Không chỉ là lý thuyết khoa học trong phòng thí nghiệm hay ngoài hiện trường thực nghiệm, mà Khu NN-UDCNC Phú Yên còn là không gian giao thoa sinh động – nơi minh chứng các giải pháp đổi mới, sáng tạo hòa vào dòng chảy thực tiễn sản xuất nông nghiệp, mở ra một hướng đi mới cho nền nông nghiệp xanh, phát thải thấp, có giá trị gia tăng cao thông qua việc ứng dụng công nghệ tuần hoàn và tự động hóa.
Trọng tâm của sự đổi mới này khởi nguồn từ tư duy phát triển nông nghiệp xanh và bền vững, nên những năm qua khái niệm chất thải trong Khu NN-UDCNC Phú Yên đã dần xóa bỏ, nhường chỗ cho chu trình kinh tế tuần hoàn khép kín. Theo đó Ban Quản lý Khu NN-UDCNC Phú Yên đã tiếp nhận và hoàn thiện thành công quy trình sản xuất phân hữu cơ từ bãi thải nông nghiệp, biến nguồn phụ phẩm tưởng chừng bỏ đi thành nguồn dinh dưỡng quý giá trở về môi trường sản xuất, phục vụ hiệu quả cho các vùng trồng rau quả sinh thái.
Bên cạnh đó, môi trường sản xuất trong Khu NN-UDCNC Phú Yên luôn thực thi nghiêm túc chế độ bảo vệ nghiêm ngặt, nhờ hệ thống xử lý chất thải đồng bộ với công suất mỗi ngày đêm 300m3, tách biệt rõ ràng giữa khu chế biến và khu chăn nuôi.
Để tạo ra một bệ phóng vững chắc cho định hướng giảm phát thải, tiểu khu vi sinh rộng gần 20ha cũng đã được quy hoạch bài bản, khoa học, nhằm thu hút các dự án sản xuất chế phẩm sinh học và thuốc bảo vệ thực vật hữu cơ, giảm thiểu tối đa sự phụ thuộc vào hóa chất độc hại.
Một điểm sáng khác trong hành trình vận dụng đổi mới sáng tạo vào sản xuất NN-UDCNC là các giải pháp công nghệ vượt qua thách thức của thiên nhiên. Đối mặt với đặc thù khí hậu khô nóng vào mùa hè và lượng bốc hơi lớn trên vùng đất phía Đông Đắk Lắk, Ban Quản lý Khu NN-UDCNC Phú Yên đã chủ động tối ưu hóa nguồn tài nguyên nước bằng hệ thống hạ tầng thủy lợi kiên cố. Nguồn nước tưới từ hồ thủy lợi Lỗ Chài 1 và Hồ điều tiết nguồn nước chống hạn được dẫn dắt qua mạng lưới đường ống hiện đại chuyển tải đến từng phân khu sản xuất trong Khu NN-UDCNC Phú Yên.
Tại Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển NN-CNC thuộc Ban Quản lý Khu NN-UDCNC Phú Yên lắp đặt cảm biến độ ẩm thông minh kết hợp với hệ thống tưới nước nhỏ giọt và phun sương tự động theo công nghệ Israel trong các nhà màng, nhà lưới đã nâng cao hiệu suất quản lý nguồn nước chính xác.
Cây trồng chỉ được cung cấp lượng nước và dinh dưỡng vừa đủ theo nhu cầu sinh trưởng thực tế, giúp tiết kiệm tối đa nguồn nước tưới và hạn chế tình trạng rửa trôi đất. Sự tự động hóa này cũng lan tỏa sang ngành chăn nuôi với dự án sản xuất giống gia cầm chất lượng cao quy mô lớn, vận hành khép kín từ kỹ thuật thụ tinh nhân tạo đến hệ thống máy ấp trứng tự động, giúp kiểm soát tốt dịch bệnh và nâng cao tỷ lệ con giống đạt chuẩn.
Không dừng lại ở đó, làn sóng công nghệ số và hệ thống IoT đang thổi một luồng sinh khí mới vào các mô hình sản xuất thực nghiệm ở Khu NN-UDCNC Phú Yên. Điển hình là nhà lạnh nuôi cấy và các phòng nuôi trồng nấm mỡ, nấm chân dài, nấm hồng chi được tích hợp thiết bị thông minh để tự động điều chỉnh nhiệt độ, độ ẩm, nồng độ oxy và cacbonic. Trong lộ trình phát triển giai đoạn mới, việc ứng dụng nhật ký canh tác điện tử đồng bộ với hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng công nghệ chuỗi khối (Blockchain) cũng đang được đẩy mạnh nhằm minh bạch hóa thông tin sản phẩm. Mặt khác, sự xuất hiện của công nghệ sấy thăng hoa tiên tiến trong chế biến sâu đã giúp đa dạng hóa sản phẩm từ nấm, rau quả, nâng cao đáng kể giá trị sau thu hoạch và kéo dài thời gian bảo quản.
Ông Nguyễn Văn Hưng, Trưởng Ban Quản lý Khu NN-UDCNC Phú Yên cho biết, sở dĩ những công nghệ hiện đại này có thể bám rễ sâu vào thực tiễn là nhờ hệ thống hành lang pháp lý và các chính sách ưu đãi vượt trội mà đơn vị chúng tôi đang thụ hưởng như một địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Các doanh nghiệp đầu tư vào Khu NN-UDCNC Phú Yên được tiếp cận mức hỗ trợ cao nhất về thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn thuế nhập khẩu nguyên liệu sản xuất trong 5 năm và miễn giảm tiền thuê đất lên đến gần 20 năm theo quy định. Nhà nước cũng khuyến khích các đơn vị tự chủ đổi mới bằng cách cho phép trích xuất một phần thu nhập tính thuế để lập “Quỹ phát triển khoa học công nghệ” của riêng doanh nghiệp, tạo điều kiện chủ động mua bản quyền và chuyển giao các bí quyết kỹ thuật mới.
Trong tương lai không xa, theo định hướng quy hoạch của tỉnh Đắk Lắk, Khu NN-UDCNC Phú Yên sẽ không còn đơn độc. Nơi đây sẽ đảm nhiệm vai trò là hạt nhân - trung tâm lan tỏa tri thức để hình thành thêm nhiều Khu NN-UDCNC khác trên địa bàn tỉnh này.
Sự giao thoa bền bỉ giữa tư duy đổi mới sáng tạo và thực tiễn đời sống tại tỉnh Đắk Lắk chính là chìa khóa vàng, không chỉ làm thay đổi phương thức sản xuất của người nông dân, mà còn nâng tầm giá trị thương hiệu nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế, trong đó Khu NN-UDCNC Phú Yên là một hạt nhân tiên phong đang được Tỉnh ủy, UBND tỉnh Đắk Lắk quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo đầu tư để hướng đến nền nông nghiệp xanh, phát thải thấp, có giá trị gia tăng cao thông qua việc ứng dụng công nghệ tuần hoàn và tự động hóa tại nhiều địa phương trong tỉnh.
