Theo chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, các địa phương phải bàn giao 100% mặt bằng sạch cho chủ đầu tư trước ngày 31/12/2023. Tỉnh Quảng Bình đang huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc quyết liệt phối hợp với chủ đầu tư tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện dự án; đồng thời đưa ra nhiều giải pháp nhằm triển khai hiệu quả công tác bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng để quyết tâm về đích đúng thời gian quy định theo chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đối với công trình trọng điểm quốc gia Dự án cao tốc Bắc-Nam.
Tính đến ngày 17/12, UBND các huyện, thành phố, thị xã trên địa bàn Quảng Bình nơi có Dự án cao tốc Bắc-Nam đi qua đã phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư với giá trị hơn 1.174 tỷ đồng, diện tích trên 1.029ha (đạt 91,11%), trên chiều dài 113,11km (đạt 89,47%); đã chi trả trên 1.129 tỷ đồng (đạt 96,18%) và bàn giao mặt bằng, chiều dài các đoạn tuyến cho các ban quản lý dự án 112,63km (đạt 89,09%).
Hiện tại, 2/26 khu tái định cư đã hoàn thành, 20/26 khu tái định cư đang thi công và 4/26 khu tái định cư đang trong giai đoạn lựa chọn nhà thầu; hoàn thành và bàn giao cho người dân 2 khu nghĩa trang tại huyện Lệ Thủy và TP Đồng Hới, 11 khu nghĩa trang còn lại đang thi công, các đơn vị chức năng và chính quyền các địa phương đã di dời hơn 3.400 ngôi mộ trên tổng số hơn 3.600 ngôi mộ bị ảnh hưởng phải di dời (đạt gần 74%).
Theo tính toán, thống kê của UBND tỉnh Quảng Bình; khi triển khai Dự án cao tốc Bắc-Nam qua địa bàn tỉnh Quảng Bình có 3.082 hộ gia đình bị ảnh hưởng. Đối với công trình hạ tầng kỹ thuật bị ảnh hưởng, hệ thống đường dây 500kV có 13 vị trí; đường dây 220kV có 9 vị trí; đường dây 110kV có 4 vị trí giao chéo với tuyến cao tốc và nhiều hệ thống đường dây điện trung thế, hạ thế; hệ thống viễn thông cũng đã được cập nhật. Bên cạnh đó, có 12 công trình hạ tầng như trụ sở UBND xã, trạm y tế, sân vận động, trường mầm non, chợ thuộc thị xã Ba Đồn và 4 công trình hạ tầng như nhà văn hóa thôn, điểm trường mầm non, trường tiểu học... thuộc huyện Bố Trạch bị ảnh hưởng một phần hoặc toàn bộ.
Sau khi tiến hành kiểm đếm, tỉnh Quảng Bình xác định khi triển khai Dự án cao tốc Bắc-Nam qua địa bàn có 662 hộ dân thuộc diện tái định cư tại 22 xã, tỉnh đã bố trí mặt bằng để xây dựng 29 khu tái định cư với diện tích 82,98ha; xác định bố trí 17 khu nghĩa trang cho 3.382 ngôi mộ tại 15 xã; các ngôi mộ còn lại đang được UBND các huyện xác định di dời vào các khu nghĩa trang hiện có. Trong quá trình thực hiện Dự án cao tốc Bắc-Nam, tỉnh Quảng Bình cũng gặp nhiều khó khăn, vướng mắc như: công tác phê duyệt hồ sơ trích đo, công tác phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng, công tác di dời công trình hạ tầng kỹ thuật, việc triển khai lập quy hoạch chi tiết, lập dự án khu tái định cư…
Trong quá trình tìm hiểu thực tế tại các địa phương của Quảng Bình, chúng tôi nhận thấy các cơ quan, đơn vị đang tập trung tối đa nguồn lực để quyết tâm bàn giao mặt bằng cho Dự án cao tốc Bắc-Nam. Theo tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, đến ngày 31/12, các địa phương phải bàn giao 100% mặt bằng sạch cho chủ đầu tư. Tuy nhiên hiện nay, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng để bàn giao mặt bằng sạch cho các chủ đầu tư dự án đường bộ cao tốc Bắc-Nam của huyện Quảng Trạch và thị xã Ba Đồn vẫn còn gặp phải một số khó khăn, vướng mắc do các khu tái định cư, khu nghĩa trang, việc di dời công trình hạ tầng kỹ thuật chưa hoàn thành.
