Đại úy Mai Bá Kỷ, thuộc lực lượng phản ứng nhanh 113 của Công an Bà Rịa - Vũng Tàu chưa từng luyện tuyệt kỹ công phu "sư tử rống" nhưng khi đối diện với đối tượng manh động hung hãn, anh đã nhiều lần chiến thắng chỉ bằng tiếng thét: "Hạ vũ khí xuống!".
Đêm mùng 2 tết Nguyên đán, tổng đài 113 nhận được tin báo của quần chúng, một nhóm xã hội đen đang dàn trận chuẩn bị tàn sát nhau bằng kiếm Nhật, mã tấu, búa và rựa. Đó là khoảng thời gian "lắng" sau một năm làm việc, ai cũng quây quần bên người thân, bỏ ngoài cửa mọi ưu phiền công việc, hưởng thụ không gian an lành cùng gia đình, người thân. Nhưng đó lại là khoảng thời gian bận rộn nhất trong năm đối với lực lượng cảnh sát phản ứng nhanh. Va quẹt xe máy, 2 bên cự cãi, thượng cẳng tay, hạ cẳng chân với nhau, kẻ yếu thế gọi 113 cầu cứu. Chồng về nhà có hơi men, bị vợ cằn nhằn, lời qua tiếng lại sinh đánh lộn. Vợ chụp điện thoại gọi 113. Khách du lịch thuê phòng không vừa ý: Gọi 113… Hàng loạt các cuộc gọi cầu cứu đã kéo cả đội đi hiện trường giải quyết nên trong phòng trực chiến chỉ còn Mai Bá Kỷ và một đồng đội.
Nếu chờ đợi đồng đội về đông đủ thì an toàn hơn nhưng tại hiện trường sẽ có ít nhất một sinh mạng mất đi. Không chần chừ, Mai Bá Kỷ lao xe đặc chủng đến nơi xảy ra vụ việc. Đến nơi, Mai Bá Kỷ đảo mắt tìm tên hung hăng nhất. Kinh nghiệm cho anh biết, kẻ hung hăng nhất trong các cuộc đâm chém kiểu côn đồ chính là đại ca của băng nhóm. Chỉ cần triệt hạ được tên cầm đầu là giải quyết được chuyện. Sau khi đánh giá nhanh tình hình, Mai Bá Kỷ tiến thẳng về phía tên cầm đầu đang lăm lăm cây kiếm Nhật như sẵn sàng chém trả lực lượng cảnh sát. Anh trừng mắt nhìn thẳng vào đôi mắt đỏ vằn của tên đàn anh, bất thần thét: "Buông vũ khí xuống!".
Tên côn đồ thoáng giật mình. Mai Bá Kỷ đặt tay lên báng súng, thét lại lần nữa bằng âm lượng cao: "Buông mau!". Bị hớp hồn, cây kiếm trong tay tên côn đồ rơi choang xuống đất. Những tên côn đồ khác thấy đại ca rụng rời tay chân cũng từ từ buông vũ khí, ngoan ngoãn tra tay vào còng. Cuộc trấn áp thành công. Mai Bá Kỷ bàn giao đối tượng cho Công an địa phương xử lý để trở về đơn vị tiếp tục trực chiến.
Về được nửa đường, anh lại nhận được tin báo của tổng đài: "Trên đường Nguyễn Bảo thuộc phường 6 có một đối tượng dùng dao đâm trọng thương 4 người, 1 người chết. Đối tượng chạy trốn vào một nhà dân cố thủ. Trong nhà có một phụ nữ và một em bé. Công an địa phương và dân phòng đã bao vây hiện trường. Yêu cầu đến ngay hiện trường giải cứu con tin". Ngay lập tức, Mai Bá Kỷ cùng người đồng đội quay xe hướng về địa điểm xảy ra sự vụ. Tại hiện trường, hàng trăm người dân hiếu kỳ kéo đến xem khiến Công an địa phương và dân phòng khá vất vả mới giữ được trật tự.
Được biết, một gã hành nghề đồ tể giết mổ heo đánh bài ăn tiền với 4 người bạn. Bị thua tiền, gã cho rằng những người kia chơi gian lận nên sinh cự cãi và đánh lộn. Một người ngoài nhóm đánh bài vừa đi đánh cá về, thấy cự cãi đã vào khuyên giải can ngăn. Gã đồ tể bất thần vung dao đâm chết người can ngăn rồi rượt chém loạn đả 4 người bạn bài. Sau khi gây án, đối tượng bỏ chạy mất. Người dân và Công an địa phương đã chuyển thi thể người chết và 4 người bị trọng thương vào bệnh viện. Một người dân cho biết, đối tượng cũng bị thương.
