Sau khi thực hiện chuyến hành trình theo dọc đường sắt Bắc - Nam để "mục sở thị" vấn đề VSATTP trên tàu, dưới ga mùa dịch tiêu chảy cấp, chứng kiến sự chủ quan của hành khách và những nguy hiểm rình rập từ nguồn thực phẩm, PV Báo CAND đã tiếp tục có một cuộc hành trình từ TP du lịch Huế về Hà Nội trên những chuyến xe khách.
12h30' ngày 22/4, trong cái nóng oi nồng, tại thị trấn Phong Điền (tỉnh Thừa Thiên - Huế), hàng cơm bụi dường như càng ngột ngạt hơn bởi mùi xe, mùi người, mùi thức ăn đang xào nấu và mùi thum thủm từ đống rác và thùng nước gạo bốc lên nồng nặc. Sàn bếp thông ra bể nước tróc lở xi măng, đen ngòm và lẹp nhẹp dầu mỡ.
Cạnh đó, một đám ruồi muỗi đang chén dở bữa tiệc trên những chồng bát đĩa chưa rửa. Và dù nhìn căng mắt ra, chúng tôi cũng chỉ thấy một bản cam kết của nhà hàng về việc không chặt chém, chèn ép khách, mà không hề có một văn bản nào cam kết về VSATTP cả.
Nhìn cảnh trong bếp, chúng tôi rùng mình không dám gọi cơm ăn nữa. Thế nhưng hơn 50 con người trên xe (xe 30 chỗ) có hành trình từ Bình Dương về Hà Nội thì vẫn ngồi ăn ngon lành những đĩa cơm đang bốc hơi thơm lừng trước mặt.
Khuất mắt trông coi, ít ai có thể hình dung ra những công đoạn chế biến thành những suất cơm trông ngon lành kia lại đáng sợ như thế. Nhưng xét cho cùng, không ăn thì những vị khách kia cũng biết ăn cái gì, ở đâu, khi mà hành trình từ Bình Dương về Bắc lại mất tới 2 ngày 2 đêm, và chất lượng cũng như vệ sinh của tất cả các quán ăn dọc đường đều có vẻ đồng hạng?
Hầu như cảnh bẩn thỉu trong bếp của các quán ăn dành cho khách đường dài diễn ra trong suốt dọc tuyến quốc lộ. Đó chỉ là thực tế nhãn tiền, còn nguồn thực phẩm ở đâu, có đảm bảo vệ sinh lại là… chuyện khác.
Nằm đằng sau lưng chợ Vinh, Bến xe chợ Vinh (Nghệ An) cũng nhếch nhác chẳng kém. Do thời tiết miền Trung nắng nóng, nhu cầu dùng đá lạnh rất lớn, nhất là đối với những người phải đi đường dài mệt mỏi, nên nguồn đá ở đây tiêu thụ rất mạnh.
Tuy nhiên, ở đây không thể nào tìm thấy được đá sạch theo tiêu chuẩn tại đây. Một cái bao tải rách trải xuống đường, là thành nơi đập đá. Mà đôi lúc, những người bán hàng ở đây cũng chẳng cần bao tải, cứ bỏ thẳng xuống đường cho nó tiện, theo triết lý: nước chảy… bụi bẩn trôi.
Ông Nguyễn Văn Dương, Bến trưởng Bến xe chợ Vinh cho biết: Hiện tại trong bến có khoảng 10 kiốt kinh doanh hàng ăn. Trong mùa dịch tiêu chảy cấp này, bến cũng thường xuyên tổ chức đi tuyên truyền, nhắc nhở về vấn đề vệ sinh an toàn bến bãi cũng như an toàn thực phẩm.
Tuy nhiên, khi chúng tôi hỏi về những văn bản cam kết về VSATTP cũng như việc kiểm tra sức khỏe định kỳ của các nhân viên bán hàng quán trong bến, ông Dương cho biết: Ông nghĩ là những hàng ăn này đều có hợp đồng và có cam kết về vấn đề VSATTP. Ông Dương mới về nhận công tác được 2 tháng nên cũng chưa kịp kiểm tra?
