Đây là sự kiện mở đầu của chuỗi tọa đàm “Khoa học vì cuộc sống” trong khuôn khổ Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2025. Tọa đàm quy tụ những chuyên gia hàng đầu thế giới trong lĩnh vực AI, các nhà hoạch định chính sách để cùng tập trung thảo luận về cách phát triển AI có trách nhiệm và thúc đẩy hợp tác quốc tế để củng cố quản trị AI toàn cầu.
GS. Toby Walsh, chuyên gia hàng đầu thế giới về AI tại Đại học New South Wales (Úc) và là một trong những diễn giả của tọa đàm, cho biết chủ đề “AI vì nhân loại: Đạo đức và an toàn AI trong kỷ nguyên mới” không thể phù hợp hơn trong thời điểm hiện nay. “Đạo đức và an toàn không phải rào cản của đổi mới. Ngược lại, đó chính là nền tảng của sự phát triển bền vững”, ông nói.
Nhận định của ông được đưa ra trong bối cảnh sức mạnh xử lý dữ liệu khổng lồ cùng khả năng ra quyết định phi cảm xúc của AI đặt ra hàng loạt câu hỏi về rủi ro, đạo đức và những giới hạn mới của công nghệ. Theo ông, vấn đề trọng tâm của thời đại không phải là kìm hãm tốc độ phát triển của AI, mà định hướng nó theo cách mang lại sự thịnh vượng cho nhân loại. Với tầm ảnh hưởng sâu rộng đã được xác định, GS. Walsh cho rằng nhiệm vụ cấp thiết là bảo đảm hệ thống AI được phát triển phù hợp với các giá trị của con người. “Tác động của nó đến Việt Nam không kém Hoa Kỳ, Trung Quốc hay Úc”, ông nhấn mạnh. “Chúng ta cần tránh để thế giới trở thành nơi mà "sự an toàn" chỉ là đặc quyền xa xỉ của một số ít người”.
Đồng quan điểm, GS. Edson Prestes, Đại học Liên bang Rio Grande do Sul (Brazil), cho rằng bất cứ hệ thống hay ứng dụng AI nào được phát triển tại một quốc gia đều có khả năng lan rộng ra toàn cầu. “Rủi ro có thể tương đồng do mức độ sử dụng rộng rãi. Đó là lý do các quốc gia cần xây dựng cơ chế bảo vệ và quy định mang tính phối hợp, thay vì hành động rời rạc”, ông nói. “Hợp tác quốc tế là chìa khóa”.
Tại tọa đàm, các chuyên gia sẽ thảo luận về việc xây dựng chiến lược phù hợp để định hướng lộ trình phát triển AI có trách nhiệm. GS. Prestes nhấn mạnh điều đầu tiên cần xác định là vai trò của mỗi quốc gia trong hệ sinh thái AI toàn cầu. Vì vậy, theo ông, các quốc gia cần chủ động tham gia phát triển AI để bảo đảm công nghệ hòa hợp với nhu cầu hay hệ giá trị của mình. Nếu chỉ sử dụng, bạn sẽ luôn phụ thuộc; còn nếu phát triển công nghệ, bạn sẽ độc lập hơn.
Chung nhận định, GS. Walsh cho rằng câu hỏi hiện nay không còn là “liệu AI có ảnh hưởng đến xã hội hay không”, mà là “những giá trị nào sẽ được ‘mã hóa’ vào AI?”
Ông nhấn mạnh, thay vì chỉ đơn thuần tiếp nhận những chuẩn mực đến từ Thung lũng Silicon (Hoa Kỳ) hay Bắc Kinh (Trung Quốc), Đông Nam Á có cơ hội để định hình con đường đạo đức riêng trong vấn đề này. Trong bản đồ khu vực trên, GS. Walsh bày tỏ ấn tượng với cách Việt Nam - quốc gia trẻ và năng động - đang số hóa nhanh chóng. “Tôi luôn ấn tượng với năng lượng cùng khát vọng của con người nơi đây. Việt Nam đã đạt được bước tiến đáng kể trong giáo dục, nghiên cứu và chuyển đổi số chỉ trong vài năm”, ông chia sẻ.
Trong bối cảnh đó, các chuyên gia đánh giá những tọa đàm như “AI vì nhân loại: Đạo đức và an toàn AI trong kỷ nguyên mới” sẽ tạo ra không gian trao đổi thiết yếu, góp phần định hình phát triển AI một cách công bằng, trách nhiệm và vì lợi ích chung tại Việt Nam. Tọa đàm không chỉ đặt ra câu hỏi AI sẽ thay đổi thế giới ra sao, mà quan trọng hơn: làm thế nào để đảm bảo nó thay đổi theo hướng nhân văn, an toàn và vì lợi ích chung của toàn nhân loại.
Tọa đàm “AI vì nhân loại: Đạo đức và an toàn AI trong kỷ nguyên mới” nằm trong chuỗi Tọa đàm “Khoa học vì Cuộc sống”, bên cạnh các tọa đàm với chủ đề: “Bước tiến trong Phát hiện, Chẩn đoán và Điều trị bệnh” (3/12), “Đổi mới trong Nông nghiệp và Thực phẩm” (3/12), “Robot và Tự động hóa Thông minh” (4/12) và “Khoa học và Đổi mới sáng tạo vì Tương lai Bền vững” (4/12).
Khách mời danh dự: Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, Việt Nam.
Chủ tọa: GS. Richard Friend, FRS, Đại học Cambridge, Vương quốc Anh, Chủ tịch Hội đồng Giải thưởng VinFuture.
Diễn giả - Các nhà khoa học hàng đầu thế giới:
PGS. César de la Fuente, Đại học Pennsylvania, Hoa Kỳ — Học bổng nghiên cứu danh tiếng Alfred Sloan (2025). Ông nằm trong nhóm 1% nhà nghiên cứu được trích dẫn nhiều nhất thế giới trong lĩnh vực nghiên cứu liên ngành;
PGS. Lưu Anh Tuấn, Đại học Công nghệ Nanyang, Singapore, Giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu Trí tuệ nhân tạo tại Trường Đại học VinUni, Việt Nam;
GS. Edson Prestes, Đại học Liên bang Rio Grande do Sul, Brazil, Trưởng Nhóm Nghiên cứu Phi Robotics và Nghiên cứu viên của Hội đồng Nghiên cứu Quốc gia Brazil về Phát triển Khoa học và Công nghệ (CNPq), thành viên Ủy ban Toàn cầu về AI có Trách nhiệm trong lĩnh vực Quân sự;
GS. Leslie Gabriel Valiant, FRS, Đại học Harvard, Hoa Kỳ, Chủ nhân Giải thưởng A.M. Turing (2010), Thành viên Hội đồng Giải thưởng VinFuture;
GS. Toby Walsh, Học giả Danh dự ARC và Giáo sư Scientia về AI tại UNSW Sydney, Úc, Giám đốc Khoa học của UNSW.AI, Viện AI liên ngành của UNSW.
Nhiều ngôi sao khoa học sẽ có mặt tại Tuần lễ VinFuture 2025 
Điểm mới của VinFuture mùa 5: 10 đại học chung tay thắp lửa tri thức cho thế hệ trẻ 
