Điệp viên XôViết huyền thoại tròn 90 tuổi

Đại tá phản gián Liên Xô George Blake, điệp viên kỳ cựu từng hoạt động trong lòng Cơ quan Tình báo đối ngoại Anh (MI.6), vừa tổ chức sinh nhật lần thứ 90 tại nơi ông cư ngụ cùng gia đình ở ngoại vi thủ đô Moskva, Nga.

Chào đời ngày 11/11/1922 ở Rotterdam (Hà Lan) trong một gia đình có cha là người Ai Cập gốc Do Thái và mẹ là công dân Hà Lan, tới năm 17 tuổi chàng trai George Blake tham gia vào hàng ngũ quân du kích chống lại sự chiếm đóng của quân Đức Quốc xã, rồi bí mật sang Anh đoàn tụ với gia đình đã kịp di tản trước đó.

Năm 1948, G. Blake được MI.6 tuyển mộ, rồi gửi sang hoạt động tại Đại sứ quán Anh ở Seoul (Hàn Quốc), trước thời điểm bùng nổ cuộc chiến kéo dài 3 năm trên bán đảo này. G. Blake bị phía Bắc Triều Tiên bắt làm tù binh rồi trao trả vào cuối năm 1953. Chính trong thời gian bị giam giữ, ông đã nghiền ngẫm tư tưởng của chủ nghĩa Marx, kết hợp với sự tác động của ý thức hệ Cộng sản tiến bộ vốn tiếp thu được từ người anh họ Henri Curiel, một đảng viên Cộng sản Ai Cập.

Sau khi trở về Anh, G. Blake được MI.6 cử sang hoạt động tại địa bàn Berlin, với nhiệm vụ tuyển dụng các cán bộ Đông Âu làm điệp viên 2 mang. Với vỏ bọc này ông đã tiếp xúc thành công với tình báo Liên Xô, "quay ngoắt 180 độ" đồng ý cộng tác với Cơ quan Tình báo Xôviết, trở thành điệp viên nội gián đơn tuyến trực thuộc Ủy ban An ninh Nhà nước Liên Xô (KGB) cài cắm ở Anh.

Kể từ năm 1955, G. Blake bắt đầu cung cấp thông tin trong lĩnh vực hoạt động của mình tại MI.6 cho KGB, góp phần bắt giữ gần 400 điệp viên MI.6 nằm vùng đang hoạt động trên lãnh thổ Liên Xô và khối Đông Âu. Một trong những nguồn tin có giá trị nhất do G. Blake tiết lộ là về tuyến đường hầm bí mật do tình báo Anh và Mỹ tạo dựng bên dưới đường biên giới phân chia Berlin (Đức), với mục đích nghe trộm các cuộc điện đàm nhằm biết được sách lược của phía Hồng quân Xôviết trú đóng tại Đông Berlin.

Ngoài ra, G. Blake còn có công phát hiện sĩ quan cao cấp Pavel Popov trong Cơ quan Tình báo Quốc phòng Liên Xô (GRU), chính là gián điệp lâu năm do Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) cài cắm với chiến thuật "leo cao luồn sâu".

Điệp viên huyền thoại George Blake.
Điệp viên huyền thoại George Blake.

Sau khi điệp viên 2 mang người Ba Lan Michael Goleniewski đào tẩu sang Mỹ vào đầu thập niên 60 thế kỷ trước, hắn đã tố giác G. Blake với tình báo phương Tây nên ông bị MI.6 triệu hồi bất thình lình từ Beirut (Liban) về nước, rồi bị bắt giữ ngay khi vừa đặt chân xuống  sây bay Heathrow ở London.

Năm 1961, Tòa án binh Đặc khu London đã tuyên phạt điệp viên G. Blake tội phản quốc cùng bản án 42 năm tù giam, được coi là mức án nặng nhất trong lịch sử tư pháp Vương quốc Anh. Nhưng chỉ 5 năm sau, vào ngày 22/10/1966 G. Blake đã trốn thoát khỏi nhà tù Scrubs Wormwood, được tổ chức đưa sang Bỉ và đến Đông Đức trên một chiếc xe cắm trại cải trang. Từ đây, điệp viên huyền thoại G. Blake trở về "bến đỗ" Moskva một cách an toàn, giống như Kim Philby (1912-1988), người từng được thế giới phương Tây tôn vinh là "nhà tình báo của mọi thời".

Thời gian đầu để tránh sự truy lùng từ MI.6, G. Blake phải mang một cái tên "rặt Nga" là Georgy Ivanovich, sống ẩn dật ở vùng ngoại ô Moskva và được phong hàm trung tá KGB. Sau khi chia tay người vợ cũ khi đang thụ án ở Anh, G. Blake đã cưới cô Ida người Nga và có một con trai nay đã 40 tuổi, đang là một chuyên gia tài chính ở Moskva.