Mai Bá Kỷ cùng đồng đội quan sát nhanh hiện trường lần theo dấu máu của nghi phạm. Dấu máu của đối tượng dẫn vào một ngôi nhà cấp 4 đóng kín cửa. Trong nhà có một phụ nữ 30 tuổi cùng cô con gái 6 tuổi. Đối tượng thấy Lực lượng Công an xuất hiện toan bắt hai mẹ con làm con tin. Nhanh chóng, quyết liệt nhưng thận trọng, Mai Bá Kỷ xông vào nhà. Đối tượng hoảng loạn bỏ chạy ra phía sau.
Để đảm bảo an toàn cho hai mẹ con chủ nhà, Mai Bá Kỷ cùng Công an phường và dân quân địa phương đưa cả hai ra ngoài rồi tiếp tục truy lùng. Phát hiện đối tượng phá mái tôn leo lên nóc nhà, anh leo lên theo. Hàng trăm người dân đứng chật kín dưới đường nín thở theo dõi. Ai cũng lo ngại tên giết người sẽ liều mạng gây thương tích cho người cảnh sát. Tuy nhiên, sau khi đã trụ vững chân trên nóc nhà, Mai Bá Kỷ trừng mắt quát: "Hạ vũ khí xuống!".
Bị tiếng thét trấn áp tinh thần, đối tượng thoáng giật mình. Ngay lập tức, Mai Bá Kỷ tung một cú đá quyết định vào đối tượng. Hạ gục tên giết người. Mai Bá Kỷ lại nai lưng vác cái bị thịt ấy xuống đất. Hàng trăm người dân chứng kiến vụ việc vô cùng cảm kích lòng dũng cảm của người sĩ quan công an ấy đã đồng loạt vỗ tay hoan hô cám ơn anh.
Thành tích nổi cộm mới đây nhất của Mai Bá Kỷ là anh cùng đồng đội giải cứu thành công vụ cụ bà bị con ruột điên cuồng đe dọa tính mạng rồi bắt giữ làm con tin ở đường Trần Phú, phường 5, TP Vũng Tàu xảy ra vào giữa tháng 5/2011 (ANTG số 1060, phát hành ngày thứ 4, 18/5/2011). Trận đánh này, được đánh giá là cuộc giải cứu bài bản. Hung thủ rất manh động đang khống chế mẹ ruột mình bằng dao và cố thủ trong ngôi nhà cấp 4.
Ngôi nhà chỉ có 1 cửa chính và 1 cửa sổ đều bằng kính, có lớp song sắt bảo vệ. Mặc dù lực lượng giải cứu đã nhờ bạn bè, người thân của hung thủ, thậm chí cả linh mục địa phương dùng lời lẽ thuyết phục suốt 3 giờ đồng hồ để trấn an tinh thần nhưng hung thủ vẫn bị kích động mạnh. Bà cụ bị nhốt trong phòng ngủ bên trong có biểu hiện kiệt sức, trong khi hung thủ luôn gào thét đòi chém giết nếu lực lượng giải cứu xông vào. Trước tình thế ấy, ban chỉ huy cuộc giải cứu điều Mai Bá Kỷ đến.
Sau khi điều nghiên nhanh hiện trường, anh quyết định cho người đột nhập vào nhà qua cửa sổ bằng chiêu dương đông kích tây. Anh tiếp cận cửa chính để thu hút sự chú ý của hung thủ để đồng đội dùng công cụ chuyên dụng cắt song cửa sổ để có lối vào nhà. Tấm kính cửa chính bị đập vỡ, anh ôm bình hơi cay lao vào. Hung thủ trong nhà dùng dao chém tới tấp vào cửa nhằm ngăn cản, bất ngờ anh bắn thẳng hơi cay vào mặt hung thủ. Cùng lúc đó, ở phía cửa sổ 2 chiến sĩ 113 len người vào. Khoảng 30 giây sau, hung thủ bị dẫn ra ngoài. Bà cụ được giải thoát an toàn.
Hơn 11 năm khoác áo Cảnh sát 113, Mai Bá Kỷ đã có hàng chục trận khống chế đối tượng kiểu như thế. Hầu như vụ việc nào gai góc cũng đều có mặt anh.
Giới đầu gấu Vũng Tàu nghe đến tên Kỷ "đen" đều ngán. Kỷ "đen" là hỗn danh bọn giang hồ đặt cho anh. Th. "tèo" - một tay anh chị khét tiếng về mức độ tàn ác. Một lần do tranh chấp lãnh địa làm ăn, Th. "tèo" kéo đàn em dàn quân chuẩn bị "xả thịt" một đối tượng khác. Bị truy sát, nạn nhân trốn vào một nhà dân rồi gọi cầu cứu 113. Thấy anh xuất hiện, nhóm Th. "tèo" lẳng lặng vứt vũ khí rồi giải tán.
Giữa năm ngoái, sau một trận bóng đá, nhiều thanh niên kéo nhau ra đường ăn mừng chiến thắng. Lợi dụng niềm vui đó, băng nhóm côn đồ của T. "ken" xách mã tấu, kiếm Nhật đi thị uy để lấy thanh thế. Hơn 20 tên chở nhau trên xe gắn máy chạy dàn hàng ngang, tay cầm hung khí kéo lê trên mặt đường. Khi đến đường Nguyễn Hữu Cảnh thuộc phường 10, chúng tập trung lại vung dao chém dọa bất cứ ai đi ngang qua.
