Những vụ nổ bom cảm tử liên tiếp tại hai nhà ga tàu điện ngầm Moskva lần này tiếp tục làm hơn 100 người chết và bị thương. Trước những "dấu vết Kavkaz" từ những vụ đánh bom trên, Tổng thống Dmitri Medvedev đã tuyên bố, cuộc chiến chống khủng bố của nước Nga sẽ "quyết tâm thực hiện cho đến khi đạt được mục đích cuối cùng".
Kinh hoàng và hỗn loạn
Vụ nổ đầu tiên đã diễn ra tại nhà ga Lubianka vào lúc 7h56' sáng (theo giờ địa phương), tức là vào đúng thời khắc cao điểm có đông người nhất tập trung trong hệ thống tàu điện ngầm để đi làm. Chỉ 40 phút sau, vụ nổ thứ hai tiếp tục xảy ra tại nhà ga "Công viên văn hóa". Những kết quả thống kê mới nhất cho thấy, đã có tổng cộng 38 người thiệt mạng, cùng với hơn 70 người khác bị thương (trong đó có một nửa đang trong tình trạng nguy kịch).
Hai vụ nổ liên tiếp đã gây ra một làn sóng kinh hoàng và hỗn loạn thực sự trên khắp các tuyến tàu điện ngầm tại Moskva. Các ngả đường dẫn tới hai hiện trường vụ đánh bom ngay lập tức được phong tỏa, nhường đường cho các bộ phận cứu hộ, y tế và cơ quan điều tra. Chính quyền còn điều cả trực thăng để nhanh chóng vận chuyển các nạn nhân bị thương vào bệnh viện.
Toàn bộ hệ thống tàu điện ngầm của thủ đô nước Nga nhanh chóng rơi vào tình trạng tắc nghẽn và tê liệt. Ngay tại các tuyến vẫn được phép lưu thông, hầu hết người dân đều lo sợ không dám bước chân vào các toa tàu. Trước làn sóng người đổ dồn lên mặt đất (tàu điện ngầm là phương tiện vận tải chính tại Moskva), mạng lưới các xe buýt và taxi ngay lập tức bị quá tải. Cho dù Cơ quan Điều hành vận tải Moskva đã điều vào trung tâm thành phố thêm 130 xe buýt miễn phí nữa, nhưng tình trạng tắc nghẽn và quá tải vẫn tiếp tục diễn ra trên tất cả các tuyến phố. Kết quả là vẫn có một số lượng lớn người dân Moskva buộc phải đi bộ về nhà hay tới cơ quan làm việc.
An ninh cũng được thắt chặt tại tất cả các sân bay, nhà ga xe lửa ở Moskva. Chính quyền chính thức thông báo ngày 30/3 là ngày quốc tang để tưởng niệm các nạn nhân trong vụ khủng bố. Ngoài con số hơn 100 nạn nhân chính thức, bọn khủng bố phần nào đã đạt được được cả mục đích tâm lý, khi gieo rắc nỗi kinh hoàng và hỗn loạn cho khắp Moskva.
Kết quả điều tra và những giả thuyết ban đầu
Ngay sau khi hai vụ nổ xảy ra, các cơ quan điều tra Nga đã chính thức khởi tố vụ án hình sự liên quan đến hành vi khủng bố. Đồng thời cũng xuất hiện những thông tin và giả thuyết đầu tiên liên quan đến hai vụ đánh bom. Chẳng hạn có nguồn tin nhận định, những quả bom được đặt trong các túi xách bỏ lại ở nhà ga. Nhưng phần lớn các thông tin đều cho biết, thủ phạm trực tiếp là những tên nữ khủng bố đánh bom cảm tử. Giả thuyết sau cùng đã được Cơ quan An ninh liên bang Nga (FSB) chính thức xác nhận.
