Tìm cách giải ngân các công trình giao thông ngàn tỷ

Những “nút thắt” trên các công trình ngàn tỷ

Nhiều du khách khi đến Quảng Trị và người dân trên địa bàn cảm thấy bất ngờ khi chứng kiến cầu Nhật Lệ 3 bắc qua sông Nhật Lệ ở phường Đồng Hới gần hoàn thiện, hệ thống chiếu sáng đã vận hành, nhưng cầu thì vẫn chưa thể qua lại do tuyến đường dẫn lên cầu vẫn bị “nút thắt” mặt bằng.

Cầu Nhật Lệ 3 và đường dẫn hai đầu cầu được đầu tư hơn 1.300 tỷ đồng. Cây cầu này được khởi công vào tháng 1/2023, dự kiến hoàn thành trong năm 2026. Theo thiết kế, tuyến đường hai đầu cầu đạt tiêu chuẩn đường chính đô thị với vận tốc 60km/h, nền đường rộng từ 23,5m đến 54,5m, quy mô 4 làn xe. Cầu được xây dựng bằng thép và bê tông cốt thép dự ứng lực, kết cấu vòm, kết hợp hệ thống chiếu sáng LED hiện đại.

Công trình cầu Nhật Lệ 3 có vai trò quan trọng trong việc kết nối hai bờ sông Nhật Lệ, mở rộng không gian phát triển đô thị và du lịch biển của địa phương, đồng thời hoàn thiện mạng lưới giao thông liên kết giữa đường ven biển với Quốc lộ 1 và đường Hồ Chí Minh. Hiện nay, cầu Nhật Lệ 3 đã hoàn thành khoảng 95% khối lượng. Cầu xây xong đã lâu nhưng chưa thể lưu thông.

Làm việc với các cơ quan chức năng liên quan trên địa bàn tỉnh Quảng Trị chúng tôi được biết; nguyên nhân cầu Nhật Lệ 3 chưa thể khánh thành, thông xe qua lại là do hiện còn 17 hộ dân ở đường dẫn lên cầu chưa thống nhất phương án bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư. Song thực tế việc chưa thể đưa cầu Nhật Lệ 3 vào sử dụng không thể đổ lý do là do người dân mà một phần do các cơ quan liên quan chậm trong việc triển khai phương án đền bù, giải phóng mặt bằng, tái định cư cho người dân.

Giống như dự án cầu Nhật Lệ 3, hai dự án giao thông trọng điểm của tỉnh Quảng Trị là Dự án thành phần 1 - đường ven biển phía Bắc tỉnh Quảng Trị (Quảng Bình cũ) và Dự án đường ven biển kết nối hành lang kinh tế Đông Tây tỉnh Quảng Trị (Dự án đường ven biển phía nam Quảng Trị) có tổng vốn đầu tư gần 5.000 tỷ đồng nay cũng vướng mắc bởi những “nút thắt” làm ảnh hưởng đến việc giải ngân vốn đầu tư công.

Dự án thành phần 1 - đường ven biển phía Bắc tỉnh Quảng Trị đến nay đã bàn giao mặt bằng gần 79,2km/80km, đạt 99%. Giải ngân vốn đầu tư công của dự án trong năm 2026 cũng mới chỉ đạt 11,1% kế hoạch. Dự án thành phần 1 - đường ven biển có chiều dài khoảng 80 km, gồm ba đoạn Nam Roòn - Quảng Phúc, Nam cầu Lý Hòa - Quang Phú và Hà Trung - Mạch Nước, với tổng mức đầu tư 2.487 tỷ đồng.

Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ kết nối đồng bộ với mạng lưới giao thông ven biển từ Hà Tĩnh đến thành phố Huế, hình thành hành lang giao thông liên hoàn, mở rộng không gian phát triển kinh tế biển và tăng cường liên kết vùng.

Theo Sở Xây dựng Quảng Trị, đến nay các địa phương đã phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng trên hơn 79,2/80 km tuyến đường; tỷ lệ bàn giao mặt bằng đạt trên 99%. Song 1% còn lại trở thành những “nút thắt” đối với công trình trọng điểm này. Khi còn 600 m tuyến chưa được bàn giao ở xã Sen Ngư do một số hộ dân chưa thống nhất phương án bồi thường, hỗ trợ. Và các điểm nghẽn “nút thắt” tương tự cũng xảy ra ở xã Đông Trạch, phường Đồng Hới và xã Cam Hồng.

Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, Dự án đường ven biển kết nối hành lang kinh tế Đông Tây tỉnh Quảng Trị (Dự án đường ven biển phía nam Quảng Trị) có tổng chiều dài giai đoạn 1 là khoảng 48 km đi qua địa bàn các xã: Cửa Tùng, Vĩnh Hoàng, Cửa Việt, Gio Linh, Bến Hải, Triệu Bình, Nam Cửa Việt và phường Nam Đông Hà. Dự án này được UBND tỉnh Quảng Trị phê duyệt tại Quyết định số 2102/QĐ-UBND ngày 21/10/2025 với tổng mức đầu tư là 2.731,779 tỷ đồng (trong đó nguồn vốn ngân sách trung ương là 1.864,793 tỷ đồng và ngân sách địa phương là 866,986 tỷ đồng).

Theo Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Quảng Trị; đến nay, dự án đã được bàn giao 43,44 km/48 km (đạt 90%); còn lại 4,45 km chủ yếu qua các khu vực dân cư như: đoạn qua các xã Triệu Bình, Nam Cửa Việt (huyện Triệu Phong cũ) dài 9,5km mới bàn giao 8,0 km/9,5km đạt 84%; đoạn qua các xã Cửa Việt, Gio Linh, Bến Hải (huyện Gio Linh cũ) dài 12,63 km đã bàn giao 12,38 km/12,63 km đạt 98%, còn lại 0,25 km; đoạn qua các xã Cửa Tùng, Vĩnh Hoàng (huyện Vĩnh Linh cũ) dài 23,06 km: đã bàn giao 20,36/23,06 km đạt 88%, còn lại 2,7 km.

