Điều đáng nói là đảng Trung tâm của đương kim Thủ tướng Phần Lan Mari Kiviniemi chỉ giành được 15,8% số phiếu, tương đương với 35 ghế, giảm mạnh so với 51 ghế trong Quốc hội trước đó.
Đây là bằng chứng mới nhất cho thấy sự lên ngôi của chủ nghĩa dân tộc tại châu Âu, sau chiến thắng của đảng cực hữu Mặt trận Dân tộc tại Pháp hồi cuối tháng 3 vừa qua. Sự thắng thế của trào lưu dân tộc chủ nghĩa đang đe dọa tới chương trình cứu nguy tài chính của Liên minh châu Âu (EU) cũng như tới sự tồn vong của chính khối này.
Kết quả cuộc bầu cử ở Phần Lan đồng nghĩa với việc nhà lãnh đạo bảo thủ Jyrki Katainen của đảng Liên minh Dân tộc sẽ phải mời ít nhất một trong hai đảng giành nhiều phiếu nhất còn lại để thảo luận về việc thành lập chính phủ liên minh. Điều này làm dấy lên mối nghi về sự ủng hộ của Helsinki đối với các gói cứu trợ tài chính vốn cần có sự nhất trí thông qua của cả 17 nước thành viên trong khu vực đồng euro.
Sau cuộc bầu cử hôm 17/4, chính trường Phần Lan đã thiên về hữu và cực hữu hơn. Đảng True Finns chủ trương phản đối chính sách cứu nguy các nước châu Âu như Bồ Đào Nha, Ai Len và Hy Lạp bị khủng hoảng nợ công, trong khi đảng Dân chủ Xã hội lại kêu gọi thay đổi cách thức bơm tiền cho những nước gặp khó khăn tài chính. Đảng True Finns đề cao chủ trương "những giá trị Phần Lan" mà cụ thể là siết chặt chính sách nhập cư, cấm hôn nhân đồng giới và phá thai.
Bầu cử Quốc hội ở Phần Lan, nhưng đối với châu Âu là nguy cơ đóng cửa đối với bên ngoài cũng như nguy cơ lực lượng cánh hữu và cực hữu tiếp tục trỗi dậy mạnh mẽ. Hồi cuối tháng 3 vừa qua, trong cuộc bầu cử địa phương trên toàn nước Pháp, đảng cực hữu Mặt trận Dân tộc (FN) đạt hơn 12%. Đây là tỉ lệ cao chưa bao giờ FN đạt được trong một cuộc bầu cử địa phương. Đáng báo động cho đảng UMP cầm quyền của Tổng thống Sarkozy hơn nữa là ngay từ đầu ngày 20/3, ở một số tỉnh, FN vượt UMP, loại UMP ra khỏi vòng 2, FN vào chung kết với đảng Xã hội, và đã trúng cử ở 2 tỉnh.
Sự vươn lên mạnh mẽ này của FN gây chấn động và làm cho các đảng thuộc cánh hữu cũng như các đảng thuộc cánh tả giật mình, tìm cách đối phó. FN là một đảng cực hữu, chủ trương phân biệt chủng tộc, chống hủy bỏ án tử hình, chống nạo thai, chống hôn nhân đồng giới và nổi bật nhất là chống người di cư, nhập cư vào nước Pháp, chủ trương "nước Pháp là của người Pháp". Đường lối chủ trương của FN nhìn chung cũng giống như chủ trương của đảng cực hữu Người Phần Lan đích thực.
Trước đó nữa, kết quả cuộc bầu cử lập pháp địa phương ngày 28/11/2010 cho thấy đảng Convergencia i Unio (CiU) theo đường lối dân tộc đã giành được 62 ghế trong cơ quan lập pháp vùng gồm 135 ghế. Trong khi đó, đảng Xã hội chỉ có 28 ghế. Đây là kết quả tồi tệ nhất trong lịch sử 32 năm tồn tại và phát triển của đảng Xã hội - vốn nắm quyền điều hành Tây Ban Nha từ năm 2003.
Sự thắng thế của chủ nghĩa dân tộc tại châu Âu có nguyên do thực tế chứ không phải vô cớ. Tất cả đều bắt nguồn từ cuộc khủng hoảng kinh tế tài chính năm 2008. Nhiều quốc gia thành viên khối sử dụng đồng tiền chung euro đứng trước nguy cơ vỡ nợ buộc các thành viên khác của khối này phải gom tiền cứu giúp. Trong lúc đang gặp khó khăn kinh tế lại phải đi cứu người khác đã khiến chính phủ một số nước thành viên EU thực hiện các chính sách thắt chặt chi tiêu, cắt giảm ngân sách. Điều này tác động trực tiếp vào "nồi cơm" của các cử tri và sự trừng phạt các đảng cầm quyền của cử tri qua các cuộc bầu cử sau đó là không thể tránh khỏi.
Tờ nhật báo Libération của Pháp số ra ngày 19/4 có bài phân tích "Chủ nghĩa dân tộc mới tại châu Âu đang lên như diều gặp gió". Dựa vào chủ đề về tính thế tục, những đảng bài ngoại này đang lan rộng khắp nơi, khi phơi bày thái độ hoài nghi về tương lai của châu Âu và nỗi lo sợ về Hồi giáo. Theo Libération, dù họ có tham gia hay không vào chính phủ, khả năng gây khó khăn trên hồ sơ châu Âu là có thật. Trước tiên phải hiểu rằng, chủ nghĩa dân tộc cực đoan chính là chủ nghĩa quốc gia chống lại châu Âu, đó cũng chính là mẫu số chung nhỏ nhất của các đảng này, cùng với sự bài ngoại và nhấn mạnh chính sách bảo hộ.
Về phương thức hành động, thường thì những người theo chủ nghĩa dân tộc mới tại châu Âu dựa vào các thế lực bên ngoài các chính phủ bảo thủ. Tại 14 nước châu Âu, họ đã hiện diện tại Quốc hội. Ngoài ra, người ta còn thấy hình thái chủ nghĩa dân tộc mới xuất phát từ phía cánh tả, mà hình mẫu chính là đảng Smer-SD Slovakia do ông Robert Fico sáng lập. Ông này đã bị khai trừ ra khỏi đảng Xã hội châu Âu vào năm 2006.
Các đảng theo chủ nghĩa dân tộc mới này đang "gặp vận may". Nhưng ít nhiều họ cũng dựa vào cùng kiểu phương thức hành động: lôi kéo dân chúng chống lại các thế lực tham nhũng bởi chủ nghĩa thế giới và sự toàn cầu hóa; đả kích chính sách di dân không kiểm soát và phê phán chủ nghĩa đa văn hóa cùng mối đe dọa từ Hồi giáo. Điều đáng lưu ý là những gương mặt trụ cột của các đảng này là những người trẻ, có uy tín. Họ nói thẳng, chính kiến đúng đắn nhưng né tránh việc sa đà phân biệt chủng tộc.
Libération nhận định: Những người theo chủ nghĩa dân tộc này thuộc thế hệ thứ tư tại châu Âu. Hoặc họ không có chung nguồn gốc về hệ tư tưởng với các đảng cực hữu hoặc là đã từ bỏ chúng