Kinh nghiệm từ nhiều vụ khủng bố trước đó cho thấy, tất cả hai giả thuyết trên đều phần nào có cơ sở - tên khủng bố có thể tự kích hoạt quả bom hay một kẻ đi kèm nào đó đã cho nổ từ xa bằng điện thoại di động. Một vài nguồn tin trong cơ quan điều tra cho biết, tại hiện trường đã tìm được một số mảnh thi thể của những nữ thủ phạm đánh bom tự sát với những dấu vết điển hình. Chưa kể khả năng còn có thể nhận diện được những đối tượng trên, do khuôn mặt vẫn còn tương đối nguyên vẹn.
Các kết quả điều tra ban đầu cho thấy, những quả bom được nhồi rất nhiều đinh và mảnh sắt vụn để tăng tính sát thương. Tại nhà ga Lubianka, chính những thành phần trên đã sát hại một vài hành khách trên toa tàu thứ ba, cho dù vụ nổ xảy ra ở toa thứ hai. Theo Giám đốc FSB Alexander Bortnikov, hai quả bom được chế tạo bằng thuốc nổ hexogen có sức công phá tương đương 4 kg chất nổ TNT (tại ga Lubianka) và 2 kg TNT (tại ga "Công viên văn hóa").
Điểm khác biệt so với vụ khủng bố tàu điệm ngầm cách đây 6 năm là những quả bom không phát nổ lúc tàu đang chạy trong đường ngầm, mà trong lúc tàu đang có mặt tại sân ga. Hãng ITAR-TASS dựa trên nguồn tin từ các cơ quan hành pháp Moskva đã tiết lộ thông tin đầu tiên về những kẻ tình nghi được cho là đã "hộ tống" những tên đánh bom cảm tử. Đó là hai phụ nữ có "ngoại hình người Slavơ" đã lên tàu từ nhà ga "Tây
Trong cuộc họp khẩn cấp do Tổng thống Medvedev triệu tập ngay sau vụ khủng bố, Giám đốc FSB Bortnikov đã khẳng định: tất cả những dữ liệu điều tra ban đầu cho thấy, các nhóm khủng bố liên quan tới khu vực Bắc Kavkaz có dính líu tới tội ác này. Từ trước đó, trang web của Hãng CNN - Mỹ đưa tin, một nhóm khủng bố Chechnya đã nhận trách nhiệm về những vụ đánh bom trên, cho dù không nêu rõ tên tuổi của nhóm này. Thông tin của CNN sau đó cũng được kavkazcenter.com, một trang web nổi tiếng của lực lượng ly khai
Theo nhận định của các chuyên gia, dù chưa có được bằng chứng rõ ràng, nhưng mối liên quan giữa vụ khủng bố tại Moskva với lực lượng ly khai tại Bắc Kavkaz là hoàn toàn có cơ sở. Có nhiều khả năng đây là hành động trả đũa trước những chiến dịch truy quét thành công gần đây của các cơ quan an ninh Nga với việc tiêu diệt một loạt những thủ lĩnh của lực lượng khủng bố ly khai như Anzor Astemirov, Salambek Ahmadov, Abu Khaled hay Said Buriatski v.v...
Ngoài ra, một số thông tin tình báo cũng cho biết, một số "phái viên nước ngoài" đã được cử tới Bắc Kavkaz để đào tạo một nhóm phụ nữ chuyên tiến hành các vụ khủng bố tại Nga. Không loại trừ khả năng, thủ phạm của vụ đánh bom vừa qua là các thành viên của nhóm này.
Ngay sau khi vụ nổ xảy ra, Thủ tướng V.Putin đã hủy chuyến thăm
"Chính sách trấn áp và tiêu diệt chủ nghĩa khủng bố vẫn sẽ được tiếp tục. Chúng ta vẫn kiên quyết tiếp tục đến cùng các chiến dịch chống khủng bố" - Tổng thống Medvedev nhấn mạnh, đồng thời khẳng định, không một hành vi khủng bố nào có thể khiến chính phủ và nhân dân Nga phải chùn bước
