Nếu như mọi khả năng đàm phán trực tiếp giữa Israel và Palestine đều rơi vào bế tắc từ hơn một năm nay thì giờ đây cơ hội nối lại đàm phán lại được nhen nhóm trở lại với một hình thức mới: đàm phán gián tiếp. Chưa biết là kết quả sẽ đi tới đâu nhưng tín hiệu mừng là cả hai phía Israel và Palestine đều đã đồng ý trên nguyên tắc cách thức đàm phán mới này.
Hôm 7/3 vừa qua, giới lãnh đạo Palestine đã đồng ý khởi sự cuộc đàm phán gián tiếp với Israel do Mỹ đứng làm trung gian, sau khi ngưng tiến trình hòa bình này suốt hơn một năm qua. Phát ngôn viên của Tổ chức giải phóng Palestine (PLO), ông Yaseer Abed Rabbo, nói rằng, cuộc đàm phán gián tiếp này sẽ tập trung vào vấn đề thiết lập một đường biên giới giữa Israel và quốc gia Palestine trong tương lai.
Từ Jérusalem, ngỏ lời trước nội các hôm 4/3, Thủ tướng Israel, ông Benjamin Netanyahu nói nếu được chọn, Israel muốn thảo luận trực tiếp với phía Palestine, tuy nhiên các cuộc thương thuyết gián tiếp cũng là một đường lối có thể chấp nhận được để khởi sự tiến trình thương thuyết. Nhà thương thuyết hàng đầu Palestine, ông Saeb Erekat, sau đó kêu gọi Israel chớ nên để "phí phạm cơ hội lịch sử này".
Đề xuất của PLO mới chỉ dừng ở việc cho phép tái khởi động cuộc đàm phán giữa hai bên nhưng việc làm cụ thể như thế nào là do phía chính quyền Tổng thống Mahmoud Abbas tự quyết định. Trong một cuộc họp của Ủy ban PLO tại Ramallah ở Bờ Tây, ngày 7-3, ông Mahmoud Abbas cho biết sẽ ấn định một giai đoạn thử thách kéo dài 4 tháng để đánh giá mức độ thành thật của phía Israel.
Trong suốt thời gian này ông Mahmoud Abbas và Thủ tướng Benyamin Netanyahu sẽ không gặp nhau. Các cuộc tọa đàm giữa hai bên sẽ thông qua đặc sứ Mỹ về vùng Trung Đông, ông George Mitchell, người này sẽ đảm nhiệm nhiệm vụ ngoại giao con thoi giữa Jérusalem và Ramallah. Cách thức đàm phán mới này cho phép Tổng thống Abbas không tự mâu thuẫn với quyết định của ông trong việc từ chối đối thoại với Israel một khi việc mở rộng các khu định cư Do Thái chưa được đóng băng toàn bộ.
Palestine đã ngưng cuộc hòa đàm hồi tháng 12/2008, khi Israel thực hiện cuộc tấn công quân sự nhắm vào các phần tử tranh đấu Hamas ở Dải Gaza. Hiện tại, quan hệ giữa Israel - Palestine đang ở điểm chết. Tổng thống Mahmoud Abbas không thể nối lại các cuộc đàm phán như Mỹ và Israel yêu cầu, trong khi Thủ tướng Benyamin Netanyahu cũng lại không phong tỏa việc xây dựng các khu định cư Do Thái trong các vùng đất chiếm đóng như phía Palestine yêu cầu.
Cũng trong thời gian này, Chính phủ Israel lại tăng cường việc trục xuất người Palestine ra khỏi khu phía đông thành phố Jérusalem. Điều này càng làm gia tăng căng thẳng giữa chính quyền Palestine và Israel. Thủ tướng Benjamin Netanyahu hồi tháng 2/2010 thông báo nới rộng danh sách các khu di sản của Israel sẽ được trùng tu bao gồm hang động của các Giáo trưởng tại Hebron và ngôi mộ của Rachel gần Bethlehem. Người Palestine tuyên bố Bờ Tây là một phần của nhà nước Palestine trong tương lai và phủ nhận bất kỳ sự hiện diện nào của người Israel tại đây.
Việc cả hai phía Palestine và Israel chấp nhận nối lại đàm phán gián tiếp là nỗ lực ngoại giao không ngừng nghỉ của Mỹ và Liên đoàn Các quốc gia Arập. Theo nhiều nhà phân tích, các cuộc đàm phán này tuy gián tiếp thông qua Mỹ nhưng lại mang tầm vóc lớn. Đề xuất đàm phán trên tuy không mới và nhiều lần bị phía Palestine khước từ khi vin vào lý do Israel chưa chấm dứt mọi hoạt động định cư tại vùng bờ Tây và Đông Jerusalem. Nhưng do áp lực từ phía Liên đoàn Các quốc gia Arập và sự bảo đảm của Mỹ, Ủy ban Hành pháp PLO đã phải xem xét lại quan điểm của mình.
