Vì sao các dự án Metro chậm giải ngân?
Theo ông Phan Công Bằng, Trưởng ban Quản lý đường sắt đô thị (BQL ĐSĐT) TP Hồ Chí Minh, đến hết tháng 6 vừa qua, kết quả giải ngân vốn đầu tư công cho các dự án metro trên địa bàn mới ở mức 4.753 tỷ đồng, đạt tỷ lệ hơn 27,5% tổng vốn đầu tư công được giao trong năm nay. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do cuối năm 2025, BQL ĐSĐT được giao vốn 7.622 tỷ đồng để thực hiện 6 dự án metro. Tuy nhiên, trong các ngày 24 và 26/ 6 vừa qua, BQL ĐSĐT tiếp tục được thành phố chấp thuận bổ sung thêm 9.640 tỷ đồng, nâng tổng kế hoạch vốn đầu tư công phải giải ngân trong năm nay lên 17.263 tỷ đồng.
Đến nay ngoài tuyến Metro số 2 (đoạn Bến Thành - Tham Lương) đã hoàn thành việc giải phóng mặt bằng và việc di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật được dự kiến hoàn thành trong Quý III, các dự án còn lại được dự kiến sẽ khởi công vào cuối năm nay như tuyến Metro thành phố mới Bình Dương - Suối Tiên; tuyến Thủ Dầu Một - trung tâm TP Hồ Chí Minh; tuyến Metro số 6 Vành đai trong (Phú Hữu - Bà Quẹo - Vòng xoay Phú Lâm - Phú Hữu) giai đoạn 1 từ sân bay Tân Sơn Nhất - Phú Hữu đang được BQL ĐSĐT tập trung phối hợp với các cơ quan liên quan đẩy nhanh công tác chuẩn bị đầu tư.
Ngoài ra, BQL ĐSĐT cũng được giao nhiệm vụ làm chủ đầu tư các dự án Metro số 3 kết nối từ Bà Rịa - Vũng Tàu - Phú Mỹ; Dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phục vụ dự án tuyến Metro Bến Thành - Cần Giờ; Dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phục vụ tuyến Metro số 2, đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm.
BQL ĐSĐT đặt mục tiêu đến hết Quý III sẽ chi 10.183 tỷ đồng, đạt tỷ lệ 59% và đến hết năm nay sẽ giải ngân toàn bộ số vốn được giao. Tuy nhiên, hiện việc triển khai vẫn đang gặp khó khăn, vướng mắc cần tiếp tục được rà soát, xử lý. Trong đó tuyến Metro thành phố mới Bình Dương - Suối Tiên hiện việc điều chỉnh phương án hướng tuyến của dự án chưa được chấp thuận.
Đối với tuyến Thủ Dầu Một - trung tâm TP Hồ Chí Minh, đến nay việc giao nhiệm vụ chủ đầu tư dự án; báo cáo Ban Chỉ đạo phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt đô thị và cập nhật vào Quy hoạch tổng thể thành phố chưa được hoàn tất dẫn đến nguy cơ chồng chéo nội dung nhiệm vụ trong quá trình tổ chức thực hiện.
Tuyến Metro số 6, đoạn từ sân bay Tân Sơn Nhất - Phú Hữu, đến nay công tác thỏa thuận về việc bố trí nhà ga tại khu vực sân bay Tân Sơn Nhất vẫn chưa hoàn tất. Việc này khiến dự án có thể bị kéo dài thời gian chuẩn bị và triển khai. Tuyến Metro kết nối Bà Rịa - Vũng Tàu - Phú Mỹ hiện chủ trương nghiên cứu kết nối khu vực Cảng hàng không quốc tế Long Thành chưa được chấp thuận, ảnh hưởng đến tiến độ nghiên cứu và triển khai dự án. Dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phục vụ tuyến Metro số 2, đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm chưa được bổ sung kế hoạch đầu tư công năm 2026 gây chậm trễ trong công tác chuẩn bị đầu tư và triển khai dự án.
