Ngày 28/5, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có buổi làm việc với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương về cơ chế, chính sách quản lý hiệu quả thị trường vàng trong thời gian tới, trong đó chỉ đạo việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, nhanh chóng sửa đổi Nghị định 24/2012/NĐ-CP theo hướng thị trường hóa có lộ trình và có kiểm soát chặt chẽ; xóa bỏ thế độc quyền Nhà nước về thương hiệu vàng miếng một cách có kiểm soát, tạo ra môi trường cạnh tranh bình đẳng, giúp đa dạng hóa nguồn cung và ổn định giá cả... Liên quan vấn đề này, bên hành lang Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khoá XV, sáng 29/5, một số đại biểu Quốc hội (ĐBQH) đã bày tỏ quan điểm của mình.
Chỉ đạo của Tổng Bí thư có cơ sở thực tiễn và pháp lý
ĐBQH Trịnh Xuân An (Đồng Nai) cho rằng, chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm có tính tất yếu, không phải ngẫu nhiên đến thời điểm này Tổng Bí thư chỉ đạo như vậy, mà có cơ sở thực tiễn và pháp lý. Tức là đã có quá trình chúng ta đánh giá về pháp lý, rà soát, khảo sát nhu cầu của xã hội và nền kinh tế.
"Vàng không phải gì quá to tát, chỉ là một trong những sản phẩm hàng hóa thuộc lĩnh vực thuần túy, thậm chí không nóng như thị trường bất động sản hay chứng khoán", ông nhận định.
Nhưng tại sao chúng ta dành sự quan tâm và Tổng Bí thư chỉ đạo dứt khoát như vậy? Theo ông, cái gì tích tụ lâu, nghiên cứu kỹ rồi sẽ đến thời điểm phải xử lý. Đặc biệt, vàng không chỉ đơn thuần liên quan tài chính, tiền tệ mà còn liên quan đến xã hội, nó còn là chỉ số thể hiện sức khỏe của nền kinh tế. Vàng cũng không đơn giản mỗi Việt Nam có, mà còn thị trường quốc tế. Đại biểu đánh giá chỉ đạo của Tổng Bí thư hết sức hợp lý, cộng sinh với Nghị quyết 66, Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị sẽ là động lực để thúc đẩy nền kinh tế.
Để cụ thể hoá chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, đại biểu Trịnh Xuân An đề nghị tới đây cần sửa đổi Nghị định 24 theo hướng bỏ độc quyền vàng miếng. Giải pháp độc quyền với SJC cách đây hơn 10 năm có giá trị, nhưng nay không hợp lý nữa. Và cũng không phải bung ra để thành "giai đoạn bát nháo" như trước khi có Nghị định 24, mà phải bỏ có kiểm soát, không độc quyền 1 doanh nghiệp, 1 tổ chức mà cho một số lượng doanh nghiệp nhất định đủ điều kiện tham gia nhập khẩu, khai thác, chế biến, kinh doanh vàng.
Tạo kênh khác để giảm sức nóng thị trường vàng miếng
"Chúng ta nên lấy vàng là thước đo về mặt tài sản, không nên biến vàng thành nơi trú ngụ của nguồn tiền, không nên biến nó thành tài sản giao dịch ngầm để rửa tiền, đặc biệt không cổ súy biến vàng miếng thành tài sản tích trữ mà quá chú tâm vào nó. Tại sao cứ phải là vàng miếng?" - ông nhấn mạnh.
ĐBQH tỉnh Đồng Nai cũng lưu ý, cần điều hành đúng nghĩa thị trường, có cung có cầu. NHNN chỉ tác động vào vĩ mô, không nên can thiệp kiểu "ai được bán, ai được mua, giao các tổ chức tín dụng bán vàng". Dẫn thực tế lâu nay chúng ta quá tập trung vào thị trường vàng miếng, khi vàng miếng cao quá thì chuyển sang mua nhẫn, tức là "bằng mọi cách để có vàng", đại biểu đề nghị phải tạo các kênh khác, đặc biệt là trang sức.
Ông dẫn chứng thị trường vàng trang sức của Thái Lan một năm thu 20 tỷ USD, và Việt Nam cũng cần tận dụng để biến thành cơ hội để phát triển lĩnh vực này, tạo nên sự đồng bộ. "Các chính sách lâu nay làm vàng trở nên quá quan trọng, độc quyền nhãn hàng, mua bán khó khăn, nguồn cung hạn hẹp. Tức là nó đang bình thường biến nó thành ghê gớm, cộng với tâm lý găm vàng, tích vàng, biến vàng thành tài sản nên cộng dồn vào tạo nên sức nóng của thị trường này", ĐBQH Trịnh Xuân An bổ sung.
Xoá thế độc quyền sẽ tạo nguồn cung dồi dào, giảm chênh lệch giá vàng
Cùng quan điểm, ĐBQH Trần Anh Tuấn (TP Hồ Chí Minh) bày tỏ sự ủng hộ, tán thành với quan điểm chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc xóa bỏ thế độc quyền của NHNN về vàng miếng. Chính sách này thực tế nên triển khai cách đây từ vài năm trước. Vì thời gian qua kiểm soát vàng miếng, từ khâu nhập khẩu tới phân phối, tiêu thụ không đúng về mặt nguyên tắc của thị trường, gây ra khó khăn trong việc giải quyết chênh lệch giữa giá vàng trong nước thế giới, buôn lậu vàng miếng.
Ông cho rằng, hiện nay nhập khẩu vàng miếng đã kiểm soát qua con đường nhập khẩu của doanh nghiệp, nên phải tạo điều kiện để nhập khẩu rộng rãi hơn, theo năng lực của doanh nghiệp để tạo nguồn cung dồi dào, tạo ra mặt bằng cân bằng với giá vàng thế giới. "Chỉ đạo của Tổng Bí thư sẽ tạo điều kiện tốt hơn trong việc bình ổn giá. Đồng thời, kiểm soát và hạn chế được buôn lậu vàng miếng qua biên giới", đại biểu hy vọng.
Ông cũng đề nghị, với sản xuất vàng miếng, nếu doanh nghiệp đủ điều kiện thì mở rộng cho sản xuất, không hạn chế việc chỉ định một số doanh nghiệp như hiện nay. Tức là Nhà nước chỉ kiểm soát các quy tắc chung, tháo gỡ dần dần cho doanh nghiệp, tạo điều kiện cho thị trường vàng miếng lưu thông một cách thuận lợi như hàng hóa khác trên thị trường. Đại biểu Trần Anh Tuấn cũng lưu ý việc ứng dụng công nghệ thông tin để kiểm soát vàng từ khâu đầu vào cho tới đầu ra...
Bảo đảm nguyên tắc tôn trọng quyền sở hữu, quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh vàng 
Triển khai ngay giải pháp để giảm chênh lệch giá vàng trong nước và quốc tế 
Giá vàng lên "chót vót", tiềm ẩn nhiều rủi ro với người mua 
