Mối nguy từ khai thác cát tràn lan

Chính quyền cấp phép dễ dãi, doanh nghiệp tận thu (Bài 1)

Nếu như trong năm 2015, tổng nhu cầu cát xây dựng của cả nước mới ở mức 92 triệu m³, thì sau 5 năm nữa, con số này sẽ tăng lên thành 130 triệu m³. Nguồn cát cần sử dụng tăng mạnh, cung không đủ cầu sẽ còn khiến hoạt động khai thác cát cả hợp pháp lẫn trái phép sẽ còn tiếp tục là vấn đề nóng.

Theo ông Vũ Văn Hùng, chuyên viên Vụ Vật liệu xây dựng - Bộ Xây dựng, nguồn cát xây dựng của cả nước tập trung nhiều nhất ở khu vực Nam Trung Bộ với trữ lượng khoảng 450 triệu m³. Tiếp đến là khu vực Đông Bắc và Bắc Trung Bộ với trữ lượng đạt lần lượt là 150 và 100 triệu m³. Khu vực Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long có trữ lượng ở mức 65 và 20 triệu m³. 

Những năm gần đây, nhu cầu sử dụng cát, sỏi khai thác từ lòng sông liên tục tăng nhanh để phục vụ xây dựng và san lấp công trình. Nếu như trong năm 2015, tổng nhu cầu cát xây dựng của cả nước mới ở mức 92 triệu m³, thì sau 5 năm nữa, con số này sẽ tăng lên thành 130 triệu m³. Nguồn cát cần sử dụng tăng mạnh, cung không đủ cầu sẽ còn khiến hoạt động khai thác cát cả hợp pháp lẫn trái phép sẽ còn tiếp tục là vấn đề nóng.

Thiếu tá Huỳnh Tấn Mười, Phó phòng CSĐT tội phạm về môi trường (PC49) - Công an tỉnh Quảng Nam cho biết, chỉ với 2 dự án trọng điểm là dự án xây dựng đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi và dự án mở rộng quốc lộ 1A qua địa bàn đã cần đến 14 triệu m³ cát. Đó là chưa tính 90% lượng cát, sỏi cung cấp cho ngành Xây dựng của Đà Nẵng đều được lấy từ sông Vu Gia, Thu Bồn. Trong khi đó, tổng công suất khai thác cát theo giấy phép đã cấp cho 16 doanh nghiệp (DN) khai thác tại 17 điểm mỏ trên địa bàn Quảng Nam mới chỉ đạt 585 ngàn m³/năm. 

Đặt vòi hút cố định để thường xuyên bòn rút tài nguyên từ lòng sông.
Đặt vòi hút cố định để thường xuyên bòn rút tài nguyên từ lòng sông.  

Nguồn cung bị thiếu hụt trầm trọng, việc DN khai thác vượt công suất hoặc thu mua nguồn cát trôi nổi từ hoạt động khai thác trộm để bảo đảm cung cấp theo hợp đồng đặt hàng là khó tránh khỏi. Từ đó dẫn đến tình trạng khai thác cát, sỏi trên sông Vu Gia, Thu Bồn hết sức phức tạp, khó kiểm soát. Từ năm 2014 đến nay, mới chỉ qua 2 đợt kiểm tra, truy quét, lực lượng Cảnh sát môi trường Quảng Nam đã phối hợp với cơ quan hữu quan xử lý 22 trường hợp vi phạm.      

Kết quả rà soát của Cục Đường thủy nội địa cũng thể hiện, trong số 50 dự án xã hội hóa được cấp phép nạo vét, khơi thông luồng, tuyến thủy nội địa kết hợp với tận thu sản phẩm là cát, sỏi từ lòng sông trên cả nước, mới chỉ có 15 dự án đủ thủ tục triển khai thi công. 

Còn kết luận sau đợt thanh, kiểm tra trên diện rộng của Thanh tra Bộ TN – MT về hoạt động khai thác cát tại 13 tỉnh đồng bằng sông Cửu Long gần đây, ở khu vực này có đến 47 giấy phép thăm dò và 118 giấy phép khai thác cát được các địa phương cấp ra. 

