Đằng sau quyết định trao đổi tù nhân giữa Israel và Hamas
Ngày 18/10, 477 tù nhân người Palestine đã được Israel trả tự do đợt đầu trong số hơn 1.000 tù nhân Palestine phải thả để đổi lấy việc Hamas trao trả trung sĩ Gilad Shalit. Diễn biến này gây chú ý mạnh mẽ trong dư luận do tính chất bất ngờ và kịch tính của nó. Giới phân tích khẳng định đây không phải là động thái hòa giải giữa Hamas và Israel, mà chỉ là một nỗ lực của Thủ tướng Israel nhằm giải tỏa áp lực trong nước.
Sáng 18/10, chuyến xe buýt đầu tiên chở 96 tù nhân Palestine trong số 477 người được trao trả trong đợt đầu tiên đã lăn bánh khỏi một nhà tù ở miền Nam Israel, điểm đến là một nhà tù khác ở lãnh thổ Bờ Tây của Palestine (theo kế hoạch, các tù nhân sẽ được trả tự do tại đây). BBC News cho biết, cuộc trao đổi tù nhân Israel-Palestine được tiến hành làm 2 đợt, đợt 1 diễn ra vào ngày 18/10, và đợt 2 với 550 tù nhân còn lại sẽ được trả tự do vào tháng 11/2011.
Theo Der Spiegel, do Hamas và Israel không thể trực tiếp nói chuyện với nhau nên việc thương lượng trao đổi tù nhân giữa 2 bên đã phải tiến hành thông qua một số nhân vật trung gian đến từ nước Đức. Danh tính cụ thể những người trung gian hoàn toàn được giữ kín, vì giới chức của Đức không muốn công khai rộng rãi bất cứ vai trò nào của mình trong các vấn đề nhạy cảm ở Trung Đông.
Tuy nhiên, những nguồn tin bên ngoài ở Jerusalem cho báo chí biết các thành viên Cơ quan Tình báo BND của Đức chính là những người trực tiếp góp công vào làm trung gian thương lượng, giúp 2 bên xem xét và cân nhắc những chi tiết về việc trao đổi tù nhân để cùng đi đến thỏa thuận.
Ngày 10/10, các lãnh đạo Israel và Hamas đã đồng loạt công bố kết quả thương lượng và thỏa thuận về các điều kiện trao đổi tù nhân đã được ký kết. Trong thông điệp gửi lên mạng xã hội Twitter, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và thủ lĩnh Hamas Khaled Mashaal đã cùng đưa ra lời cảm ơn Thủ tướng Đức Angela Merkel, vì "nếu không có người Đức thì sẽ không có thỏa thuận trao đổi tù nhân", theo nhận định của tờ Der Spiegel.
Ông Noam Shalit, cha của Gilad Shalit đến toà ngày 17/10 thỉnh cầu toà phê chuẩn vụ trao đổi tù nhân.
Sự kiện Trung sĩ Gilad Shalit được thả đang tạo nên một không khí sôi sục ở Israel, nhất là gia đình thân nhân của Gilad và các nạn nhân bạo lực những năm trước đây. Một đơn thỉnh nguyện đã được trình lên Tòa án Tối cao Israel yêu cầu hoãn việc trao đổi tù nhân.
Sáng 17/10, đích thân ông Noam Shalit, cha của Gilad, đã đến trước tòa để thỉnh cầu tòa phê chuẩn cho vụ trao đổi tù nhân được tiếp tục. Rốt cuộc, Tòa án Tối cao Israel đã bác đơn thỉnh nguyện yêu cầu hoãn trao đổi tù nhân của các gia đình nạn nhân. Trong dư luận Israel, đa số ủng hộ cuộc trao đổi tù nhân. Đến thời điểm sáng ngày 18/10, Israel đã chuẩn bị sẵn sàng cho việc tiếp nhận Shalit.
