Hàng “tồn kho” từ cuộc chiến Balkan được tận dụng
Hãng tin Reuters ngày 28/2 đưa tin số vũ khí nói trên bắt đầu đến tay lực lượng nổi dậy Syria vào tháng 12 năm ngoái, qua ngả Jordan, đã giúp tạo một số thành quả chiến thuật trong thời gian vừa qua. Việc chuyển giao vũ khí này đánh dấu sự thay đổi lập trường của một số quốc gia để có các hành động tích cực hơn nhằm trợ giúp lực lượng nổi dậy Syria.
Reuters dẫn nguồn tin giấu tên từ Arập Xêút cho biết, việc phân phối số lượng vũ khí cá nhân này phần lớn nhắm vào các nhóm được coi là có tinh thần thế tục, muốn tách biệt quốc gia khỏi ảnh hưởng tôn giáo, và không cung cấp cho các nhóm thánh chiến Hồi giáo, vốn đang tạo sự lo ngại trong các quốc gia phương Tây cũng như trong vùng Trung Đông.
Một viên chức cao cấp Mỹ cho rằng, việc chuyển giao vũ khí là một dấu hiệu cho thấy sự lớn mạnh về hệ thống tiếp vận của lực lượng nổi dậy tại Syria. Các giới chức phương Tây cho hay, số vũ khí này gồm cả súng không giật do Nam Tư chế tạo, súng tiểu liên, súng phóng lựu, súng đại liên, súng cối... thuộc các kho vũ khí dư của Croatia còn sót lại sau cuộc chiến vùng Balkan thập niên 90. Cho tới nay, Mỹ đã cung cấp cho quân nổi dậy Syria những trợ giúp không gây tử vong như thiết bị truyền tin.
Trong khi đó, cũng trong ngày 28/2, phát ngôn viên Nhà Trắng, Jay Carney cho biết, Mỹ đang xét tới cách tăng trợ giúp cho phe nổi dậy Syria, một nỗ lực để tăng tốc cho quá trình chuyển đổi chính trị tại Syria. Ông Jay Carney nói, Mỹ sẽ chú trọng tới việc giúp phe nổi dậy Syria mạnh hơn, đoàn kết hơn và có tổ chức tốt hơn. Các giới chức Mỹ sẽ nghiên cứu tất cả mọi chọn lựa có thể thực hiện được để giúp đem lại một nước Syria thời kỳ “hậu Assad”.
Hôm 27/2, Nhật báo Washington Post đưa tin Chính phủ Obama có thể sẽ tiến tới việc gửi trực tiếp cho quân nổi dậy các thiết bị quân sự như áo giáp, xe thiết giáp và có thể huấn luyện quân sự. Đây có thể coi là một sự thay đổi chính sách của Mỹ nhằm trực tiếp giúp đỡ những tay súng đang chiến đấu chống lại lực lượng của Tổng thống Syria Bashar al-Assad. Tuy nhiên, Washington Post cho biết Mỹ sẽ tiếp tục phản đối việc cung cấp các hỗ trợ có khả năng gây sát thương.
Trong khi đó, phát biểu tại Paris trước khi tham dự hội nghị "Những người bạn của Syria" được tổ chức ở Roma (Italia), Ngoại trưởng Mỹ John Kerry ngày 27/2 đã nói bóng gió về việc Mỹ sẽ hỗ trợ nhiều hơn cho phe nổi dậy tại Syria khi cho rằng lực lượng này cần "được hỗ trợ nhiều hơn" trong cuộc đấu đầu với quân đội Chính phủ Syria, và rằng Mỹ muốn đẩy nhanh một cuộc chuyển giao quyền lực tại quốc gia Trung Đông này.
Theo ông Kerry, việc tăng cường hỗ trợ phe đối lập là một phần quan trọng trong hội nghị "Những người bạn của Syria" lần này (diễn ra ngày 28/2), sự kiện có sự tham dự của các cường quốc thế giới và lực lượng đối lập chính tại Syria là Liên minh Dân tộc Syria (SNC).