Nhưng qua kiểm tra đã lòi ra nhiều tồn tại, thậm chí là buông lỏng quản lý, buông lỏng giám sát của các địa phương trong quá trình thẩm định, cấp phép và sau cấp phép như: tiến độ khoanh định, phê duyệt khu vực cấm, tạm cấm hoạt động khai thác cát chậm. 

Nhiều địa phương chưa thành lập hội đồng thẩm định đề án thăm dò và xem xét tính hiệu quả của dự án làm cơ sở cho việc cấp phép khai thác. Việc thẩm định các hồ sơ xin cấp phép, gia hạn, chuyển nhượng giấy phép thăm dò, khai thác cát sông thực hiện chưa chặt chẽ. Điều này càng tạo điều kiện cho hoạt động khai thác cát trở lên bát nháo, không tuân thủ pháp luật, các đơn vị được cấp phép càng có cơ hội bòn rút tài nguyên. 

Với các DN đang tham gia khai thác cát, sỏi ở khu vực này, Thanh tra Bộ TN-MT cũng đã chỉ ra một loạt sai phạm, gồm không lập bản đồ hiện trạng khai thác; không thực hiện quan trắc môi trường; không đăng ký chủ nguồn thải nguy hại; không ký quỹ phục hồi môi trường… Thậm chí có những DN còn chẳng thèm thăm dò đánh giá chất lượng, trữ lượng theo quy định, vừa mới cầm giấy phép trong tay đã nhảy bổ vào khai thác để thu lợi.       

Chỉ toan tính chuyện làm sao để thu lợi cao nhất, nên nhiều DN dù được cấp phép đàng hoàng đã tiến hành khai thác kiểu “sống chết mặc bay” càng khiến người dân địa phương ven sông thêm bức xúc. 

Tại Tiền Giang, Công ty Đức Phú Thịnh được cấp phép khai thác khoáng sản ở mỏ Ngũ Hiệp, trên tuyến sông Tiền. Nhưng chủ mỏ này đã hợp đồng khai thác lại cho một DN nghiệp khác ở tận Long An gây sạt lở đất khiến người dân địa phương phản ứng. Với 2 dự án nạo vét luồng thủy nội địa kết hợp tận thu tài nguyên trên sông Cổ Chiên, hàng trăm người dân huyện Châu Thành, Trà Vinh cũng đã nhiều lần bao vây phương tiện khai thác của DN để phản đối. 

Ở phía Bắc, Trung tá Phạm Chí Thành, Phó phòng PC49 Công an Hưng Yên cũng thông tin, 2 DN được cấp phép khai thác trên sông Hồng, nhưng do DN chưa cắm mốc khu vực khai thác, chưa có kế hoạch khai thác hoặc đăng ký phương tiện khai thác… khiến người dân địa phương bất bình, dẫn đến xô xát giữa 2 bên gây mất ANTT tại địa phương.

Đánh giá về hoạt động khai thác cát, sỏi thời gian qua, Đại tá Dương Ngọc Tiến, Cục phó Cục CSGT cho rằng mới chỉ có 51/57 địa phương trên cả nước thực hiện điều tra cơ bản, xác định rõ những khu vực và các điểm được phép khai thác cát, sỏi. Chỉ có 31% số khu vực đã quy hoạch khai thác cát, sỏi được cấp phép, còn lại là các khu vực khai thác tự do. Trong số 1.009 điểm khai thác cát, sỏi từ lòng sông, số điểm khai thác trái phép cũng chiếm đến 82%.

