Sáng 9/11, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Quốc hội thảo luận ở hội trường về 04 dự án luật: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động, Luật Lưu trữ, Luật Bình đẳng giới, Luật Hoạt động chữ thập đỏ và Luật Việc làm; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động; việc xem xét, giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định cụ thể về chế độ, chính sách và các điều kiện bảo đảm hoạt động của đại biểu Hội đồng Nhân dân các cấp.
Đề nghị người có lương hưu vẫn được hưởng trợ cấp hưu trí
Thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, các đại biểu Quốc hội đề nghị tiếp tục hoàn thiện chính sách theo hướng mở rộng diện thụ hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, bảo đảm quyền lợi của người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, đầu tư Quỹ bảo hiểm xã hội.
Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (đoàn Vĩnh Long) cho biết, qua tiếp xúc cử tri, đại biểu nhận được nhiều ý kiến, đặc biệt là ý kiến của cử tri cao tuổi, liên quan đến điều kiện và độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.
Vấn đề thứ nhất, đại biểu đề nghị xem xét bỏ điều kiện không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng khi xác định đối tượng được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.
Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội hiện hành, người từ đủ 75 tuổi trở lên chỉ được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội khi không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng. Cử tri cho rằng quy định này chưa thật sự hợp lý về bản chất và mục tiêu của chính sách.
Bởi lẽ, trợ cấp hưu trí xã hội là chính sách an sinh do Nhà nước bảo đảm nhằm hỗ trợ người cao tuổi có mức sống tối thiểu khi về già. Trong khi đó, lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng là quyền lợi hình thành từ quá trình tham gia đóng góp bảo hiểm xã hội hoặc từ những căn cứ pháp lý khác. Đây là hai chính sách có cơ sở hình thành và mục tiêu hỗ trợ khác nhau.
Đại biểu phân tích, một người cao tuổi đã từng tham gia bảo hiểm xã hội, có thời gian đóng góp và được hưởng một khoản lương hưu thấp nhưng vẫn phải tự trang trải chi phí sinh hoạt, thuốc men, chăm sóc sức khỏe. Trong khi đó, một người cùng độ tuổi không có lương hưu lại được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Sự khác biệt này đặt ra vấn đề về tính công bằng trong bảo đảm an sinh, nhất là đối với những người có mức lương hưu thấp.
Cần nhìn nhận rằng, việc một người có lương hưu không đồng nghĩa với việc họ đã có cuộc sống ổn định, càng không có nghĩa là mọi nhu cầu thiết yếu khi tuổi cao, sức yếu đều được bảo đảm.
Từ thực tế đó, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi đề nghị, nghiên cứu sửa đổi theo hướng người cao tuổi khi đáp ứng điều kiện về độ tuổi thì được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, không phân biệt có hay không có lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng. Đây là cách tiếp cận bảo đảm tính bao trùm của chính sách an sinh xã hội, không làm mất đi quyền lợi chính đáng mà người dân đã tích lũy thông qua quá trình tham gia bảo hiểm xã hội.
Vấn đề thứ hai, đại biểu đề nghị hạ độ tuổi được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Theo quy định hiện hành, người từ đủ 75 tuổi mới được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội; riêng người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo được hưởng từ đủ 70 tuổi.
Đại biểu cho rằng, trong điều kiện tuổi thọ bình quân của người dân ngày càng tăng nhưng không phải người cao tuổi nào cũng có điều kiện sống và sức khỏe tốt, việc duy trì ngưỡng tuổi 75 mới được tiếp cận chính sách là tương đối muộn.
Thực tế, từ độ tuổi 70 trở đi, nhiều người đã suy giảm đáng kể sức khỏe, khả năng lao động và tạo thu nhập. Không ít người không có lương hưu, không có tích lũy, phải sống dựa vào con cháu hoặc tiếp tục lao động để trang trải cuộc sống. Đối với người nghèo, người cận nghèo, hoàn cảnh này càng khó khăn hơn. Nếu phải chờ đến 75 tuổi mới được hưởng chính sách hỗ trợ, một bộ phận người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn sẽ phải trải qua khoảng thời gian khá dài chưa được tiếp cận chính sách.
Vì vậy, đại biểu kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ xem xét điều chỉnh theo hướng người từ đủ 70 tuổi trở lên được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội; đối với trường hợp thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo thì từ đủ 65 tuổi.
