1. Chiều, nắng chói chang, tôi theo tổ công tác của Đội CSGT số 1 Phòng CSGT Hải Phòng ra cắm chốt ở ngay đầu đường 356. Chỉ những đoàn xe đầu kéo container nối đuôi nhau vào cảng "ăn" hàng ở cảng Đình Vũ, Thiếu tá Cao Xuân Cương, Đội trưởng, bảo rằng: "Giờ này vẫn còn ít vì xe vào rải rác, chứ từ 4 giờ 30 phút đến tối, xe ra mới nhiều, nối nhau dài cả mấy cây số luôn".
90% lượng hàng hóa qua cảng Hải Phòng được vận chuyển bằng đường bộ, vì vậy các tuyến đường dẫn vào cảng, nhất là cảng Đình Vũ, luôn quá tải. Khoảng 70% hàng hóa qua khu vực cảng Hải Phòng đều xuất phát từ Đình Vũ, nhưng để ra vào Đình Vũ chỉ có duy nhất con đường 356 này. Mỗi ngày có khoảng 15.000 lượt xe container loại 40 - 80 tấn hoạt động nên chuyện tắc đường xảy ra như cơm bữa vì đường rất hẹp.
Dù được nâng cấp, mở rộng từ năm 2010, nhưng đến thời điểm này, dù đã hoàn thành việc cải tạo, mở rộng nhưng vẫn còn những chỗ chắp vá, mặt đường phủ kín một lớp bụi đất nên mỗi khi có xe chạy qua lại cuộn bụi mù mịt khiến không khí càng thêm ngột ngạt. Đứng được chừng 15 phút, sờ lên mặt đã cảm giác như vừa… đánh phấn.
Thấy tôi hắt hơi liên tục vì hít bụi với khói xe, Thiếu tá Cương cười bảo: "Như thế này đã là tốt lắm rồi đấy anh ạ, chứ 2 năm trước khủng khiếp hơn nhiều, anh em hết ca trực là từ đầu đến chân toàn bụi đất. Do quy định khi làm nhiệm vụ, CSGT không được đeo kính râm và khẩu trang nên anh em cứ phải hít bụi hết ngày này qua ngày khác. Nhưng vắng CSGT là tắc đường ngay".
Nghe Thiếu tá Cương nói vậy, tội chợt nhớ bữa ngồi nói chuyện với Thượng tá Nguyễn Hữu Luyện, Phó phòng Hướng dẫn luật và điều tra xử lý tai nạn giao thông, Cục CSGT đường bộ, đường sắt, bảo rằng có tới 70% quân số của các Phòng CSGT đường bộ - đường sắt thường mắc các bệnh về đường hô hấp. Theo một nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Khoa học kỹ thuật - Bảo hộ lao động, thì CSGT thường mắc các bệnh như viêm khớp, bệnh tai - mũi - họng, viêm xoang, viêm tai, vẹo vách ngăn... ngoài ra còn một số bệnh khác như bệnh tim mạch, huyết áp.
Quả thực, cứ ngày nào cũng đứng hít bụi thế này, mưa cũng như nắng, mùa đông cũng như mùa hè đều phải phơi mặt ngoài đường thì không bị bệnh mới là lạ.
2. Nhưng, mắc bệnh vì đặc thù nghề là luôn phải "đứng đường" chỉ là một trong những cái khổ của CSGT.
Mỗi năm lực lượng CSGT xử lý hơn 6 triệu trường hợp vi phạm TTATGT; điều tra, giải quyết trên 36 nghìn vụ tai nạn giao thông. Với tình trạng hạ tầng giao thông không theo kịp tốc độ phát triển của phương tiện, để đảm bảo an toàn giao thông, CSGT phải thực hiện tuần tra kiểm soát 24/24 giờ trên đường.