Theo kế hoạch, tính đến nay, tỉnh Quảng Trị được Thủ tướng Chính phủ giao vốn đầu tư công năm 2026 là gần 5.263 tỉ đồng. Trong đó, vốn đầu tư trong cân đối ngân sách địa phương gần 4.114 tỉ đồng; vốn ngân sách trung ương theo định mức tiêu chí hơn 573 tỉ đồng. Với số vốn được giao tương đối lớn, nhưng đến nay tỉnh Quảng Trị giải ngân vốn đầu tư công thấp hơn mức bình quân chung của cả nước, từ đó kéo theo những hệ luỵ ảnh hưởng đến các công trình, dự án trên địa bàn.

Vì sao “có tiền nhưng chưa thể tiêu”?

Trong quá trình tìm hiểu thực tế việc giải ngân vốn đầu tư công đạt mức thấp ở tỉnh Quảng Trị, chúng tôi nhận thấy có nhiều nguyên nhân. Trong đó, có nguyên nhân chính là nhiều chủ đầu tư chưa thực sự chủ động trong điều hành dự án, chưa xây dựng tiến độ chi tiết theo từng giai đoạn; còn tình trạng “vốn chờ dự án đủ thủ tục”. Bên cạnh đó, nhiều nhà thầu có tâm lý dồn khối lượng thi công vào cuối năm mới thực hiện thanh toán nên tiến độ giải ngân các tháng đầu năm 2026 ở tỉnh Quảng Trị đạt rất thấp.

Theo tìm hiểu của Phóng viên Báo CAND, năm 2025 tỉnh Quảng Trị được Thủ tướng Chính phủ giao số vốn đầu tư công là 12.445 tỷ đồng. Ngay sau khi được Thủ tướng Chính phủ giao kế hoạch, Sở Tài chính tỉnh Quảng Trị đã phối hợp các sở, ngành tham mưu cho UBND tỉnh Quảng Trị chỉ đạo quyết liệt, nâng cao tỷ lệ giải ngân. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan như số vốn bổ sung lớn và dồn vào nửa cuối năm; thời tiết những tháng cuối năm mưa lũ dài ngày nên các dự án không triển khai thi công được… dẫn đến nhiều nguồn vốn phải chuyển qua năm 2026.

Ngoài những nguyên nhân khách quan kể trên, chúng tôi nhận thấy, nguyên nhân chủ quan vẫn do nhiều chủ đầu tư, các đơn vị thi công và chính quyền địa phương các phường, xã có công trình đi qua chưa thực sự quyết liệt, giải quyết phần việc được giao để bàn giao mặt bằng.

Mới đây, kiểm tra tiến độ thực hiện dự án thành phần 1 - đường ven biển tỉnh Quảng Trị và Dự án thành phần 2 - cầu Nhật Lệ 3 và đường 2 đầu cầu tại phường Đồng Hới, ông Lê Hồng Vinh, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị đã chỉ ra rất nhiều “nút thắt” mà các dự án này chậm tiến độ. Theo ông Vinh, dự án thành phần 1 - đường ven biển tỉnh Quảng Trị đã bàn giao mặt bằng gần 79,2km/80km, đạt 99% chỉ còn vướng 1% mặt bằng thì địa phương và các sở ngành liên quan phải nhanh chóng “xắn tay áo” lên mà làm. Không thể để 1% ảnh hưởng đến 99% mặt bằng đã có.

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị yêu cầu các sở, ngành, chủ đầu tư và địa phương liên quan tập trung tháo gỡ dứt điểm các khó khăn, vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng; thực hiện đầy đủ chính sách bồi thường, hỗ trợ theo quy định; đồng thời tăng cường tuyên truyền, vận động để người dân đồng thuận, bàn giao mặt bằng cho dự án. Chủ đầu tư và các nhà thầu tranh thủ thời tiết thuận lợi, tập trung nhân lực, máy móc, tổ chức thi công tăng ca, tăng kíp trên các đoạn tuyến đã có mặt bằng; bảo đảm chất lượng, an toàn lao động và phấn đấu hoàn thành dự án theo tiến độ đề ra.

Trước đó, để tăng cường hiệu lực chỉ đạo, điều hành, tháo gỡ các điểm nghẽn, kịp thời giải ngân vốn đầu tư công đúng kế hoạch ngay từ đầu năm, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị Lê Hồng Vinh đã ký quyết định thành lập 5 tổ công tác kiểm tra, đôn đốc, thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công. Quyết định phân công 5 Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh trực tiếp làm tổ trưởng, phụ trách theo dõi từng nhóm dự án, địa bàn và lĩnh vực cụ thể, thể hiện sự vào cuộc trực tiếp, toàn diện của lãnh đạo tỉnh đối với nhiệm vụ trọng tâm này.

Các Tổ công tác có nhiệm vụ theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, chỉ đạo, hướng dẫn để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án đầu tư công theo các ngành, lĩnh vực được giao; đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công; hướng dẫn thực hiện thống nhất quy định của pháp luật về đầu tư công và các quy định có liên quan; đánh giá việc triển khai giải pháp thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; xem xét trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra, rà soát, xử lý khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn trong giải ngân đầu tư công tại từng sở, ngành, đơn vị, địa phương, trong đó có trách nhiệm người đứng đầu…