Đây không chỉ là nơi đặt trụ sở của các tập đoàn công nghệ mà còn được kỳ vọng là "vườn ươm" lý tưởng cho các nhà nghiên cứu và khoa học trẻ.
Những "thuận lợi" đột phá cho nhà nghiên cứu trẻ
Vào những ngày đầu tháng 6, theo chân đoàn công tác do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức, nhóm phóng viên theo dõi mảng Khoa học công nghệ đã có cơ hội ghé thăm Công viên phần mềm số 2, TP Đà Nẵng- nơi được mệnh danh là “vườn ươm” nhà khoa học trẻ.
Toạ lạc ngay vị trí đắc địa nhìn ra dòng sông Hàn, cùng diện tích sàn làm việc 92.000 m2, vốn đầu tư gần 1.400 tỷ đồng, Khu Công viên như mở ra một “thiên đường sáng tạo”. Điểm nhấn không chỉ là cơ sở hạ tầng chuẩn quốc tế, đó còn là nơi với hàng loạt cơ chế đặc thù để thu hút nhiều doanh nghiệp lĩnh vực vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo như: Marvell, FPT, Mixel, Synopsys và 19 doanh nghiệp khởi nghiệp. Không chỉ thu hút các doanh nghiệp khởi nghiệp, nơi đây cũng đã thiết lập một hệ thống hỗ trợ toàn diện về hạ tầng và tài chính, tạo điều kiện tối đa cho các nhà khoa học trẻ tập trung nghiên cứu.
Trao đổi với đoàn công tác, bà Đào Thị Thanh Thảo, Phó Giám đốc Phụ trách Trung tâm nghiên cứu, đào tạo thiết kế vi mạch và trí tuệ nhân tạo Đà Nẵng (DSAC) đặt trụ sở tại Công viên phần mềm số 2 chia sẻ: tại Công viên phần mềm số, các nhà khoa học và startup được tiếp cận hệ thống máy tính hiệu năng cao (HPC) - AI với tổng kinh phí đầu tư lên đến 200 tỷ đồng, dung lượng khoảng 6PB phục vụ nghiên cứu và đào tạo. Ngoài ra, Trung tâm DSAC cung cấp các phòng Lab hiện đại với hàng chục máy tính cấu hình mạnh mẽ và các công cụ (tool) thiết kế vi mạch chuyên dụng hoàn toàn miễn phí.
Cùng với đó, các dự án khởi nghiệp sáng tạo được bố trí mặt bằng miễn phí (tối đa 100m2 ) tại Công viên phần mềm số 2 với thời hạn lên đến 3 năm. Thành phố còn hỗ trợ chi phí thiết lập văn phòng ban đầu lên đến 100.000 đồng/m2. Cũng tại đây, một chế độ đãi ngộ nhân tài chưa từng có đã được áp dụng.
Theo Nghị quyết số 57/2024/NQ-HĐND, chuyên gia và nhà khoa học trẻ làm việc tại đây được hưởng các mức hỗ trợ: Hỗ trợ thu nhập ban đầu 100 triệu đồng/tháng. Hỗ trợ chi phí lưu trú lên đến 240 triệu đồng/năm. Thưởng cho các bài báo khoa học trên tạp chí uy tín và các bằng độc quyền sáng chế đã công bố lên đến 50 triệu đồng. Đồng thời, thành phố còn hỗ trợ 100% chi phí đào tạo, bồi dưỡng cho giảng viên và nhà nghiên cứu trong ngành bán dẫn, AI. Người học chuyển đổi ngành sang vi mạch còn được hỗ trợ vay vốn ưu đãi đến 180 triệu đồng và có thể được miễn 100% nợ gốc lẫn lãi nếu cam kết làm việc tại Đà Nẵng trên 3 năm.
Chưa dừng lại, tại đây, Đà Nẵng cũng là thành phố đầu tiên tại Việt Nam áp dụng chính sách miễn thuế thu nhập cá nhân trong 5 năm cho các chuyên gia và miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho các startup trong lĩnh vực ưu tiên.
Những khó khăn và thách thức về cơ chế
Dù có nhiều lợi thế cạnh tranh, song theo bà Phạm Ngọc Quyên - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng, hành trình đưa Công viên phần mềm số trở thành " Silicon Beach" vẫn đối mặt với những "điểm nghẽn" về thể chế và vận hành thực tế. Đại diện doanh nghiệp và các nhà quản lý thừa nhận rằng, dù các Nghị quyết (như Nghị quyết 136 và 259) đã mở ra hành lang pháp lý đặc thù, nhưng việc triển khai từ văn bản vào thực tế vẫn là một quãng đường dài.
Các chính sách hỗ trợ đôi khi chỉ mới đáp ứng được một phần nhỏ nhu cầu thực tế của cộng đồng sáng tạo. Các dự án công nghệ cao như đóng gói chip tiêu thụ lượng điện năng cực lớn (ước tính cần tới 7,5 MW cho một nhà máy nhỏ). Doanh nghiệp đang rất mong mỏi có cơ chế hỗ trợ giá điện hoặc phát triển nguồn điện tái tạo tại chỗ để giảm bớt áp lực chi phí sản xuất...
Đi cùng với những khó khăn, còn có những thách thức đến từ thực tế, hiện nay các doanh nghiệp lớn tại Việt Nam vẫn chưa ưu tiên sử dụng sản phẩm của nhau. Các sản phẩm "Make in Vietnam" ban đầu khó cạnh tranh về giá so với hàng nước ngoài, do đó rất cần chính sách ưu tiên mua sắm công từ chính quyền trong các dự án thành phố thông minh. Việc cho phép startup sử dụng mặt bằng công viên phần mềm là tài sản nhà nước theo cơ chế hỗ trợ là một vấn đề phức tạp về quản lý tài sản công, đã mất nhiều năm để thành phố tìm cách tháo gỡ về mặt pháp lý.
Nhìn một cách tổng thể và lâu dài, Công viên phần mềm số Đà Nẵng đang thực sự là một "vùng đất hứa" với những cơ chế ưu đãi vượt trội cho nhà khoa học trẻ. Tuy nhiên, để ươm mầm thành công và giữ chân nhân tài lâu dài, thành phố cần tiếp tục quyết liệt tháo gỡ các nút thắt về hạ tầng năng lượng, thủ tục thông quan và tạo ra một thị trường nội địa đủ hấp dẫn cho các sản phẩm công nghệ cao "Made in Danang".