Hiện, các huyện đang tập trung di dời, trả mặt bằng các công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội. Mỏ vật liệu và bãi đổ thải được kiểm tra, rà soát nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng của dự án. Hiện còn 9 hộ gia đình có công trình xây dựng, cơi nới trên tuyến, tập trung chủ yếu ở địa bàn huyện Quảng Trạch (8 hộ). Giá trị giải ngân dự án từ đầu năm 2023 đến nay hơn 1.266tỷ đồng/1.796 tỷ đồng (đạt 68,32%). Các địa phương hiện đang cân đối để báo cáo Ban quản lý dự án điều chỉnh kế hoạch vốn bảo đảm giải ngân theo yêu cầu.
Làm việc với các địa phương, ông Trần Ngọc Lâm - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Bình cũng đã có yêu cầu thị xã Ba Đồn và huyện Quảng Trạch cần quyết liệt thực hiện hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng đúng mốc thời gian. Lãnh đạo tỉnh Quảng Bình cũng đốc thúc, chỉ đạo các nhà thầu tranh thủ thời tiết thuận lợi, tập trung nhân lực, phương tiện máy móc để triển khai thi công, bảo đảm hoàn thành cơ sở hạ tầng các khu tái định cư, khu nghĩa trang theo yêu cầu đề ra; đẩy nhanh tiến độ di dời hạ tầng kỹ thuật. Mặt khác, phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành để giải quyết các khó khăn, vướng mắc liên quan đến từng lĩnh vực cụ thể.
Làm việc với các sở, ban, ngành, địa phương, chủ đầu tư và các đơn vị tham gia thực hiện Dự án cao tốc Bắc-Nam, ông Trần Thắng - Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình đã đề nghị Ban quản lý dự án 6, Ban quản lý dự án đường Hồ Chí Minh tiếp tục phối hợp chặt chẽ, hỗ trợ các địa phương trong công tác bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng trên địa bàn; tổ chức cắm mốc lộ giới hoàn thành trên toàn tuyến cao tốc; chủ trì, phối hợp với UBND cấp huyện hoàn thiện các hồ sơ tài liệu liên quan đến việc đánh giá ảnh hưởng công trình nhà ở sát mốc giải phóng mặt bằng để thông báo chính thức cho các huyện, thị xã, thành phố tiến hành bồi thường, giải phóng mặt bằng trước ngày 25/12; phối hợp với Truyền tải điện Quảng Bình vận hành an toàn lưới điện quốc gia trong quá trình thi công dự án; cần khẩn trương phê duyệt điều chỉnh, bổ sung các hạng mục công trình như hầm chui, đường gom dân sinh còn thiếu để phục vụ nhu cầu đi lại và sản xuất của người dân.
Đối với UBND các huyện, thị xã, thành phố, lãnh đạo UBND tỉnh Quảng Bình chỉ đạo tiếp tục huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc tuyên truyền, vận động người dân chấp hành chính sách bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng của tỉnh, tạo sự đồng thuận trong việc giải phóng mặt bằng triển khai dự án.
Đẩy nhanh tiến độ thi công hoàn thành các khu tái định cư, khu nghĩa địa, di dời hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và hoàn thành công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng phần diện tích còn lại của dự án trước ngày 31/12.
Các huyện, thành phố, thị xã cần phải có các biện pháp quyết liệt giải quyết các khó khăn, vướng mắc về mặt bằng theo đề nghị của chủ đầu tư và các nhà thầu thi công. Trong trường hợp khi đã thực hiện đầy đủ các biện pháp theo đúng quy định của pháp luật và tình hình thực tế mà người dân không hợp tác, không chấp hành, chống đối thì xây dựng phương án và tổ chức bảo vệ thi công hoặc cưỡng chế theo đúng quy định của pháp luật.
Khó khăn trong di dời công trình hạ tầng kỹ thuật phục vụ cao tốc Bắc - Nam 