Trong cuộc họp báo chung với người đồng cấp Pháp Laurent Fabius, Ngoại trưởng Kerry cho biết, ông muốn nghe ý kiến của phe đối lập về giải pháp tốt nhất để chấm dứt tình trạng bạo lực tại Syria - nơi theo Liên Hiệp Quốc (LHQ), cuộc xung đột kéo dài hai năm qua đã cướp đi sinh mạng của ít nhất 70.000 người và buộc hàng trăm nghìn người khác phải rời bỏ nhà cửa.
Ông nói: "Để làm vậy, chúng ta cần thay đổi các tính toán của ông Assad. Tôi cho rằng phe đối lập cần nhiều sự trợ giúp hơn để hiện thực hóa điều này và chúng tôi đang nỗ lực cùng nhau xây dựng một lực lượng thống nhất". Ngoại trưởng Kerry cho biết, Mỹ dự định hỗ trợ phe đối lập Syria vận chuyển tiếp viện và các vật dụng cơ bản tới những khu vực mà quân nổi dậy "giành được từ chính quyền".
Các động thái trên cho thấy Mỹ muốn giúp đỡ hơn nữa phe đối lập của Syria trong cuộc xung đột mặc dù vẫn tránh can thiệp quân sự. Tuy nhiên, các động thái này vẫn chưa làm hài lòng một số thành viên của SNC, tổ chức hồi tuần trước tuyên bố sẽ tẩy chay hội nghị "Những người bạn của Syria" do thất vọng về việc không nhận được đủ sự trợ giúp và đến tận ngày 25/2 mới đồng ý tham dự hội nghị này.
Một thành viên của SNC, yêu cầu giấu tên, cho rằng các kế hoạch nói trên của Mỹ chỉ là sự tiếp nối của chính sách mà ông miêu tả là "chẳng có người thắng, chẳng có kẻ thua" trong cuộc xung đột này. Theo ông, kể cả khi Washington cung cấp vũ khí (cho phe đối lập Syria), cũng chẳng có gì đảm bảo rằng họ sẽ duy trì sự hỗ trợ này.
Lâu nay, Nhà Trắng vẫn phản đối việc cung cấp vũ khí cho lực lượng nổi dậy ở Syria vì lo ngại các vũ khí này sẽ rơi vào tay những kẻ khủng bố, những kẻ có thể sử dụng chúng để chống lại các mục tiêu của phương Tây. Các quan chức Mỹ cho biết, Bộ Quốc phòng và Bộ Ngoại giao - dưới thời cựu Bộ trưởng Quốc phòng Leon Panetta và cựu Ngoại trưởng Hillary Clinton - từng đề xuất Nhà Trắng vũ trang cho phe nổi dậy ở Syria, song ý kiến này đã bị bác bỏ.
Andrew Tabler, thành viên kỳ cựu của Viện Chính sách Cận Đông ở Washington, nói: "Nội bộ chính quyền Mỹ đã diễn ra một cuộc tranh cãi gay gắt về vấn đề Syria và cho đến giờ Mỹ vẫn duy trì chính sách giữ khoảng cách với các nhóm vũ trang".
Tuy nhiên, quyết định của Mỹ cung cấp sự hỗ trợ các thiết bị quân sự phi sát thương cho quân nổi dậy Syria sẽ là một sự đảo ngược chính sách đó. Ông Andrew Tabler nói: "Vì sao Mỹ lại thay đổi chính sách tại thời điểm này? Câu trả lời là Mỹ cần phải làm như vậy. Chính sách trước đã không mang lại thành công... và nước Mỹ phải cân nhắc sẽ làm gì tiếp theo".