Tại bến xe chính của TP Vinh, mặc dù chỉ có hai hàng ăn, nhưng lại có nhiều hàng bán rong các loại: xôi, giò chả, bánh mỳ… Ông Nguyễn Sỹ Hải, Bến trưởng bến xe khách Vinh cho biết: Bến đã làm ráo riết việc xiết chặt quản lý VSATTP đối với hai quán ăn, nhưng những hàng bán rong thì chưa thực hiện được. Vì hiện nay đang có dịch lợn tai xanh, và trong thành phố đang cấm bán thịt lợn, nên bến cũng thường xuyên kiểm tra, nếu thấy những hàng rong này bán thành phẩm từ lợn thì tịch thu và không cho bán nữa.
Tại các hàng quán mà chúng tôi có mặt theo suốt cuộc hành trình đi thực tế, ở Hà Tĩnh, hay Thanh Hóa, Ninh Bình, những hàng cơm không đảm bảo vệ sinh hầu như là khá phổ biến. "Cơm hàng cháo chợ, ai lỡ mới ăn", những người đi xe trở thành thực khách bất đắc dĩ. Họ bắt buộc phải ăn để còn tiếp tục cuộc hành trình.
Đối với chủ hàng, việc ăn ngon hay không ngon, sạch hay không sạch của những vị khách vãng lai này không ảnh hưởng gì tới doanh thu của họ. Chính vì thế, sự cẩu thả của các hàng quán này lại càng có cơ hội được thể hiện.
Chỉ trong vòng một buổi sáng, đoàn kiểm tra, xét nghiệm lưu động về ATVSTP đã phát hiện không ít cửa hàng ăn khu vực bến xe phía Nam thuộc phường Giáp Bát (Hà Nội) bán hàng không đảm bảo chất lượng. Tại cửa hàng cơm số 1, Bến xe phía Nam, chủ cửa hàng không xuất trình được giấy chứng nhận đủ điều kiện ATVSTP; thực phẩm chín và sống để lẫn nhau và không có tủ kính, chất thải không có nắp đậy được để ngay cạnh nơi chế biến đồ ăn…
Cùng đó, không ít cửa hàng được kiểm tra đều có chung tình trạng thức ăn không bày trong tủ kính, không che đậy, không có găng tay khi lấy thức ăn... Sau buổi kiểm tra, Đoàn kiểm tra đã tạm đình chỉ 2 cửa hàng kinh doanh ăn uống tại khu vực này.
Đại diện Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương nhận định, với các điều kiện vệ sinh như trên, đây có thể là nguồn gây bệnh cho hành khách, khiến dịch tiêu chảy cấp tiếp tục lan ra các tỉnh phía Nam. Được biết, mỗi ngày bến xe phía Nam có khoảng 1.000 lượt xe xuất bến với vài nghìn lượt người đi, đến, trong đó có không ít hành khách sử dụng thực phẩm tại đây.
Đã một thời, dọc tuyến quốc lộ Bắc - Nam nổi lên tình trạng "cơm nhốt", "cơm chém" là nỗi kinh hoàng cho khách đi đường dài. Bây giờ, "cơm chém", "cơm nhốt" đã không còn, nhưng vấn đề "cơm bẩn" lại chưa được đặt ra, dù cho hàng ngày, có hàng chục vạn người đang bị ép buộc thưởng thức.
Nhất là trong mùa dịch tiêu chảy cấp này, vấn đề VSATTP càng đáng báo động. Hành khách đến một lần rồi đi, nhưng có thể chính họ là những người mang mầm bệnh từ nơi này gieo rắc sang nơi khác. Báo CAND đề nghị các cơ quan chức năng sớm vào cuộc, chấn chỉnh tình hình vệ sinh ở những quán cơm này
