Di sản lịch sử của Syria bị tàn phá nghiêm trọng vì chiến tranh

Cuộc chiến đẫm máu đang diễn ra tại Syria không chỉ tàn phá đất nước này, cướp đi mạng sống của hàng chục người mỗi ngày, mà còn đang hủy hoại nhiều di tích lịch sử quý giá, đồng nghĩa với đó là một tổn thất không thể bù đắp đối với nền văn hóa của nhân loại. Một trường hợp điển hình mang tính cảnh báo mới đây chính là vụ phá hủy nhà thờ Hồi giáo cổ xưa ở Aleppo, từng được đánh giá là một trong những thánh địa quan trọng nhất của cộng đồng Hồi giáo tại Syria.

thÁnh đường vĩ đại tại Aleppo được xây dựng ngay từ triều đại Umayyad (vào năm 715) ngay tại vị trí của ngôi đền nổi tiếng cũ Byzantine. Đến năm 1159, kiến trúc này bị tổn hại nghiêm trọng sau một trận hỏa hoạn và được xây dựng lại. Năm 1260, di sản này lại tiếp tục bị quân Mông Cổ tàn phá. Di tích cổ kính nhất của thánh đường là tòa tháp có chiều cao 45 mét được xây dựng vào năm 1090, vừa mới bị tàn phá nặng nề do hậu quả của những trận giao tranh vừa qua.

Những trận chiến ác liệt xung quanh thánh đường tại Aleppo đã diễn ra từ vài tháng qua, khi phe nổi dậy vẫn là bên cố thủ tại địa điểm này. Giờ đây, tòa tháp cổ kính trên thực tế đã biến thành đống gạch vụn, trong khi toàn bộ thánh địa bị tổn hại nặng nề vì bom đạn, kèm theo đó là hàng cột trụ cũng như trang trí ở bên trong.

Theo một vài thông tin, thánh địa trên không những bị phá hủy mà còn bị cướp bóc, trong đó đáng kể có chiếc hộp được cho là chứa một mớ tóc của nhà tiên tri Muhammad. Tuy nhiên, phe Hồi giáo khẳng định, họ đã cứu giúp và cất giữ thành công một vài bản viết tay kinh Koran cổ tại đây.

Cần phải nói thêm rằng, việc phá hoại di tích trên đã diễn ra bất chấp việc ngay từ tháng 10/2012, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc (UNESCO) đã lên tiếng kêu gọi phải ra sức bảo vệ kiệt tác kiến trúc phương đông này, do thánh địa trên được đánh giá là "một trong những giáo đường tuyệt vời nhất của thế giới Hồi giáo".

Thánh đường nổi tiếng thế giới tại Aleppo giờ chỉ còn là một đống tan hoang sau hàng loạt những cuộc giao tranh ác liệt
Thánh đường nổi tiếng thế giới tại Aleppo giờ chỉ còn là một đống tan hoang sau hàng loạt những cuộc giao tranh ác liệt

Thánh địa nổi tiếng trên không phải di tích duy nhất là nạn nhân của những cuộc xung đột tại Aleppo. Ngay như khu phố cổ Salaheddin phía tây nam thành phố cũng bị tổn hại nặng nề. Khu phố cổ trên - là tập hợp các tòa nhà cổ từ thế kỷ XII-XVI - từ trước cuộc nội chiến Syria luôn là một trong những địa danh thu hút nhiều khách du lịch nhất và đã được đưa vào danh sách các di sản thế giới của UNESCO năm 1986.

Sau hàng loạt những cuộc giao tranh ác liệt ở khu vực thành phố cổ, khu chợ ngoài trời cổ xưa nhất thế giới Al-Madina đã bị san bằng, kèm theo đó là những sạp hàng cổ xưa cùng với các sản phẩm thủ công địa phương bị cháy rụi hoàn toàn sau một trận độ súng giữa quân chính phủ và phe nổi dậy. Một di tích độc nhất vô nhị khác từ thời Trung cổ là giáo đường Mehmendar (thế kỷ XIII) cũng bị tổn hại nặng nề với tòa tháp màu trắng nổi tiếng của giáo đường đã đổ nghiêng.    