Trong câu chuyện với chúng tôi, Thượng tá Vũ Văn Giới, Trưởng phòng CSGT đường bộ, đường sắt Hải Phòng cho biết ngoài các tuyến đường phố nội đô luôn trong tình trạng quá tải, ngay cả hai tuyến QL5 và QL10 đoạn qua thành phố đường cũng rất hẹp, lại hầu như không có thiết bị hỗ trợ điều tiết giao thông; không những thế thành phố đang có một loạt công trình giao thông đang thi công vì vậy luôn phải có CSGT tuần tra, điều tiết giao thông. Dù đã tăng cường tối đa lực lượng cho bộ phận tuần tra kiểm soát nhưng cũng chỉ có được 250 CBCS nên anh em thường xuyên phải làm thêm giờ.
Nghe tôi hỏi chuyện công việc, Trung tá Trần Thanh Hải, Trạm trưởng Trạm CSGT An Hưng cho biết, đơn vị này phụ trách 2 tuyến quốc lộ là QL10 và QL5 đoạn qua thành phố Hải Phòng, để đảm bảo giao thông trên hai tuyến đường này, Trạm An Hưng phải chia thành 6 tổ liên tục tuần tra, kiểm soát trên đường 24/24 giờ. Từ năm 2012, khi QL5 được đại tu, nhưng do đơn vị thi công không đảm bảo an toàn, trong khi lượng xe qua lại mỗi ngày rất đông nên hàng ngày Trạm lại phải tăng cường một tổ ra chỉ huy giao thông từ 17 giờ 30 phút đến 19 giờ 30 phút. Vì thế cả năm nay, mỗi tuần anh em chỉ được nghỉ 1 ngày, "mà đấy là khi không có việc gì bất thường, chứ còn dịp lễ tết thì trực 100% luôn".
Không riêng gì CSGT Hải Phòng, đến các đơn vị CSGT hiện nay, hầu như chỗ nào cũng kêu thiếu quân.
Ở các địa phương, mỗi ngày anh em phải làm việc 8 giờ/ca trực, chia làm 2 kíp trực, mỗi kíp 4 giờ. Kíp 1 từ 6 giờ - 10 giờ và từ 14 giờ - 18 giờ, kíp 2 từ 10 giờ - 14 giờ và từ 18 giờ - 22 giờ. Thông thường, mỗi chốt trực có 2 người, nên thường xuyên phải làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm. Do thiếu quân nên nếu chia bình quân cả nước hiện nay, mỗi CSGT phải đảm đương 70km đường quốc lộ và chia nhau trực 24/24 giờ.
Hôm đến Trạm CSGT Hải Dương (Phòng CSGT Hải Dương), tôi hoa cả mắt khi xem sơ đồ tuyến QL5 mà đơn vị này phụ trách. Bởi trên quãng đường 44km chạy qua địa phận 4 huyện, thành phố này có tới hàng trăm điểm giao cắt trọng điểm, giao cắt qua đường tàu; 165 cơ quan, doanh nghiệp đóng ven đường, 10 trường học; vài chục khu dân cư ven đường… vì thế tiếng là đường quốc lộ nhưng giờ chẳng khác nào đường phố, đã thế từ năm 2012 đến nay, trên đoạn đường này lại đang xây dựng 8 cầu vượt ngang, nên nhiều đoạn vừa là đường vừa là công trường xây dựng. Trong khi đây là con đường có lưu lượng xe ô tô, nhất là xe container hoạt động vào loại cao nhất nước. Vì thế anh em ở đây phải chia nhau bám đường 24/24 giờ, ngoài ra còn phải bố trí lực lượng ra đường điều phối giao thông ở những điểm thường có nguy cơ tắc đường vào giờ cao điểm nên chuyện làm thêm giờ là chuyện đương nhiên. --PageBreak--
3. Có ra đường bây giờ mới thấy CSGT là nghề luôn thường trực hiểm nguy khi thường xuyên phải đối mặt với các loại tội phạm. Bên cạnh đó có một thực trạng đáng lo ngại đó là tình trạng một bộ phận người vi phạm Luật Giao thông rất manh động, tấn công CSGT khi bị xử lý.