Bộ Quốc phòng Israel cho biết, một lộ trình tiếp nhận Gilad Shalit đã được vạch sẵn, theo đó anh ta sẽ được đưa từ Gaza sang Ai Cập, rồi từ đó sẽ được chuyển tiếp trở về Israel, được kiểm tra sức khỏe tại một trạm quân y trước khi lên máy bay đi thẳng về căn cứ không quân Tel Nof, phía nam Tel Aviv và được Thủ tướng Netanyahu tiếp đón tại đó.
Như vậy, sau nhiều năm nỗ lực, cuối cùng Israel cũng đã đạt được mục đích là giải thoát Trung sĩ Gilad Shalit khỏi sự giam giữ của các tay súng Palestine ở Gaza, nhưng với cái giá là 1.027 tù nhân Palestine. Đối với những người Israel theo tinh thần dân tộc cực đoan thì cái giá này là một "thất bại", vì họ vẫn xem những tay súng phản kháng người Palestine là "khủng bố" do hành động bạo lực gây thương vong trên đất Israel. Còn với người Palestine, đây là một thắng lợi ngoạn mục mang ý nghĩa rất quan trọng trong cuộc đối đầu với Israel.
Một khía cạnh khác, Israel đang ở vào thế khó khi buộc phải chấp nhận các điều kiện trao đổi của Hamas để Gilad Shalit được thả. Áp lực từ nhiều tháng nay bên trong Israel do những khó khăn về các vấn đề kinh tế - xã hội đã khiến cho hàng ngàn người biểu tình theo kiểu "Occupy Wall Street" tại các thành phố lớn đã khiến cho chính quyền Tel Aviv chao đảo.
Thủ tướng Netanyahu đứng trước áp lực rất lớn từ nhiều phía, kể cả vấn đề Nhà nước Palestine. Do vậy, việc phải giải thoát Gilad Shalit bằng mọi giá là một giải pháp trước mắt nhằm xoa dịu bớt những khó khăn trên. Nhưng việc này cũng lại làm nảy sinh một nguy cơ mới: các tay súng cực đoan người Palestine sẽ thừa thắng từ vụ này gây ra những vụ bắt cóc khác để buộc Israel thả tù nhân Palestine. Đây đang là nỗi lo của Thủ tướng Netanyahu.
Trước mắt, phía Ai Cập, sau khi biết Israel đạt thỏa thuận trao đổi tù nhân với Hamas, cũng đã đánh tiếng đòi Israel phải thả 70 người Ai Cập (bị Israel bắt giam vì buôn lậu vũ khí vào Gaza) để đổi lấy việc Ai Cập thả Ilan Grapel - công dân Israel bị Ai Cập bắt vì cáo buộc làm gián điệp. Tuy nhiên, trường hợp này đang bị Israel từ chối, vì Grapel mang 2 quốc tịch Mỹ - Israel và phần lớn thời gian anh ta sinh sống không phải ở Israel
Đêm 7/5, Israel phóng tên lửa xuống khu vực ngoại ô Beirut, tiêu diệt Ahmed Ali Balout - chỉ huy lực lượng Radwan của Hezbollah. Đây là lần đầu thủ đô Lebanon bị tấn công kể từ lệnh ngừng bắn hơn 3 tuần trước. Đòn tập kích làm rung chuyển nền tảng mong manh của thỏa thuận và phủ bóng lên những nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran.
Theo Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế - HSS (Vương quốc Anh), việc Nhật Bản nới lỏng đáng kể các hạn chế đối với xuất khẩu quốc phòng sẽ tạo ra những cơ hội thương mại và ngoại giao quan trọng. Nhưng, trước hết, họ cần giải quyết các vấn đề về năng lực công nghiệp quốc phòng.
Áp lực nội bộ gia tăng buộc NATO xem xét điều chỉnh cơ chế họp cấp cao, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều khác biệt về ưu tiên chiến lược. Việc thay đổi nhịp thượng đỉnh đặt ra yêu cầu cân bằng giữa ổn định chính trị và hiệu quả điều phối dài hạn của liên minh.
Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.
Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.
Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.
Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.
Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?
Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.
Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.
Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.
Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.
Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.
Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.
Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.
Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.
Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.
Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.
Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.
10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.