Đảm bảo “bình ôxy” an sinh của hàng chục triệu người lao động khi tuổi già
Cùng quan tâm đến việc hoàn thiện chính sách bảo hiểm xã hội, đại biểu Vũ Văn Tiến (đoàn Hải Phòng) tập trung phân tích các quy định về quản lý, đầu tư Quỹ bảo hiểm xã hội, nhấn mạnh yêu cầu vừa bảo đảm an toàn, bảo toàn vốn, vừa nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực an sinh.
Theo đại biểu, Quỹ bảo hiểm xã hội không đơn thuần là một quỹ tài chính, mà còn là nơi gửi gắm niềm tin, là “bình ôxy” an sinh của hàng chục triệu người lao động khi tuổi già, mất sức lao động. Vì vậy, mỗi thay đổi trong cơ chế quản lý, đầu tư Quỹ không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn vốn mà còn tác động trực tiếp đến khả năng chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội và quyền lợi lâu dài của người lao động.
Dẫn Báo cáo thẩm tra số 1213/BC-UBVHXH16 ngày 11/10/2026 của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, đại biểu cho biết, tính đến ngày 30/4/2026, số dư đầu tư Quỹ bảo hiểm xã hội đã vượt 1,5 triệu tỷ đồng. Trong đó, hơn 82% đầu tư vào trái phiếu Chính phủ, khoảng 1,24 triệu tỷ đồng; gần 18% đầu tư gửi tiền vào 4 ngân hàng thương mại, khoảng 272 nghìn tỷ đồng.
Năm 2025, lãi suất đầu tư bình quân đạt 3,72%, trong khi chỉ số giá tiêu dùng tăng 3,31%. Khoảng cách chỉ 0,41 điểm phần trăm cho thấy biên lợi suất thực còn khá mỏng. Từ thực tế này, đại biểu đặt vấn đề: "Nếu đồng vốn được bảo toàn trên sổ sách nhưng giá trị thực tăng trưởng rất thấp, tiếp tục duy trì cách làm cũ, liệu chúng ta đã thực sự bảo vệ đầy đủ khoản tích lũy dành cho an sinh?".
Về mở rộng phạm vi ngân hàng nhận tiền gửi và kiểm soát rủi ro đầu tư, khoản 25 Điều 1 dự thảo sửa đổi Điều 122 theo hướng mở rộng phạm vi ngân hàng có thể nhận tiền gửi của Quỹ, đồng thời bổ sung yêu cầu về chất lượng, mức độ an toàn và cơ chế giám sát, kiểm soát rủi ro.
Đại biểu cho rằng, hướng điều chỉnh này có cơ sở thực tiễn. Một quỹ có quy mô trên một triệu tỷ đồng cần có thêm lựa chọn, thay vì phụ thuộc quá lớn vào một số kênh và đối tác đầu tư. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải lựa chọn nơi đầu tư phù hợp, tính toán phân bổ nguồn vốn hợp lý và có biện pháp kiểm soát rủi ro chặt chẽ. Có như vậy, việc mở rộng mới thực sự phát huy hiệu quả, vừa bảo đảm an toàn, vừa giúp Quỹ tăng trưởng bền vững.
Về trách nhiệm trong quản lý và quyết định đầu tư, đại biểu đánh giá dự thảo đã xác định rõ hơn trách nhiệm của Hội đồng quản lý bảo hiểm xã hội, cơ quan bảo hiểm xã hội, đồng thời bổ sung vai trò của Bộ Tài chính trong thẩm định phương án đầu tư hằng năm.
Theo đại biểu, đây là bước đi cần thiết để Quỹ được quản lý tốt hơn. Nguồn vốn càng lớn thì trách nhiệm càng cao. Mỗi quyết định đầu tư không chỉ phải đúng quy định mà còn phải tính toán kỹ lợi ích mang lại, lường trước những rủi ro có thể xảy ra.
Từ những nội dung trên, đại biểu Vũ Văn Tiến nhận định, dự thảo luật đã tạo cơ sở để chuyển từ tư duy chú trọng bảo toàn vốn sang cách quản lý vừa bảo đảm an toàn (an toàn là trên hết, trước hết), vừa nâng cao hiệu quả và hướng tới sự phát triển bền vững của Quỹ bảo hiểm xã hội.