Trong câu chuyện với chúng tôi, Trung tá Trần Thanh Hải, Trạm trưởng Trạm CSGT An Hưng, ngậm ngùi khi nhắc tới người đồng đội đã hy sinh cách đây 3 năm, đó là Thiếu tá Đỗ Tiến Đức.
Sáng 15/1/2010, Thiếu tá Đỗ Tiến Đức cùng tổ công tác gồm 7 CBCS của Cục CSGT và Trạm cảnh sát giao thông An Hưng làm nhiệm vụ trên QL5.
Đến 9 giờ cùng ngày, phát hiện xe ôtô BKS 16M - 9245 kéo theo rơ-moóc chạy theo hướng Hải Phòng - Hà Nội lấn sang làn đường dành cho xe ôtô con, đồng chí Đức đã ra tín hiệu dừng xe để kiểm tra. Tuy nhiên, lái xe Lê Hoàng Việt đã không chấp hành hiệu lệnh mà lái xe đâm thẳng vào CSGT. Cú đâm làm đồng chí Đức bay ra xa hơn 9 mét, bị gãy tay, chấn thương sọ não nên sau 4 ngày cấp cứu, đồng chí Đức hy sinh tại Bệnh viện Việt - Tiệp (Hải Phòng), bỏ lại vợ và con trai 10 tuổi, con gái 6 tuổi.
May mắn hơn đồng chí Đức, nhưng từ năm 2007 đến nay, Trung tá Đặng Văn Xạc, Trạm phó Trạm An Hưng thường xuyên phải chịu đau đớn do bị thương.
Ngày 15/12/2007, Tổ tuần tra kiểm soát giao thông do Trung tá Đặng Văn Xạc, làm tổ trưởng, đang làm nhiệm vụ tại QL5, thì phát hiện Nguyễn Văn Triệu điều khiển xe máy chạy hướng Hà Nội - Hải Phòng không đội mũ bảo hiểm.
Khi Trung tá Xạc ra hiệu lệnh dừng xe, lái xe không chấp hành mà tăng ga lao thẳng vào người khiến đồng chí Xạc và cả gã thanh niên cùng ngã ra đường. Cú đâm này khiến Trung tá Xạc bị gãy cả hai chân, hai tay và bị thương toàn bộ vùng bụng. Sau một thời gian dài điều trị ở Bệnh viện Việt - Đức, đồng chí Xạc may mắn qua khỏi nhưng suốt mấy năm nay hầu như không làm được viêc gì nặng.
Trong số những vụ người vi phạm Luật Giao thông chống trả CSGT xảy ra thời gian gần đây, có những vụ rất khủng khiếp.
Trưa ngày 7/3/2012, Tổ công tác Y1/141, Công an Hà Nội, do Trung tá Nguyễn Đức Chung, Đội phó CSGT số 1 làm tổ trưởng đang làm nhiệm vụ tại ngã tư Vọng (địa phận phường Thịnh Liệt, Thanh Xuân), thì phát hiện Vũ Lê Hoàng điều khiển xe máy không đội mũ bảo hiểm nên ra hiệu lệnh dừng xe để kiểm tra hành chính. Nhưng gã thanh niên rú ga, tông thẳng vào người đồng chí Chung.
Cú đâm trực diện khiến đồng chí Chung văng ra hơn 2 mét, ngã đập đầu xuống đường, bất tỉnh. Đồng đội và nhân dân nhanh chóng đưa đồng chí vào Bệnh viện Bạch Mai cấp cứu. Sau nhiều tháng điều trị ở Bệnh viện 198, đồng chí Chung mới trở lại làm việc được nhưng bị mất 25% sức khỏe, trở thành thương binh hạng 3/4.