Cuối năm 1982, ông nghỉ hưu theo chế độ ưu đãi của sĩ quan phản gián với quân hàm đại tá. Đầu những năm 90, G. Blake cho xuất bản cuốn hồi ký có nhan đề "No Other Choice" (Không có sự lựa chọn nào khác) kể về thân thế sự nghiệp của mình. Tuy một nhà xuất bản London đã bỏ ra 60.000 bảng Anh mua lại tác quyền để phát hành cuốn sách tại đảo quốc sương mù, nhưng bị chính quyền dưới thời nữ Thủ tướng Margaret Thatcher cản trở. G. Blake liền khởi kiện Chính phủ Anh lên Tòa án Nhân quyền châu Âu. Năm 1999, tòa đã ra phán quyết buộc London phải bồi thường 5.000 bảng cho nguyên đơn.

Năm 2007, G. Blake xuất bản cuốn tự truyện thứ 2 với nhan đề "Transparent Wall" (Bức tường trong suốt), được đích thân Giám đốc Cơ quan Tình báo Đối ngoại Nga (SVR) Sergey Lebedev viết lời tựa, ca ngợi tác giả "vẫn đóng một vai trò tích cực trong lĩnh vực hoạt động bí mật". Đầu sách này đã nhận được giải thưởng đặc biệt của SVR. Ngoài ra, G.Blake còn trở thành nhân vật chính trong cuốn tiểu thuyết trinh thám ăn khách "Innocent" (Vô tội), do nhà văn Anh nổi tiếng Ian McEwan chấp bút.

Đại tá G. Blake của KGB trước đây và SVR hiện nay được tặng nhiều phần thưởng cao quý, gồm Huân chương Lênin, Huân chương Cờ Đỏ, Huân chương Chiến tranh Vệ quốc hạng Nhất, Huân chương Vì tình hữu nghị giữa các dân tộc, Huân chương Chiến sĩ dũng cảm, Huy chương Nhân viên Phản gián danh dự và Huy chương Vì sự nghiệp an ninh hạng Nhất. Ngoài ra, người điệp viên huyền thoại còn được Tổng thống Nga Vladimir Putin trao tặng Huân chương Danh dự của Tổng thống vào cuối năm 2007, phần thưởng dân sự cao nhất ở Liên bang Nga nhân dịp G. Blake 85 tuổi.

Trong buổi trả lời phỏng vấn nhật báo Rossiyskaya Gazeta mới đây, G. Blake khẳng định: "Những năm tháng tại Nga là quãng đời đẹp nhất trong tôi, bởi khi còn ở phương Tây tôi luôn sống trong cảm giác bất an...". Đồng thời ông cũng cho biết, cả 3 người con trai với bà vợ đầu, cùng 9 đứa cháu nội sẽ từ Anh sang dự lễ sinh nhật 90 tuổi của mình. Nhân dịp này SVR lần đầu tiên cho lưu hành cuốn đặc san "Sinh nhật của một huyền thoại".

Trong thông điệp chúc mừng G. Blake tròn 90 tuổi đăng trên trang web của Điện Kremlin, Tổng thống V. Putin cũng là một cựu sĩ quan KGB nhận định: "Hiện thân George Blake là bằng chứng về một điệp viên luôn giải quyết thành công các nhiệm vụ được giao". Còn kênh truyền hình Star ở Moskva đã phát một phóng sự chuyên đề về cuộc đời hoạt động của G. Blake vào tối ngày 11/11 vừa qua, như một món quà tinh thần vô giá kính tặng nhà tình báo cự phách

Trần Hồng (theo Komsomolskaya Pravda)

Các tin khác

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Đêm 7/5, Israel phóng tên lửa xuống khu vực ngoại ô Beirut, tiêu diệt Ahmed Ali Balout - chỉ huy lực lượng Radwan của Hezbollah. Đây là lần đầu thủ đô Lebanon bị tấn công kể từ lệnh ngừng bắn hơn 3 tuần trước. Đòn tập kích làm rung chuyển nền tảng mong manh của thỏa thuận và phủ bóng lên những nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran.

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Theo Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế - HSS (Vương quốc Anh), việc Nhật Bản nới lỏng đáng kể các hạn chế đối với xuất khẩu quốc phòng sẽ tạo ra những cơ hội thương mại và ngoại giao quan trọng. Nhưng, trước hết, họ cần giải quyết các vấn đề về năng lực công nghiệp quốc phòng.

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

Áp lực nội bộ gia tăng buộc NATO xem xét điều chỉnh cơ chế họp cấp cao, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều khác biệt về ưu tiên chiến lược. Việc thay đổi nhịp thượng đỉnh đặt ra yêu cầu cân bằng giữa ổn định chính trị và hiệu quả điều phối dài hạn của liên minh.

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.