Trước tình hình trên, UNESCO đã phải lên tiếng cảnh báo: cuộc nội chiến tại Syria đang trở thành một mối đe dọa nghiêm trọng đối với các di sản văn hóa giàu có của quốc gia này, đồng thời kêu gọi các bên tham gia xung đột phải bảo vệ các di tích lịch sử quan trọng.

Tuy nhiên, bất chấp những lời kêu gọi trên, quân chính phủ cũng như phe đối lập vẫn chẳng ngần ngại biến những pháo đài cổ, những khu nhà tắm hơi và nhiều tòa nhà cổ khác thành những địa điểm phòng thủ. Chưa kể rất nhiều cổ vật quý hiếm khác bị cướp đi từ các bảo tàng.

Theo UNESCO, đã có 5 trên tổng số 6 di sản văn hóa thế giới tại Syria bị tổn hại ở các mức độ khác nhau vì chiến tranh. Những tên cướp đã xâm nhập vào một trong những tòa lâu đài từ thời Thập tự chinh được bảo vệ nghiêm ngặt nhất là Krak des Chevaliers, cũng như tàn phá thành phố cổ Palmyra.  

Trách nhiệm về việc làm hủy hoại các di tích lại được hai phe tham chiến đùn đẩy cho nhau. Điển hình là xung quanh vụ phá hủy tòa tháp của thánh đường thuộc triều đại Umayyad. Theo phe nổi dậy, tòa tháp đã bị xe tăng của chính phủ phá sập. "Những chiếc xe tăng đã bắn liên tục về phía tòa tháp cho tới khi nó bị hủy hoại hoàn toàn" - một chỉ huy của phe nổi dậy xuất hiện trong đoạn băng hình trên YouTube phát biểu như vậy. Cũng theo lời ông ta, các tay súng bắn tỉa của phe nổi dậy không hề có mặt tại tháp canh khi đó.

Về phần mình, các nguồn tin chính phủ lại khẳng định, di tích lịch sử trên đã đổ sập trong một trận chiến, khi quân nổi loạn ẩn nấp đằng sau những bức tường của thánh đường. Phe chính phủ cũng cho biết, thủ phạm cho nổ tung tòa tháp là nhóm cực đoan đứng về phe nổi dậy Jabhat al-Nusra, nhằm mục đích đổ vấy cho quân chính phủ. Về sự tham gia của nhóm cực đoan này (được đánh giá là một tổ chức tại địa phương của Al-Qaeda) cũng đã được nhiều hãng thông tấn phương Tây gần đây đưa tin.

Thành phố cổ Aleppo (là nơi lưu giữ rất nhiều di tích lịch sử và văn hóa độc nhất vô nhị) lại đang là một chiến trường ác liệt giữa quân Chính phủ Syria với phe nổi dậy trong suốt một năm rưỡi qua. Theo số liệu của LHQ, tổng số nạn nhân thiệt mạng trong các cuộc xung đột đẫm máu tại đây đã lên tới hơn 20.000 người

Quỳnh Lai (tổng hợp)

Các tin khác

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Đêm 7/5, Israel phóng tên lửa xuống khu vực ngoại ô Beirut, tiêu diệt Ahmed Ali Balout - chỉ huy lực lượng Radwan của Hezbollah. Đây là lần đầu thủ đô Lebanon bị tấn công kể từ lệnh ngừng bắn hơn 3 tuần trước. Đòn tập kích làm rung chuyển nền tảng mong manh của thỏa thuận và phủ bóng lên những nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran.

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Theo Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế - HSS (Vương quốc Anh), việc Nhật Bản nới lỏng đáng kể các hạn chế đối với xuất khẩu quốc phòng sẽ tạo ra những cơ hội thương mại và ngoại giao quan trọng. Nhưng, trước hết, họ cần giải quyết các vấn đề về năng lực công nghiệp quốc phòng.

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

Áp lực nội bộ gia tăng buộc NATO xem xét điều chỉnh cơ chế họp cấp cao, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều khác biệt về ưu tiên chiến lược. Việc thay đổi nhịp thượng đỉnh đặt ra yêu cầu cân bằng giữa ổn định chính trị và hiệu quả điều phối dài hạn của liên minh.

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.