Đông Nam Á căng thẳng vì khói bụi

Việc khói bụi mù mịt từ Indonesia kéo sang bao phủ Singapore và Malaysia trong gần một tuần qua đã khiến quan hệ giữa ba quốc gia châu Á này trở nên căng thẳng. Mấu chốt vấn đề trong việc này là gì và liệu rằng tình trạng này còn lặp lại trong tương lai?

Nạn ô nhiễm tại Singapore do các vụ cháy rừng ở đất nước láng giềng Indonesia gây ra, đã đạt đến mức độ nguy hiểm. Cơ quan chính phủ phụ trách về chất lượng không khí của Singapore cho biết, chỉ số ô nhiễm vào lúc 11 giờ (3 giờ GMT) hôm 21/6 đã lên đến 400, con số kỷ lục cao nhất trong lịch sử. Hiện tượng này "có thể là mối đe dọa cho sự sống của các bệnh nhân và người cao tuổi".

Tất cả chỉ số trên 300 đều được xem là nguy hiểm cho sức khỏe của 5,3 triệu dân Singapore, nơi mà các tòa nhà chọc trời bằng kính và thép của các văn phòng kinh doanh hiện đang chìm trong làn khói mù bốc lên một thứ mùi hăng hắc.

Người dân Singapore, xưa nay vẫn chú trọng vấn đề vệ sinh và rất quan tâm đến sức khỏe cộng đồng, đua nhau đi bác sĩ. Một bác sĩ gia đình cho biết số bệnh nhân đến khám tuần qua tăng 20%, và 80% thân chủ gặp những vấn đề có liên quan đến ô nhiễm.

Trong khi đó, ngày 24/6, Malaysia cũng đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp tại hai khu vực của tiểu bang Johor ở miền Nam, trong lúc khói từ những đám cháy rừng ở Indonesia làm cho ô nhiễm không khí vượt mức an toàn.

Cứ mỗi năm, vào mùa này, khói mù do cháy rừng tại Indonesia lại bay sang hai nước láng giềng là Singapore và Malaysia gây nên tình trạng ô nhiễm không khí nặng nề ở những nước này. Tuy nhiên, năm nay tình trạng này được đánh giá là nặng nề nhất, chưa từng có. Chính điều này đã khiến Singapore và Malaysia phản ứng mạnh.

Bộ trưởng Môi trường Singapore Vivian Balakrishnan, hôm 19/6 kêu gọi Indonesia hãy "hành động một cách khẩn cấp và quyết liệt" để giải quyết vấn đề mà theo lời ông, là nạn khói mù tệ hại nhất từ trước tới nay mà nước ông phải đối phó. Thủ tướng Singapore, Lý Hiển Long, đã quy trách nhiệm cho Indonesia gây ô nhiễm môi trường.

Các tình nguyện viên chuẩn bị mặt nạ mới để cung cấp cho cư dân ở Dumai, Indonesia, ngày 21/6/2013.
Các tình nguyện viên chuẩn bị mặt nạ mới để cung cấp cho cư dân ở Dumai, Indonesia, ngày 21/6/2013.

Indonesia bênh vực những hành động của họ để ứng phó với các vụ cháy rừng. Bộ trưởng Indonesia Agung Laksono đặc trách về vấn đề phối hợp và giải quyết khói mù lên tiếng chỉ trích Singapore hành xử "như trẻ con và làm ầm ĩ" về chuyện này.

Trước sự phản ứng gay gắt từ các nước láng giềng, ngày 21/6, Indonesia triển khai nhiều máy bay trực thăng để giúp kiềm chế các đám cháy rừng lớn đã gây ra một lớp khói mù dày kỷ lục. Ngoài việc thả bom nước xuống các đám cháy rừng đã vượt khỏi tầm kiểm soát, máy bay chữa cháy cũng được dùng trong mấy ngày tới đây để gây ra những đám mây trong một nỗ lực tuyệt vọng để tạo ra mưa nhằm có thể dập tắt các đám cháy.

Indonesia cũng đã nỗ lực gấp đôi để dập tắt lửa rừng. Trong hội nghị khẩn cấp tối 24/6, Tổng thống Susilo Bambang Yudhoyono đã ra lệnh "huy động ngay lập tức các nguồn lực của đất nước". Do lực lượng cứu hỏa khó thể dập tắt được ngọn lửa vì trung tâm các đám cháy thường từ các vỉa than bùn trong rừng rậm, chính quyền Indonesia đã quyết định dùng đến các biện pháp đặc biệt như làm mưa nhân tạo.

Phát ngôn viên Cơ quan Quốc gia về thiên tai Indonesia, Sutopo Purwo Nugroho cho biết, sáng 24/6 2 trực thăng đã cất cánh để rải chất tạo mưa vào các đám mây phía trên tỉnh Riau. Kỹ thuật này chủ yếu là phun một lượng lớn hóa chất vào mây, kích thích tạo thành những tinh thể đá, để gây ra những trận mưa rào. Chỉ có mưa nhân tạo mới có thể giúp dập tắt những cơn hỏa hoạn đang hoành hành trên mấy trăm hecta rừng. Ngoài ra, chính quyền Jakarta cũng đang cố gắng giáo dục các chủ nhân đồn điền về những giải pháp thay thế cho các phương pháp đốt rừng vẫn được sử dụng từ trước tới nay.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Indonesia Agung Laksono đặc trách về vấn đề phối hợp và giải quyết khói mù cũng nói việc "giải quyết dứt điểm" nạn đốt phá rừng lấy đất canh tác nhưng đồng thời gây ô nhiễm không khí, là trách nhiệm chung, bởi vì nhiều tập đoàn của Singapore đầu tư vào các dự án khai thác dầu cọ tại đảo Sumatra, Indonesia.