Người Syria sẽ tự quyết định vận mệnh của mình
Trong khi ấy, mới đây Ngoại trưởng Syria Walid al-Moallem tuyên bố rằng Chính phủ Syria đã sẵn sàng tiến hành đối thoại với phe đối lập, thậm chí với các nhóm có vũ trang. Các nhà quan sát cho rằng sự nhượng bộ của chính quyền Damacus nhằm xoa dịu những người dân Syria vốn luôn mong đợi đạt được một giải pháp chính trị cho cuộc khủng hoảng kéo dài gần 2 năm qua ở nước này. Tuy nhiên, Salim Edris, người đứng đầu Quân đội Giải phóng Syria, đã khước từ lời đề nghị đối thoại của Ngoại trưởng Al-Moallem, đặt điều kiện rằng, Tổng thống Bashar al-Assad phải từ chức trước khi tiến hành bất kể cuộc đối thoại nào, đồng thời ông kêu gọi quân đội Syria chấm dứt tàn sát và rút quân khỏi các thành phố. Điều kiện được Edris đưa ra giống với các điều kiện của phe đối lập chính trị ở nước ngoài, họ cho rằng các cuộc đối thoại sẽ chỉ được tổ chức sau khi Tổng thống Assad ra đi.
Các nhà quan sát cho rằng cuộc khủng hoảng ở Syria không thể được giải quyết trừ phi thông qua biện pháp đối thoại, đặc biệt trong bối cảnh các cuộc tấn công vũ trang đã tràn tới thủ đô nước này khiến hàng nghìn người dân Syria phải rời bỏ đất nước và nhiều người khác phải tự giam mình trong nhà.
Trong buổi phỏng vấn với Tân Hoa xã hôm 27/2, chuyên gia quan hệ quốc tế người Syria, Bassam Abu Abdullah, cho biết: "Tôi có thể thấy rằng giải pháp chính trị ngày càng trở nên rõ hơn, đó là nhân tố vô cùng quan trọng trong cuộc khủng hoảng tại Syria, và rất nhiều quốc gia trên thế giới sẽ ủng hộ giải pháp đó". Ông Abdullah tỏ ra lạc quan trong khi các nước trên thế giới đang ngày càng lo ngại về cuộc khủng hoảng kéo dài tại Syria và họ đã tăng cường hành động, đồng thời kêu gọi chấm dứt khủng hoảng, đặc biệt sau khi xuất hiện nhiều lo ngại về việc các phần tử Hồi giáo cực đoan đã tham gia vào cuộc chiến chống lại Damas.
Ngày 26/2, sau cuộc họp với người đồng cấp Mỹ John Kerry ở Berlin, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov cho biết, cả Nga và Mỹ sẽ nỗ lực để tạo dựng môi trường thuận lợi nhằm thúc đẩy tiến trình đối thoại giữa chính quyền Syria và phe đối lập. Ông Lavrov nhấn mạnh rằng: Cả hai bên cần phải ngồi vào bàn đàm phán, đồng thời chỉ ra rằng không ai có thể giải quyết được vấn đề của Syria ngoài chính người Syria. Ông kêu gọi phe đối lập "tự bày tỏ mong muốn tiến hành đối thoại" trong cuộc họp quan trọng ở Roma với các nhà lãnh đạo phương Tây, trong đó có Ngoại trưởng Mỹ John Kerry.
Ông Lavrov kêu gọi Mỹ gây áp lực đối với phe đối lập Syria để mở các cuộc đàm phán trực tiếp với chính quyền Assad. Ngoại trưởng Nga còn nhấn mạnh: các quan chức Syria "đảm bảo" với Moskva rằng, họ "đã thành lập nhóm đàm phán và sẵn sàng bắt đầu đối thoại càng sớm càng tốt". Ông cũng kêu gọi phe đối lập tiến hành chỉ định nhóm đàm phán của mình. Mặc dù các cuộc đàm phán sẽ không hề dễ dàng, song theo ông, phe đối lập nên bắt đầu tiến hành đàm phán. Bằng cách đó thì người dân Syria mới tự quyết định chính tương lai và hệ thống chính trị của mình
