Trong hội nghị bất thường kéo dài hai ngày, 29 và 30/1/2012, 800 đại biểu Đảng Cộng sản Cuba đã tán đồng những đề xuất cải tổ của Chủ tịch Raul Castro nhằm đổi mới Đảng và đất nước Cuba. Trong những biện pháp được thông qua, rất quan trọng là quyết định trẻ hóa cán bộ, giới hạn nhiệm kỳ lãnh đạo trong hai khóa, kể cả đối với Chủ tịch Cuba, tăng cường chống tham nhũng và yêu cầu các cơ quan truyền thông phải mở cửa cho các cuộc tranh luận.
Đây là một bước tiến đầu tiên đến việc mở cửa chính trị, hỗ trợ cho những cải tổ thông qua tại Đại hội Đảng Cộng sản Cuba lần thứ VI, tháng 4/2011. Tuy nhiên, trong cải cách chính trị, Cuba đã dứt khoát không chấp nhận chế độ đa đảng. Chủ tịch Raul cảnh báo: "Từ bỏ chế độ một đảng lãnh đạo, có nghĩa là hợp thức hóa các đảng của chủ nghĩa thực dân mới trên đất nước chúng ta".
Bên cạnh việc cải tổ chính trị, một nội dung quan trọng không kém là cải cách kinh tế, tái khởi động lại hệ thống xã hội, với các biện pháp nhằm mở cửa cho tư nhân, trong khi vẫn giữ lại bộ máy nhà nước. Một mặt, nhà nước kêu gọi đầu tư tư nhân trong các lĩnh vực nông nghiệp, du lịch... Mặt khác, chính quyền cũng sẽ giảm bớt số lao động trong khối công. Từ đây cho đến năm 2015, La Habana dự định sẽ giảm bớt một triệu người trên tổng số 5 triệu công chức. Một mục tiêu đầy tham vọng bởi vì tại Cuba hiện nay có đến 5 triệu công chức, trên tổng số dân là 11 triệu người.
Kể từ năm 2011, tại Cuba, việc trồng trọt trên chính mảnh đất của mình hay bán thực phẩm trong các tiệm cà phê không còn là một chuyện công nữa. Theo con số thống kê của Bộ Lao động Cuba, chính sách tự do hóa nền kinh tế do Chủ tịch Raul Castro đưa ra vào năm 2006 cho phép khoảng 400.000 người sinh sống nhờ vào chính các hoạt động tư của mình. Từ đây cho đến cuối năm 2012, mục tiêu của chính quyền La Habana là làm sao đạt được con số 600.000 lao động trong khối tư nhân. Các con số nêu trên là một trong những minh họa đầu tiên cho làn sóng cải cách kinh tế được đưa ra thử nghiệm vào năm 2006, sau đó được Đảng Cộng sản Cuba hợp thức hóa vào tháng 1/2012.
Jean-Jacques Kourliandsky, nhà nghiên cứu thuộc Học viện Quan hệ quốc tế và chiến lược Pháp, và cũng là một chuyên gia về Mỹ Latinh, cho rằng với sự mở cửa này, các doanh nghiệp gia đình nhỏ trong các lĩnh vực nông nghiệp và du lịch, sẽ là những người được hưởng lợi đầu tiên.
Đây không phải là lần đầu tiên Cuba tiến hành tự do hóa nền kinh tế. Vào đầu những năm 90 thế kỷ trước, Cuba đã từng thực hiện mở cửa nền kinh tế. Nhưng ngay khi những dấu hiệu bất công đầu tiên xuất hiện, ngay tức thì Nhà nước Cuba phải cho tạm dừng tiến trình đổi mới. Do đó, lần cải tổ này, Cuba chọn cách mở cửa một cách thận trọng, tham vấn kỹ các kinh nghiệm trước ở một số nước. Đây được đánh giá là một mục tiêu quan trọng trong chuyến thăm Trung Quốc và Việt Nam của Chủ tịch Raul Castro.
Lần đầu tiên trên cương vị người đứng đầu Nhà nước Cuba, Chủ tịch Raul Castro, ngày 5/7/2012 bắt đầu có cuộc gặp chính thức với lãnh đạo Trung Quốc. Tin cho biết, sau cuộc hội đàm của lãnh đạo hai nước, sẽ có nhiều hiệp định hợp tác được ký kết, chủ yếu trên các lĩnh vực thương mại và xây dựng cơ sở hạ tầng. Theo con số chính thức trao đổi mậu dịch giữa hai nước từ tháng 1 đến tháng 6/2011 đạt 900 triệu USD, chủ yếu trong các lĩnh vực giao thông, dầu mỏ và mua bán sắt thép. Ngoài ra, các lĩnh vực như du lịch, y học, hóa chất, vật liệu xây dựng, hoạt động cảng biển và nhiều hợp tác khác đang được hai bên đang nghiên cứu.
Rời Bắc Kinh ngày 7/7, sau đó Chủ tịch Cuba sẽ tới Hà Nội trong chuyến viếng thăm chính thức Việt Nam từ ngày 7 đến 10/7, cũng là lần đầu tiên trên cương vị đứng đầu nhà nước. Việt Nam là một đồng minh quan trọng của Cuba tại châu Á, là nhà cung cấp gạo hàng đầu cho Cuba, và đang tiến hành hợp tác thăm dò dầu khí tại vịnh Mexico. Trao đổi thương mại giữa hai nước đạt 269 triệu USD vào năm 2010, theo số liệu của Cuba.
Chuyến đi châu Á của Chủ tịch Raul diễn ra trong thời điểm đặc biệt quan trọng cho Cuba trong bối cảnh kinh tế nước này đang chuyển mình.
Nhà nghiên cứu Juan Triana ở Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế Cuba nhận xét: "Chuyến công du này có tầm quan trọng chiến lược, vì Trung Quốc là một trong ba đối tác thương mại lớn nhất của Cuba, còn Việt Nam vừa là đồng minh lại là một đối tác thương mại quan trọng. Đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang gặp nhiều khó khăn, thì Cuba lại càng cần thiết tìm kiếm các cơ hội kinh doanh với Việt Nam và Trung Quốc".
Bắc Kinh và Hà Nội đều bày tỏ sự ủng hộ các cải cách kinh tế do Chủ tịch Raul Castro tiến hành, nhằm cố gắng thúc đẩy một nền kinh tế nhà nước tập trung đang gặp nhiều khó khăn.
Ông Marino Murillo, Phó chủ tịch đặc trách giám sát các cải tổ kinh tế ở Cuba cho biết, Cuba đã nghiên cứu các mô hình của Trung Quốc, Việt Nam, Nga và các nước châu Âu khác, nhưng điều đó không có nghĩa là chính quyền La Habana sẽ áp dụng nguyên xi vào công cuộc đổi mới của mình. Ông Murillo nói thêm: "Ở Cuba giờ đây, chúng tôi chỉ bàn đến việc cập nhật hóa mô hình kinh tế, để làm cho chủ nghĩa xã hội của chúng tôi bền vững hơn và đáp ứng nhu cầu của nhân dân chúng tôi"