Đặc sứ Mỹ về Trung Đông George Mitchell.
Trước hết vì lý do phương pháp, những cuộc đàm phán này là gián tiếp, thời gian thử thách lại khá ngắn (4 tháng) do đó không có nguy cơ bị sa lầy. Tiếp đến là những lý do nền tảng, các cuộc hội đàm sẽ tập trung vào một điểm chính: biên giới sau cùng của một nhà nước Palestine trong tương lai. Cách đây vài ngày, Tổng thống Obama đã tái khẳng định cần thành lập nhà nước Palestine.
Đàm phán trước tiên về biên giới dựa trên luật quốc tế và những đường biên giới năm 1967 thực tế là một cơ hội cho người Palestine. Người Mỹ biết rằng họ không có quyền được phạm sai lầm và rằng Trung Đông là một trong những ưu tiên ngoại giao hàng đầu của chính quyền Barack Obama. Vì thế, trong nỗ lực khởi động tiến trình hòa bình Trung Đông lần này, ông Obama đã phải xuất tướng khi cử vị phó của mình, ông Joe Biden, trực tiếp tham dự các cuộc hội đàm giữa người Israel với người Palestine, Jordani và Ai Cập vào ngày 8/3. Đặc sứ Mỹ George Mitchell đã có mặt tại khu vực này từ hôm 6/3 để dọn đường cho các cuộc đàm phán trên.
Tối hôm 5/3, Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc cũng công bố một thông cáo bày tỏ quan tâm về tình hình căng thẳng trong những phần đất của người Palestine bị chiếm đóng. Thông cáo này nhấn mạnh rằng đối thoại hòa bình là phương cách duy nhất để các bên tiếp tục tiến tới. Vấn đề còn lại là người Palestine phải tìm được tiếng nói chung giữa phong trào Hamas và Fatah, và thậm chí ngay cả trong nội bộ của Fatah. Trước mắt, nhiều phong trào của người Palestine, trong đó có Hamas, đã lên tiếng tố cáo cách thức đàm phán trên.
Về phía Israel, một báo cáo nội bộ của Bộ Ngoại giao nước này hôm 7/3 đã thể hiện sự nghi ngờ đối với tiến trình hòa bình vừa được tái khởi động vì theo báo cáo này, người Israel chưa tin vào quyết tâm giải quyết vấn đề Trung Đông của Mỹ do Tổng thống Obama hiện đang tập trung mọi quan tâm vào chính sách quốc nội. Hơn nữa, quan điểm của Mỹ và Israel ngày càng khác biệt trên vấn đề Trung Đông. Do vậy, báo cáo này cảnh báo việc tái khởi động lại tiến trình hòa bình, ngay cả là gián tiếp, cũng có nguy cơ sẽ tạo ra một cuộc khủng hoảng bên trong liên minh cầm quyền của Thủ tướng Benyamin Netanyahu
Đêm 7/5, Israel phóng tên lửa xuống khu vực ngoại ô Beirut, tiêu diệt Ahmed Ali Balout - chỉ huy lực lượng Radwan của Hezbollah. Đây là lần đầu thủ đô Lebanon bị tấn công kể từ lệnh ngừng bắn hơn 3 tuần trước. Đòn tập kích làm rung chuyển nền tảng mong manh của thỏa thuận và phủ bóng lên những nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran.
Theo Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế - HSS (Vương quốc Anh), việc Nhật Bản nới lỏng đáng kể các hạn chế đối với xuất khẩu quốc phòng sẽ tạo ra những cơ hội thương mại và ngoại giao quan trọng. Nhưng, trước hết, họ cần giải quyết các vấn đề về năng lực công nghiệp quốc phòng.
Áp lực nội bộ gia tăng buộc NATO xem xét điều chỉnh cơ chế họp cấp cao, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều khác biệt về ưu tiên chiến lược. Việc thay đổi nhịp thượng đỉnh đặt ra yêu cầu cân bằng giữa ổn định chính trị và hiệu quả điều phối dài hạn của liên minh.
Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.
Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.
Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.
Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.
Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?
Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.
Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.
Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.
Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.
Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.
Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.
Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.
Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.
Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.
Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.
Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.
10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.
