểm thi của các môn cũng như tổ hợp của các khối, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức dự đoán, năm nay các trường top trên, các ngành hot, điểm sẽ giảm khoảng từ 1 đến 3 điểm. Đặc biệt, năm nay khối C00 điểm sẽ giảm nhiều. Còn với những tổ hợp khác thì biên độ dao động khoảng 1 điểm và sẽ ổn định ở mức từ 15 đến 20 điểm.
Phổ điểm có lợi cho các trường đại học sử dụng tuyển sinh
PGS.TS Nguyễn Đức Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cũng đánh giá, phổ điểm của các môn thi tốt nghiệp THPT năm nay tương đối đẹp, phân bố đồng đều, đặc biệt có sự phân hoá tốt. Độ phân hoá tốt sẽ có lợi cho các trường đại học, cao đẳng có thể sử dụng kết quả này để tuyển sinh.
Bên cạnh đó, phổ điểm cũng phản ánh hoạt động dạy và học của các trường THPT sau 2 năm với một định hướng mới - định hướng về phát triển phẩm chất và năng lực người học. Điều này thể hiện rất rõ trong đề thi và cách làm, điều đó chứng tỏ đã có sự chuyển dịch tốt.
Riêng môn Ngữ văn, phổ điểm của năm nay khá đẹp và khác với hình dung của nhiều người trước khi nhìn thấy phổ điểm. Phổ điểm này phản ánh công việc giảng dạy và học tập tại các trường THPT đã sẵn sàng với những yêu cầu kiểm tra, đánh giá.
Theo PGS.TS Nguyễn Đức Sơn, một nội dung khiến ông thấy rất thú vị và rất đáng quan tâm, đó chính là số lượng học sinh đăng ký các môn thi lựa chọn như Tin học, Công nghệ nông nghiệp, Công nghệ công nghiệp, Kinh tế Pháp luật. Đây là những môn học không nằm nhiều trong tổ hợp xét tuyển đại học nhưng số lượng đăng ký dự thi tăng, có những môn gấp đến hai, ba lần so với năm đầu tiên. Điều đó cho thấy, khi lựa chọn những môn học này các em không phải áp lực của việc tuyển sinh đại học - tức là không phải chọn vì áp lực bên ngoài, mà chọn vì các em thấy những môn học đó gần gũi, thú vị, có ý nghĩa với chính bản thân. Đây là một dấu hiệu tốt, cần quan tâm trong thời gian tiếp theo.
Tiếng Anh là môn học được đầu tư rất lớn, không chỉ ở trong trường học mà ngay trong các gia đình, đặc biệt ở các thành phố lớn. Tuy nhiên, kết quả cho thấy tỉ lệ dưới mức trung bình còn khá cao. Thông qua phổ điểm năm nay, chúng ta sẽ phải tập trung hơn nữa vào việc đổi mới cách thức dạy và học môn Tiếng Anh. Tiếng Anh sẽ không chỉ là môn ngoại ngữ mà sẽ phải được dạy tương tự như một công cụ, phương pháp để học sinh có thể sử dụng giao tiếp, trau dồi tri thức. Và để thực hiện được điều này đòi hỏi quyết tâm rất lớn.
GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cũng cho biết, những điểm tích cực của phổ điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2025 đều được tiếp tục duy trì và làm tốt hơn ở năm 2026. Đây là điều hết sức quan trọng, hiện thực hóa được sự ổn định chung của một kỳ thi với một lượng thí sinh rất lớn.
Bên cạnh đó, xu hướng biểu đồ điểm thi các môn học năm nay kéo vào phần trung bình. Điều này có nghĩa phổ điểm các môn có sự tương đồng, phản ánh được quá trình dạy học tại các nhà trường đồng đều giữa các môn, không có sự phân biệt môn dễ, môn khó, cần tiếp tục duy trì tốt ở các năm tiếp theo.
Nỗ lực thay đổi cách dạy học và kiểm tra đánh giá
GS.TSKH Đỗ Đức Thái, Giảng viên cao cấp, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cũng nhìn nhận, từ phổ điểm các môn thi tốt nghiệp THPT, đặc biệt là môn Toán cho thấy, các nhà trường đã nỗ lực thay đổi cách dạy và học, cách kiểm tra đánh giá.
"Phổ điểm môn Toán năm nay cho thấy đề thi đã đáp ứng được 3 mục tiêu: Thứ nhất, góp phần cung cấp thông tin tin cậy hoàn thành nhiệm vụ đánh giá và cấp bằng tốt nghiệp trung học phổ thông cho các em học sinh lớp 12. Thứ hai, với 11% số học sinh có điểm số lớn hơn 8, đã thực hiện được phân hóa sâu năng lực sâu của học sinh, cho phép cung cấp thông tin tin cậy cho các trường đại học và cao đẳng dựa vào kết quả để tuyển sinh, tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao và công bằng trong tuyển sinh. Thứ ba, phổ điểm cho thấy thực chất giáo dục Toán học ở bậc phổ thông như thế nào: 38% dưới điểm 5 cho thấy còn nhiều vấn đề cần thực hiện tốt hơn, làm tốt hơn, làm sao để con số đó nhỏ hơn nữa"- GS.TSKH Đỗ Đức Thái nhận định.
Với tư cách là một chuyên gia trong việc đánh giá giáo dục môn Toán, cũng như với tư cách là một nhà Toán học, tôi đánh giá đề thi tốt nghiệp THPT môn Toán năm 2025 và năm 2026 tương đương nhau, tiếp tục giữ vững cấu trúc, định hướng xuyên suốt từ khi Bộ GD&ĐT công bố đề minh họa năm trước cho đến các đề thi chính thức.
Từ con số 56% điểm dưới trung bình năm 2025, năm nay ở mức 38% cho thấy một điều vui mừng là các thầy cô giáo, các em học sinh, các nhà trường, các Sở GDĐT đã nỗ lực thay đổi cách dạy, cách học, cách đánh giá đối với môn Toán, bám sát mục tiêu của Chương trình GDPT 2018 và đó là thành quả rất đáng ghi nhận. Điều đó còn cho thấy giáo dục Toán học ở bậc trung học phổ thông đã, đang và sẽ tiếp tục đi đúng hướng, đi đúng mục tiêu mà Chương trình giáo dục phổ thông 2018 mong muốn.
Quá trình tiến bộ của học sinh cũng thể hiện trong số điểm khá giỏi, đặc biệt là số điểm 10 môn Toán tăng nhiều hơn. Đó là hệ quả tất yếu của sự tiến bộ về dạy và học ở trường phổ thông trong suốt năm học 2025-2026, chứ không chỉ ở việc đề thi dễ hơn hay khó hơn.