Trong 552 DN tham gia khai thác cát, sỏi của cả nước cũng có 20% DN không được cấp phép. Đã vậy, hầu hết DN không báo cáo kết quả khai thác khoáng sản theo định kỳ, việc đóng thuế tài nguyên và phí môi trường không đầy đủ; khai thác không đúng vị trí cho phép, khai thác quá độ sâu được phép hoặc khai thác tạo độ sâu không đồng đều gây ảnh hưởng lớn đến dòng chảy, tạo xoáy nước, sát lở. (PV)

Đức Thắng - Thanh Ngọc

Các tin khác

AIA Việt Nam được vinh danh tại Giải thưởng Rồng Vàng 2026

AIA Việt Nam được vinh danh tại Giải thưởng Rồng Vàng 2026

Ngày 13/5/2026, AIA Việt Nam vừa được vinh danh Top 10 Doanh nghiệp vì Cuộc sống Cộng đồng 2025 – 2026 với danh hiệu “Doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ dẫn đầu về các sản phẩm sống khỏe” trong khuôn khổ Giải thưởng Rồng Vàng 2026 do Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy tổ chức.

EVNGENCO1 đề xuất đầu tư 3 dự án điện mặt trời nổi tại Lâm Đồng

EVNGENCO1 đề xuất đầu tư 3 dự án điện mặt trời nổi tại Lâm Đồng

Tổng Công ty Phát điện 1 (EVNGENCO1) đang đề xuất đầu tư 3 dự án điện mặt trời nổi trên hồ thủy điện tại tỉnh Lâm Đồng với tổng công suất gần 270 MW, tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 4.400 tỷ đồng. Các dự án được kỳ vọng góp phần khai thác hiệu quả hạ tầng hồ chứa hiện hữu, bổ sung nguồn điện sạch cho hệ thống điện quốc gia và thúc đẩy phát triển năng lượng xanh theo định hướng Quy hoạch điện VIII điều chỉnh.

Vinamilk Sure lan toả lối sống khoa học từ dinh dưỡng đến vận động

Vinamilk Sure lan toả lối sống khoa học từ dinh dưỡng đến vận động

Tiếp nối hành trình phụng sự cộng đồng, Vinamilk và nhãn hàng Vinamilk Sure vừa đồng hành cùng Hội Người giáo dục Bệnh đái tháo đường Việt Nam, Bệnh viện Đa khoa Đức Giang và phường Việt Hưng (Hà Nội) trong chương trình cộng đồng “Ngàn bước chân – Triệu trái tim khỏe”.

Amway Việt Nam ghi dấu ấn lần thứ 10 được vinh danh tại Giải thưởng Rồng Vàng 2026

Amway Việt Nam ghi dấu ấn lần thứ 10 được vinh danh tại Giải thưởng Rồng Vàng 2026

Ngày 13/5, Amway Việt Nam, thương hiệu hàng đầu về chăm sóc sức khỏe, vinh dự được trao tặng Giải thưởng Rồng Vàng 2026 ở hạng mục “Doanh nghiệp FDI có tăng trưởng liên tục và bền vững”. Đặc biệt, đây là lần thứ 10 Amway Việt Nam được vinh danh tại giải thưởng uy tín này, đánh dấu cột mốc ý nghĩa cho hành trình phát triển bền bỉ, năng lực vận hành ổn định và cam kết đầu tư lâu dài của doanh nghiệp tại Việt Nam. 

VPBank nâng tầm dịch vụ chuyển tiền du học, tối ưu trải nghiệm toàn diện

VPBank nâng tầm dịch vụ chuyển tiền du học, tối ưu trải nghiệm toàn diện

Không ngừng cải tiến để mang lại trải nghiệm tốt hơn, VPBank nâng tầm toàn diện dịch vụ chuyển tiền quốc tế tối ưu quy trình theo hướng đơn giản, nhanh chóng và an toàn hơn, đáp ứng nhu cầu chuyển tiền ngày càng gia tăng của phụ huynh và du học sinh. Đồng thời, khách hàng VPBank còn được hưởng loạt ưu đãi hấp dẫn như miễn phí dịch vụ và tặng e-voucher trị giá đến 25 triệu đồng

Mở lối hoàn lương bằng chính sách nhân văn

Mở lối hoàn lương bằng chính sách nhân văn

 Không chỉ là một chính sách an sinh đơn thuần, việc triển khai nguồn vốn tín dụng ưu đãi theo Quyết định số 22/2023/QÐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ (gọi tắt là Quyết định số 22) đang trở thành “điểm tựa” quan trọng giúp nhiều người chấp hành xong án phạt tù tại Ðồng Nai có cơ hội làm lại cuộc đời. 

