Ngày 24/9, tại phiên họp của Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc (LHQ), Tổng thống Mỹ Barack Obama kêu gọi thế giới hợp lực để đánh bại các phần tử thuộc Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS). Ông Obama đến LHQ đem theo một thông điệp: Nước Mỹ tiếp tục nắm giữ vai trò lãnh đạo thế giới, bằng chứng là các cuộc không kích phối hợp trong tuần này nhắm vào các phần tử IS và các nhóm khủng bố ở Syria. Các cuộc tấn công do Mỹ lãnh đạo với sự tham gia của 5 quốc gia Arập.
Trong bài diễn văn của mình, Tổng thống Mỹ phát biểu: Mặc dù đang dẫn đầu cuộc chiến chống IS, nhưng Mỹ không thể một mình đánh bại lực lượng này. Tuy vậy, “chứng ung thư của chủ nghĩa cực đoan bạo động phải bị chấm dứt”.
Lời "hiệu triệu" của Mỹ đã được nhiều đồng minh ủng hộ. Hiện đã có thêm nhiều nước phương Tây tham gia chiến dịch không kích IS do Mỹ dẫn đầu, nâng tổng cộng số quốc gia ủng hộ Mỹ lên 40. Điển hình là Anh - quốc gia trước đây còn lưỡng lự, nhưng hôm 24/9 đã tuyên bố sẽ tham gia chiến dịch không kích chống IS để hưởng ứng lời kêu gọi giúp đỡ từ Chính phủ Iraq và Hội đồng Bảo an LHQ.
Anh, Bỉ và Hà Lan quyết định mỗi nước sẽ cử 6 máy bay chiến đấu tham chiến tại Iraq; đồng thời cử các chuyên gia, binh sĩ đào tạo và hỗ trợ quân đội Iraq, các binh sĩ người Kurd trong cuộc chiến này. Đức đã bắt đầu gửi lô vũ khí đầu tiên tới miền Bắc Iraq bao gồm tên lửa chống tăng, súng trường và súng máy hạng nặng cũng như các thiết bị bảo vệ mắt và vật tư y tế.
Thành quả thứ hai mà lãnh đạo Mỹ nhận được tại cuộc họp của Đại hội đồng LHQ lần này là nghị quyết về chiến binh nước ngoài. 15 quốc gia thành viên đã đồng loạt nhất trí thông qua nghị quyết do Mỹ soạn thảo. Theo đó, các quốc gia thành viên LHQ cần phải đưa ra các luật lệ và quy định mới để truy tố và trừng phạt những phần tử liên quan tới các nhóm khủng bố, ngăn chặn sự ra vào của các phần tử này và cắt đứt nguồn tài chính của các nhóm khủng bố. Theo điều 7 của Hiến chương LHQ, nghị quyết này có tính ràng buộc pháp lý đối với tất cả 193 quốc gia thành viên.
Trong khi đó trên thực địa, tính đến nay Mỹ và đồng minh đã mở 3 đợt oanh kích và bắn tên lửa vào 12 mục tiêu của IS ở bên trong lãnh thổ Syria, trong đó có một số nhà máy lọc dầu do lực lượng này kiểm soát. Trong các đợt không kích này, liên quân đã phá hủy nhiều phương tiện quân sự, giết chết tổng cộng trên 70 tay súng IS. Việc không kích các cơ sở dầu mỏ ở miền Đông Syria là nhằm cắt giảm nguồn thu nhập chủ chốt của IS.
Bộ Quốc phòng Mỹ ước tính mỗi ngày lực lượng IS thu về 2 triệu USD từ việc bán dầu. Đây chính là nguồn tài chính để chúng nuôi dưỡng các hoạt động khủng bố cực đoan tại Iraq và Syria. Ngoài ra, Mỹ nói rằng, các đợt oanh kích này cũng nhằm vào mạng lưới Al-Qaeda và tổ chức Khorasan ở Syria.