Giữa tháng 11/2013, TAND TP Hà Nội đưa bị cáo Nguyễn Đăng Hùng (46 tuổi, ở huyện Thanh Oai, Hà Nội) ra xét xử và tuyên phạt Hùng 18 năm tù vì tội giết người. Người mà Hùng định giết là một thượng úy CSGT Hà Nội
Trước đó, chiều 26/3, tổ công tác của Đội 10 - Phòng CSGT đường bộ Hà Nội làm nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát giao thông trên QL21B thì phát hiện Hùng điều khiển xe máy chạy quá tốc độ cho phép đã ra hiệu lệnh dừng xe để kiểm tra. Vào thời điểm ấy, trên xe máy của Hùng đang chở một chiếc máy cắt cỏ dài 1,8m và phía đầu máy gắn con dao hai lưỡi rất sắc.
Khi bị tổ công tác CSGT thông báo lỗi vi phạm là đi quá tốc độ, mức phạt 750.000 đồng, giữ giấy tờ trong một tháng, Hùng ra sức trình bày, nài nỉ để được bỏ qua, nhưng tổ công tác kiên quyết xử lý. Khi bị CSGT đưa xe máy vi phạm lên thùng xe ôtô thì Hùng chửi bới và cầm máy cắt cỏ, định kéo dây khởi động máy thì bị một cảnh sát ngăn chặn, thu giữ chiếc máy cắt cỏ.
Nhưng khi tổ công tác của Đội CSGT số 10 tiếp tục quay ra làm việc thì Hùng lén đến lấy lại chiếc máy cắt cỏ đeo vào người. Tiếp đến, Hùng giật dây khởi động máy cho lưỡi dao quay tít, rồi lao đến chĩa thẳng lưỡi dao vào mặt Thượng úy Lưu Thanh Châu đang ngồi lập biên bản. Tuy nhiên, đồng chí Châu đã kịp thời né tránh, đồng thời vác luôn chiếc bàn đang làm việc lên chống đỡ. Chiếc bàn lập tức bị cắt nát thành nhiều mảnh. Hùng tiếp tục xông vào gí máy cắt cỏ vào mặt cảnh sát khiến lưỡi xén cỏ trúng má, mũi đồng chí Châu. Đồng chí Châu ôm mặt bỏ chạy được 15m thì ngã xuống đường. Hậu quả đồng chí Châu bị thương tật 28%.
Khó có thể kể hết những vụ việc tương tự, bởi trong những năm gần đây, mỗi năm xảy ra hàng chục vụ người vi phạm Luật Giao thông tấn công CSGT.
Nhưng, bất cập nhất hiện nay là chính sách cho lực lượng này. Năm 2007, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 89 trong đó quy định tiền thu từ phạt vi phạm hành chính được để lại cho công tác đảm bảo TTATGT, chống ùn tắc giao thông, trong đó trích 70% cho các lực lượng Công an làm nhiệm vụ giữ gìn TTATGT để mua sắm trang thiết bị, phương tiện, bồi dưỡng cho lực lượng làm nhiệm vụ đảm bảo an toàn giao thông.
Tuy nhiên, sau khi Luật Xử lý vi phạm hành chính được ban hành, từ ngày 1/7/2013, toàn bộ các khoản tiền phạt vi phạm hành chính sẽ nộp vào ngân sách Nhà nước. Ngày 7/10/2013, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 137. Theo đó, việc chi trả chế độ làm thêm cho CBCS trực tiếp tham gia đảm bảo TTATGT ban đêm tối đa là 100 nghìn đồng/ người/ ca.
Trong khi đó theo quy định của Luật Lao động thì làm việc vào ban đêm được trả thêm ít nhất bằng 30% tiền lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương theo công việc của ngày làm việc bình thường. Người lao động làm thêm giờ vào ban đêm còn được trả thêm 20% tiền lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương theo công việc làm vào ban ngày.
Vì vậy, trong phiên họp Chính phủ tháng 11, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng yêu cầu Bộ trưởng Bộ Tài Chính, Bộ trưởng Bộ Công an cần tính quy chế chi bồi dưỡng xứng đáng cho CSGT thường xuyên phải làm thêm ngoài giờ hoặc mua thiết bị hỗ trợ cho họ hoạt động để CSGT yên tâm làm việc