Vốn ngân hàng “thay áo” những vùng quê

Vốn ngân hàng “thay áo” những vùng quê

Từ những dải đất cồn giữa dòng Hậu Giang đến vùng bìa rừng bên sông Đồng Nai, dòng vốn tín dụng ngân hàng đang chảy bền bỉ, len vào từng nông hộ, từng mái nhà, từng xóm nhỏ. Đồng vốn ưu đãi không chỉ giúp người nghèo vượt qua khó khăn mà còn nuôi dưỡng sinh kế, giữ lửa làng nghề, mở đường cho nhiều gia đình vươn lên khá giả. 

Petrovietnam nỗ lực đảm bảo chuỗi cung ứng, ổn định nguồn cung xăng dầu

Petrovietnam nỗ lực đảm bảo chuỗi cung ứng, ổn định nguồn cung xăng dầu

Trong tháng 4 và 4 tháng đầu năm 2026, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực ở nhiều chỉ tiêu sản xuất kinh doanh trọng yếu, đặc biệt bảo đảm nguồn dầu thô cung cấp cho các nhà máy lọc dầu trong nước, cùng nguồn cung các sản phẩm xăng dầu, khí... góp phần quan trọng ổn định thị trường, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Tổng Giám đốc OCB Phạm Hồng Hải xin từ nhiệm

Tổng Giám đốc OCB Phạm Hồng Hải xin từ nhiệm

Ngân hàng TMCP Phương Đông (HOSE: OCB) vừa công bố thông tin về việc ông Phạm Hồng Hải gửi đơn từ nhiệm vị trí Tổng Giám đốc. Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh OCB đang bước vào giai đoạn chiến lược mới, với những định hướng phát triển và mục tiêu tăng trưởng dài hạn.

Xử phạt 2 doanh nghiệp đầu mối vi phạm dự trữ xăng dầu bắt buộc

Xử phạt 2 doanh nghiệp đầu mối vi phạm dự trữ xăng dầu bắt buộc

Liên tiếp trong các ngày đầu tháng 5/2026, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Cục TTTN) đã kiểm tra đột xuất và xử phạt 2 doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu do không bảo đảm mức dự trữ xăng dầu bắt buộc và các hành vi vi phạm khác theo quy định của pháp luật. Tổng số tiền xử phạt lên tới 320 triệu đồng.

Moody’s nâng xếp hạng tín nhiệm của MB lên mức Ba2

Moody’s nâng xếp hạng tín nhiệm của MB lên mức Ba2

Tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế Moody’s Ratings (Moody’s) vừa công bố nâng xếp hạng tiền gửi dài hạn và xếp hạng nhà phát hành của Ngân hàng TMCP Quân đội (MB; HoSE: MBB) từ Ba3 lên Ba2, tương đương mức trần xếp hạng quốc gia của Việt Nam. Triển vọng được duy trì ở mức “Ổn định”.

Tăng cường giám sát hoạt động tín dụng chính sách

Tăng cường giám sát hoạt động tín dụng chính sách

Trong công cuộc giảm nghèo bền vững, tín dụng chính sách xã hội được xem là một trong những công cụ hữu hiệu nhất để hỗ trợ người yếu thế. Tại xã Ia Boòng, tỉnh Gia Lai, thông qua công tác kiểm tra, giám sát thường xuyên, chính sách này đã và đang đi vào cuộc sống, tạo ra những chuyển biến tích cực về kinh tế - xã hội. 

Dòng vốn chính sách - bệ đỡ cho những phận người

Dòng vốn chính sách - bệ đỡ cho những phận người

Không còn là những khoản vay đơn thuần, nguồn vốn tín dụng chính sách từ NHCSXH đang trở thành “bệ đỡ” cho nhiều phận người trên địa bàn tỉnh Nghệ An vươn lên. Từ những mô hình chăn nuôi, cải tạo vườn tạp đến phát triển kinh tế hộ gia đình, từng đồng vốn đang âm thầm làm đổi thay diện mạo nông thôn, vun đắp những sinh kế bền vững.