Giờ là lúc nhiều câu hỏi được nêu ra. Cuộc chiến chống tổ chức khủng bố IS có thể bị suy giảm do bị đồng nhất với "một cuộc thập tự chinh" tôn giáo? Chống IS có phải là một cuộc chiến đúng đắn? Mặc dù các mục tiêu và thời gian của chiến dịch vẫn còn chưa rõ ràng, nhưng theo các chuyên gia, về tổng thể cuộc chiến này là chính đáng bởi lẽ trước khi đe dọa các giá trị của phương Tây, IS đe dọa chính những người theo đạo Hồi khắp nơi trên thế giới.
Nói cách khác, can thiệp của liên quân không hề là một cuộc thập tự chinh, mà đây hoàn toàn là một chiến dịch vì lợi ích chung. Về mặt thực tế, các quốc gia Arập là những nước trực tiếp chịu mối đe dọa của IS, hơn cả Mỹ và châu Âu, bởi Nhà nước Hồi giáo có tham vọng xóa bỏ hoàn toàn các đường biên giới và các quốc gia hiện có tại khu vực.
Các mục tiêu quân sự của cuộc chiến là gì? Chiến dịch quân sự có thực sự hiệu quả? Giới chuyên gia nhận định rằng, tấn công từ trên không mà không triển khai quân trên bộ, quân đội các nước phương Tây đã chuốc lấy mạo hiểm khi chạy theo một kẻ địch vô hình.
Theo Olivier Zajec, nhà nghiên cứu Viện Chiến lược và các xung đột (ISC), IS không phải là một mục tiêu, mà là một mạng lưới sẵn sàng biến hình, tái xuất hiện dưới một cái tên khác, với những hậu thuẫn và nguồn tài chính khác.
Nhà phân tích chỉ trích: "Trong cuộc chiến tranh này, người ta chỉ xử lý các hệ quả của 10 năm sai lầm của Mỹ, chứ không tấn công vào các cội rễ của xung đột". Bằng chứng là Mỹ đã từng mở nhiều cuộc tấn công chống khủng bố tại Yemen, Somalia, hay Afghanistan, nhưng chưa bao giờ đạt kết quả cuối cùng.
Theo các nhà phân tích, phe thánh chiến IS không thể thất thủ chỉ bằng một chiến dịch không kích… Chiến thắng chỉ đến từ thế giới Hồi giáo, khi thế giới này tìm thấy được, qua một phong trào cải cách sâu sắc về chính trị và ý thức hệ, một khả năng phòng vệ chống lại thứ dịch bệnh chết người: Chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan.
Nhưng trong lúc liên minh quốc tế đạt được đà tiến trong việc đánh bại các phần tử hiếu chiến ở Iraq và Syria, câu hỏi được đặt ra là "Sau đó thì sao? Ai sẽ cai trị những phần đất sẽ được giải phóng?". Tiến sĩ Daniel Serwer thuộc Viện Trung Đông ở Washington cho rằng, nếu liên minh do Mỹ lãnh đạo không thể trả lời câu hỏi đó thì “những phần tử quá khích sẽ xuất hiện ở một nơi nào đó. Vì vậy, có một điều hết sức quan trọng là Mỹ phải nghĩ tới những việc xa hơn".
Một thách thức khác có thể xuất hiện trong cuộc chiến chống IS là những mối căng thẳng lâu năm giữa một số thành viên trong liên minh có thể làm cho liên minh này tan vỡ.
Michele Dunne, một chuyên gia Trung Đông của Viện Hòa bình Quốc tế Carnegie ở Washington, nhận xét: "Vào thời điểm này họ đã tạm gác qua một bên những sự bất đồng đó, thí dụ như Arập Xêút và Qatar, và mọi người làm việc chung với nhau. Nhưng sẽ rất khó để duy trì sự hợp tác này trong dài hạn"