Được tin báo, Mai Bá Kỷ cùng 2 đồng đội có mặt. Bọn côn đồ ỷ vào số đông đang phấn khích, chạy xe bao quanh chiếc xe đặc chủng 113, miệng la ó, tay vung kiếm chém xả vào nắp ca pô của lực lượng. Mai Bá Kỷ lệnh cho một chiến sĩ nổ súng chỉ thiên để thị uy. Dù vậy, bọn côn đồ vẫn không tỏ vẻ nao núng.
Chỉ đến khi, trông thấy Kỷ "đen" bước ra khỏi xe, bọn chúng mới nháo nhác bỏ chạy. Anh ra lệnh đuổi theo tên cầm đầu. Tên này vừa tháo chạy vừa vung mã tấu về phía sau đe dọa lực lượng truy đuổi. Cuộc rượt đuổi nghẹt thở diễn ra trên đoạn đường hơn 10 km mới kết thúc. Tên cầm đầu ngoan ngoãn tra tay vào còng. Bọn đàn em hoảng vía tự giải tán.
"Làm cảnh sát 113 cũng phải có năng khiếu chuyên biệt" - Mai Bá Kỷ tiết lộ bí quyết trấn áp tội phạm bằng câu mở đầu như thế. Theo anh, ngoài nghiệp vụ cơ bản ra, người chiến sĩ 113 còn phải nhạy cảm với tình huống. Khi đến nơi xảy ra những vụ đâm chém, anh chỉ cho phép mình mấy giây để nhận định ai là nạn nhân, ai là hung thủ. Nếu không phân biệt được chi tiết này, có khi lực lượng giải cứu sẽ nhè nạn nhân mà khống chế, trấn áp trong khi hung thủ ung dung thoát thân. Khi đã xác định được hung thủ, anh cho mình thêm 3 giây nữa để đánh giá đối tượng. Anh nêu quan điểm: "Kẻ ác phạm tội là chuyện bình thường nhưng đôi khi người lành cũng trở thành kẻ ác chỉ vì một chút nông nổi".
Mai Bá Kỷ sinh năm 1964, ở Nga Hải, Nga Sơn, Thanh Hóa. Bố là cán bộ quân đội hy sinh từ những năm kháng chiến chống Mỹ. Mẹ qua đời từ khi anh mới 3 tuổi. Các anh chị em của anh được một người bác ruột nuôi dưỡng. Khi đất nước thống nhất, bác ruột dẫn hết con cháu về Bà Rịa - Vũng Tàu sinh sống. Vì nhà bác nghèo nên anh xin vào học trường bổ túc văn hóa. Năm 1985, nghe tin Công an Đặc khu Vũng Tàu - Bà Rịa tuyển sinh khóa đào tạo Công an để bổ sung lực lượng. Anh nộp đơn và trúng tuyển. Sau khi phục vụ ở nhiều vị trí công tác, năm 2000, anh trụ luôn ở Đội Cảnh sát phản ứng nhanh 113. Nhờ năng khiếu trấn áp tội phạm, hầu như vụ nào cùng đồng đội xuất quân anh cũng thành công trọn vẹn mà không hề bị một vết thương tích nào.
Trung tá Đoàn Minh Quyết - Phó Giám đốc Công an TP Vũng Tàu nhận xét: "Thành phố Vũng Tàu là địa bàn du lịch, tình hình an ninh trật tự rất phức tạp, thay đổi từng ngày. Nhờ lực lượng 113 của Công an tỉnh và nhờ sự xuất sắc của cá nhân đồng chí Mai Bá Kỷ, chúng tôi mới hoàn thành nhiệm vụ giữ gìn trật tự kỷ cương xã hội tại địa bàn. Nhiều người dân thành phố Vũng Tàu có dịp chứng kiến hành động gan dạ, thông minh và nhanh nhẹn của Đại úy Mai Bá Kỷ đã gửi thư chúc mừng, ngợi khen rất nhiều lần. Đồng chí Mai Bá Kỷ đã chứng minh được khẩu hiệu vì nước quên thân, vì dân phục vụ của ngành".
Vì những thành tích đấu tranh trấn áp tội phạm, Mai Bá Kỷ nhận được rất nhiều bằng khen của Ủy ban nhân dân tỉnh và Công an tỉnh trao tặng. Năm 2007, Đại úy Mai Bá Kỷ được Chủ tịch nước tặng Huy chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Nhất. Nhưng đối với anh, điều tự hào nhất là luôn được người dân gửi thư khen sau mỗi trận đánh.
Tuy là "khắc tinh" của bọn tội phạm nhưng với người dân, Mai Bá Kỷ luôn là một người bạn vui tính, hiền lành và thân thiện