Lập danh sách đơn vị chậm giải ngân vốn đầu tư công hàng tuần
Đến cuối tháng 6, tổng số vốn đã giải ngân của thành phố chỉ đạt hơn 22% kế hoạch vốn được giao. Ngày 27/6 vừa qua ông Hoàng Nguyên Dinh, Phó Chủ tịch UBND thành phố đã chỉ đạo Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch UBND các phường, xã, đặc khu; thủ trưởng các sở, ban, ngành và các chủ đầu tư dự án sử dụng vốn đầu tư công… tập trung cho việc giải ngân.
Trong đó ông Hoàng Nguyên Dinh yêu cầu Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND các phường, xã, đặc khu trực tiếp chỉ đạo, rà soát toàn bộ các hồ sơ thanh toán, tập trung hoàn thiện thủ tục, kịp thời gửi Kho bạc Nhà nước Khu vực II để thực hiện giải ngân. Lãnh đạo các địa phương phải xem công tác giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, cấp bách trong năm 2026.
Phó Chủ tịch Hoàng Nguyên Dinh yêu cầu các chủ đầu tư dự án sử dụng vốn đầu tư công khẩn trương xây dựng kế hoạch giải ngân chi tiết theo từng dự án, từng gói thầu, từng tháng; xác định rõ khối lượng thực hiện, tập trung hoàn thiện hồ sơ thanh toán ngay đối với khối lượng đã nghiệm thu, không để tồn đọng hồ sơ tại chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nhà thầu, đơn vị tư vấn; chủ động phối hợp Kho bạc Nhà nước Khu vực II để xử lý kịp thời các vướng mắc phát sinh trong kiểm soát chi, thanh toán vốn đầu tư công. Đồng thời, đẩy nhanh tiến độ thi công, nghiệm thu, thanh toán; tăng cường kiểm tra hiện trường, kịp thời tháo gỡ khó khăn về vật liệu, nhân công, thiết bị, mặt bằng, hạ tầng kỹ thuật và các điều kiện thi công khác.
Sở Tài chính cần phối hợp với các cơ quan liên quan theo dõi sát tình hình giải ngân của từng cơ quan, đơn vị, địa phương, chủ đầu tư, hàng tuần tổng hợp danh sách các đơn vị giải ngân thấp, các dự án chậm tiến độ, các khó khăn, vướng mắc để báo cáo thành phố. Đối với Kho bạc Nhà nước Khu vực II, Phó Chủ tịch UBND thành phố đề nghị huy động tối đa nhân lực, tổ chức tiếp nhận, kiểm soát và xử lý ngay các hồ sơ thanh toán của các chủ đầu tư; tăng cường làm việc ngoài giờ khi cần thiết để giải quyết dứt điểm các hồ sơ đủ điều kiện thanh toán, không để tồn đọng bất kỳ hồ sơ hợp lệ nào.
Nhằm đẩy nhanh tiến độ bồi thường, giải toả, thu hồi đất phục vụ dự án và tiến độ giải ngân vốn đầu tư công cho việc này, ngày 3/7 vừa qua ông Lê Anh Tú, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng đã hướng dẫn UBND các phường, xã, đặc khu về việc thực hiện cơ chế thưởng đối với người dân bàn giao mặt bằng trước hạn.
Theo ông Tú, để việc thực hiện cơ chế thưởng trên được áp dụng thống nhất, các địa phương cần khảo sát, đánh giá tình hình thực tế của từng dự án cụ thể, xác định thời điểm bàn giao mặt bằng được thể hiện trong phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã được phê duyệt. Thông báo rõ ràng, minh bạch đến người có đất bị thu hồi làm mốc thời gian để xác định việc bàn giao mặt bằng sớm, phục vụ việc xem xét áp dụng cơ chế thưởng theo quy định tại Điều 111, Luật Đất đai năm 2024 và quyết định số 11/2026 của UBND thành phố.