Khói mù bao phủ thị trấn Muar ở tây bắc Johor, Malaysia, ngày 22/6/2013.

Khói mù bao phủ thị trấn Muar ở tây bắc Johor, Malaysia, ngày 22/6/2013.

Theo giới quan sát, câu trả lời cho sự nhập nhằng này là khá đơn giản. Số là, Indonesia và Malaysia sản xuất đến 80% lượng dầu cọ trên thế giới. Thị trường này đang ngày càng mở rộng và hiện tăng bình quân 13% mỗi năm. Việc mở rộng diện tích trồng cọ đã kéo theo nạn đốt phá rừng nghiêm trọng. Các công ty "thủ phạm chính" là những công ty Malaysia và Singapore hoạt động trong lĩnh vực nói trên ở Indonesia.

Cả ba nước do đó không ai muốn giết đi "con gà đẻ trứng vàng" của mình. Và thế là, rừng cháy gây thiệt hại môi trường nhưng lại có lợi về kinh tế. Chả thế mà nhật báo Le Figaro của Pháp nhân dịp này có bài viết mang tựa đề mỉa mai: “Mùa hỏa hoạn nhiều mối lợi”.

Tóm lại khói mù do cháy rừng ở Indonesia vẫn là một căn bệnh trầm kha mà cho tới nay ba nước Đông Nam Á có liên quan chưa tìm ra được phương thuốc chữa trị. Đợt khói mù trầm trọng nhất vào những năm 1997-1998 đã gây nhiều vấn đề về y tế và gây thiệt hại cho nền kinh tế khu vực, do hậu quả của những rối loạn trong kinh doanh và giao thông hàng không.

Suy rộng ra toàn khu vực châu Á, theo các chuyên gia, ô nhiễm không khí đã trở thành một hiểm họa đối với hàng triệu người dân đô thị ở châu Á, đe dọa trẻ em, người già, phụ nữ có thai và những người mắc các bệnh về tim và đường hô hấp.

Các chuyên gia sức khỏe đã chỉ ra hai nguy cơ chính từ ô nhiễm không khí. Một có liên quan tới hạt vật chất (PM) - các hạt bụi đen tạo thành từ nhiên liệu hóa thạch, cháy rừng và đốt nương làm rẫy. Chuyên gia Cathryn Tonne thuộc Trường Vệ sinh và Y học Nhiệt đới London nhấn mạnh tới những hạt được gọi là PM2.5 - những hạt phân tử có kích cỡ 2,5 micromet hoặc nhỏ hơn, tức là nhỏ hơn sợi tóc người 30 lần. Chủ yếu được tạo thành từ việc đốt than và dầu cho các nhà máy điện, và từ dầu diesel và xăng cho vận tải.

Nguy cơ lớn thứ hai từ ô nhiễm không khí là khí ozone. Ở tầng bình lưu, khí ozone có tác dụng làm tấm chắn quan trọng bảo vệ con người trước ánh nắng mặt trời, song ở mặt đất, nơi nó được tạo ra từ phản ứng giữa các ôxít nitơ trong khói xe và ánh nắng mặt trời thì lại rất nguy hại cho đường hô hấp. Lượng khí ozone ở mặt đất tăng cao đột biến từ lâu đã có liên quan tới bệnh tim và hen suyễn.

Công nhân xây dựng singapore đeo mặt nạ để tránh khói mù trong khi tập thể dục buổi sáng vào lúc bắt đầu ca làm việc

Mộc Thạch (tổng hợp)

Các tin khác

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Đêm 7/5, Israel phóng tên lửa xuống khu vực ngoại ô Beirut, tiêu diệt Ahmed Ali Balout - chỉ huy lực lượng Radwan của Hezbollah. Đây là lần đầu thủ đô Lebanon bị tấn công kể từ lệnh ngừng bắn hơn 3 tuần trước. Đòn tập kích làm rung chuyển nền tảng mong manh của thỏa thuận và phủ bóng lên những nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran.

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Theo Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế - HSS (Vương quốc Anh), việc Nhật Bản nới lỏng đáng kể các hạn chế đối với xuất khẩu quốc phòng sẽ tạo ra những cơ hội thương mại và ngoại giao quan trọng. Nhưng, trước hết, họ cần giải quyết các vấn đề về năng lực công nghiệp quốc phòng.

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

Áp lực nội bộ gia tăng buộc NATO xem xét điều chỉnh cơ chế họp cấp cao, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều khác biệt về ưu tiên chiến lược. Việc thay đổi nhịp thượng đỉnh đặt ra yêu cầu cân bằng giữa ổn định chính trị và hiệu quả điều phối dài hạn của liên minh.

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.