Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước

Những năm qua, công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật luôn được Đảng và Nhà nước ta quan tâm và đạt được nhiều thành tựu. Hệ thống pháp luật của nước ta không ngừng được hoàn thiện cả về nội dung và hình thức, bảo đảm cơ sở pháp lý để tiến hành công cuộc đổi mới, góp phần đưa nước ta đạt được những thành tựu to lớn về phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế.

Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đặc biệt quan tâm, thường xuyên chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương tập trung rà soát, tháo gỡ ngay các khó khăn, vướng mắc, hoàn thiện thể chế, pháp luật, cơ chế, chính sách, coi đây là một trong những giải pháp trọng tâm để thúc đẩy tăng trưởng, kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô, giải phóng nguồn lực, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Theo tờ trình của Chính Phủ, Thủ tướng Chính phủ đã thành lập các Tổ Công tác, Ban Chỉ đạo để chỉ đạo và trực tiếp tham mưu, thực hiện các nhiệm vụ rà soát, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, “điểm nghẽn” trong các quy định pháp luật.

Thực hiện quy định tại Luật Ban hành VBQPPL và yêu cầu, chỉ đạo của các cơ quan, cấp có thẩm quyền, thời gian qua, các bộ, ngành Trung ương và địa phương đã tổ chức thực hiện việc rà soát thường xuyên, rà soát theo chuyên đề, lĩnh vực, địa bàn, rà soát VBQPPL phục vụ việc sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp...

Đặc biệt, năm 2025, thực hiện Chương trình công tác năm 2025 của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật (sau đây gọi là Ban Chỉ đạo Trung ương) và Thông báo kết luận của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương tại Phiên họp thứ nhất của Ban Chỉ đạo, Đảng ủy Chính phủ đã chỉ đạo, cho ý kiến về kết quả rà soát, đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật.

Cùng với việc thực hiện rà soát VBQPPL, các bộ, ngành, địa phương đã thực hiện 3 kỳ hệ thống hóa VBQPPL. Kết quả rà soát, hệ thống hóa VBQPPL góp phần trực tiếp trong xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao đời sống của nhân dân, bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại của đất nước.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực đạt được, trước yêu cầu phát triển bứt phá của đất nước từ nay tới năm 2045, tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và chuyển đổi số toàn cầu, thực hiện cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy của hệ thống chính trị, thực hiện mô hình chính quyền 3 cấp, Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và các Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, hệ thống pháp luật hiện hành đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập cả về cấu trúc hình thức, nội dung và cơ chế vận hành.

Tổng rà soát hệ thống VBQPPL được thực hiện nhằm đánh giá chính xác, đầy đủ, toàn diện về thực trạng hệ thống VBQPPL và đề xuất giải pháp xử lý tổng thể nhằm xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, khả thi với cơ chế tổ chức thực hiện nghiêm minh, nhất quán, tiệm cận chuẩn mực, thông lệ quốc tế tiên tiến và phù hợp với thực tiễn đất nước, bảo dâm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân.

Bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng trong công tác xây dựng pháp luật; đưa thể chế, pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh, mở đường cho kiến tạo phát triển, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới. Đồng thời, góp phần cung cấp thông tin phục vụ cho việc nghiên cứu, sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013.

Đề án đề xuất xác định rõ đối tượng, phạm vi tổng rà soát hệ thống VBQPPL là toàn bộ các VBQPPL còn hiệu lực (trừ Hiến pháp) và các VBQPPL đã được ban hành nhưng chưa có hiệu lực do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền ở Trung ương và địa phương ban hành tính đến hết ngày 31/10/2026.

Báo cáo tóm tắt ý kiến về Đề án “Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới” và dự thảo Nghị quyết của UBTVQH về tổng rà soát hệ thống VBQPPL, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp (UBPLTP) Hoàng Thanh Tùng cho biết, Thường trực Ủy ban nhận thấy, các tiêu chí thực hiện tổng rà soát nêu tại Tờ trình và Đề án là cơ bản phù hợp mục tiêu tổng rà soát hệ thống VBQPPL nói chung.

Tuy nhiên, Thường trực UBPLTP nhận thấy các tiêu chí này chưa được làm rõ trong Nghị quyết, cũng như chưa gắn với các mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ chính trị mà Đảng và Nhà nước đặt ra trong công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế hiện nay. Do đó đề nghị, Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, nghiên cứu, bám sát các yêu cầu, nhiệm vụ chính trị mà Đảng và Nhà nước đặt ra trong công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế hiện nay để xây dựng các tiêu chí, định hướng rà soát một cách phù hợp; gắn yêu cầu, nhiệm vụ cụ thể cho từng tiêu chí, cũng như làm rõ kết quả, sản phẩm đầu ra của quá trình tổng rà soát và quy định khái quát các nội dung cơ bản này trong Nghị quyết để tạo thuận lợi cho quá trình triển khai thực hiện.

Về đề xuất UBTVQH thành lập Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống VBQPPL (Điều 3 dự thảo Nghị quyết), Thường trực UBPLTP tán thành với đề xuất của Chính phủ về việc đề nghị UBTVQH thành lập Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống VBQPPL; đồng thời, tán thành với việc giao Bộ Tư pháp là Cơ quan thường trực, trực tiếp tham mưu, giúp việc cho Ban Chỉ đạo…

Sau khi nghe tờ trình, thẩm tra, UBTVQH đã biểu quyết thông qua đề án và nghị quyết về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.