Bùng nổ sử dụng an ninh tư nhân chống cướp biển

Khi nạn cướp biển Somali bắt đầu gây chú ý trên toàn thế giới vào năm 2008, chính quyền các nước phản ứng lại bằng giải pháp quân sự thông thường. Họ gửi tàu chiến tuần tra quanh Ấn Độ Dương nhằm mục đích ngăn cản những cuộc tấn công của bọn cướp biển. Ngày nay có khoảng 30 tàu hải quân của 10 quốc gia được tổ chức thành ít nhất 3 đội tàu chiến quốc tế - một đội do Mỹ chỉ huy và hai đội còn lại do EU và NATO chịu trách nhiệm - tuần tra chéo trên khu vực biển nguy hiểm.

Với vùng biển rộng bao la phải tuần tra và 25.000 tàu thương mại lưu thông qua Ấn Độ Dương trong một năm cần được bảo vệ, thì 30 chiếc tàu chiến xem ra là một lực lượng dàn trải quá mỏng lại quá cách xa để có thể ứng cứu khi cần thiết. Do đó không có gì ngạc nhiên khi những vụ cướp thành công đến 50% trong 3 năm qua, bất chấp những cuộc tuần tra tăng cao của hải quân.

Ngoài việc đeo đuổi một chiến lược quân sự thất bại, chính quyền các nước trên thế giới dường như đang tìm thấy giải pháp thông thường để chống cướp biển là sử dụng đội quân đánh thuê. Một nhóm nhỏ vệ sĩ vũ trang có lẽ đủ để đánh bại một cuộc tấn công cướp tàu hàng. Tuy nhiên việc mang vũ khí trên tàu hàng dân sự đòi hỏi một số quy định mới. Đây cũng là khó khăn khác mà luật ban hành khá chậm chạp. Không có sự trợ giúp quân sự cũng như thiếu cả vũ khí, thủy thủ tàu hàng phải dùng đến những biện pháp liều lĩnh. Như trường hợp một thủy thủ tàu đánh cá Trung Quốc kháng cự lại bọn cướp biển trang bị vũ khí đầy đủ chỉ nhờ vào bom xăng và vòi rồng.

Hành động dũng cảm nhưng có nguy cơ thủy thủ đoàn bị giết sạch trong cuộc chiến không cân sức như thế. Giải pháp quân sự không thành công kết hợp giới hạn pháp lý về trang bị vũ khí trên tàu hàng tất nhiên giúp lợi thế nghiêng hẳn về bọn cướp biển. Murphy, chuyên gia về cướp biển,  tuyên bố trong năm 2009: "Bọn cướp biển đang chiến thắng". Do đó mà Lực lượng tuần duyên Mỹ khuyến khích các tàu hàng thương mại lập ra một số biện pháp "phòng vệ thụ động", như là bố trí những buồng an toàn khóa từ bên trong, lắp đặt hệ thống chuông báo động v.v… Trong khi đó, một vài chính quyền cho phép tàu hàng dễ gặp nguy cơ sử dụng vệ sĩ vũ trang hoặc tàu vệ sĩ tư nhân đi kèm sát bên tàu hàng.

Một vệ sĩ an ninh biển của PVI đang bảo vệ tàu hàng hợp đồng.
Một vệ sĩ an ninh biển của PVI đang bảo vệ tàu hàng hợp đồng.

Tây Ban Nha là một trong những quốc gia đầu tiên ban hành luật cho phép tàu hàng thương mại sử dụng vệ sĩ. Lúc đầu những vệ sĩ này không được trang bị vũ khí nóng mà chủ yếu dựa vào vũ khí âm thanh và vòi rồng để tự vệ. Năm 2008, một nhóm vệ sĩ không mang súng phải lùi bước trước sự tấn công áp đảo của bọn cướp biển. John Dalby, người sáng lập Công ty an ninh biển tư nhân Tây Ban Nha Marine Risk, nhận xét: "Họ - nhóm vệ sĩ - bị đánh bại chỉ là những cựu vệ sĩ gác siêu thị và chỉ được huấn luyện một tuần  trong bể bơi. Năng lực chỉ có vậy".

Công ty an ninh tư nhân Mỹ nổi tiếng Blackwater, nay đổi tên thành Xe, trang bị một tàu tuần tra nhận sứ mạng hộ tống và cung cấp dịch vụ bảo vệ trên Ấn Độ Dương. Nhưng sự liên can của Blackwater trong vụ nổ súng ở Quảng trường Nisour ở Iraq năm 2007 đã khiến cho công ty mất khách hàng và chẳng bao lâu sau buộc phải giải tán đội an ninh chống cướp biển của mình.

Những vệ sĩ chỉ được huấn luyện sơ sài thậm chí nhát gan cùng với một số công ty an ninh biển không đáng tin đã khiến cho thế hệ những người bảo vệ tàu hàng đầu tiên phải mang tiếng xấu. Nhưng hiện nay tình hình đã đổi khác. Sự huấn luyện chuyên nghiệp hơn đã mở ra một kỷ nguyên mới của những vệ sĩ bảo vệ tàu hàng. Tháng 3/2010, vệ sĩ "thế hệ mới" đã bắn chết một tên cướp biển trong vụ tấn công tàu hàng thương mại Panama - thành công đầu tiên của đội ngũ chiến binh chống cướp biển hiện đại.

Claude Berube, Giáo sư Học viện Hải quân Mỹ, đề nghị: "Cá nhân tôi cho rằng việc sở hữu tàu hộ tống tư nhân là chấp nhận được. Mỗi chiếc tàu hàng nên thuê 4 vệ sĩ chuyên nghiệp trên tàu". Năm 2011, chính quyền các nước và nhiều tàu hàng thương mại tán thành đề nghị này. Từ đó ra đời nhiều công ty an ninh biển tư nhân mới trên thế giới - bao gồm Công ty Anh Protection Vessels International (PVI). Và phần đông số công ty mới hiện nay tìm kiếm cựu quân nhân, nhất là những người từng tham gia tuần tra chống cướp biển của hải quân.

Maersk, một trong những công ty vận chuyển hàng hóa trên biển hàng đầu thế giới, chỉ chọn thuê vệ sĩ là cựu thành viên đơn vị đặc nhiệm hải quân Mỹ nổi tiếng SEAL (Hải cẩu). Stephen Carmel, Phó chủ tịch Maersk, nói: "Cuối cùng, chúng ta đã có được những vệ sĩ được huấn luyện chuyên nghiệp, nhưng rất đắt tiền, trên thế giới". Carmel cho biết mỗi chiếc tàu của Maersk trả khoảng 5.000 USD một ngày cho vệ sĩ chuyên nghiệp loại này. Một chuyến vượt biển có thể tốn 100.000 USD hoặc cao hơn để ký hợp đồng bảo vệ với một công ty an ninh biển tư nhân.

Trước nguồn lợi béo bở này, PVI tuyển chọn khoảng 200 vệ sĩ từ hàng ngũ cựu lính thủy đánh bộ Anh. Paul Gibbin, người phát ngôn của PVI, thừa nhận: "PVI chứng kiến nhu cầu tăng mạnh về bảo vệ an ninh tàu hàng thương mại trong thời gian hiện nay". PVI đã hoàn thành hơn 1.000 sứ mạng hộ tống trên biển và đẩy lùi thành công tất cả 30 cuộc tấn công của bọn cướp biển. Điều đó cho thấy lực lượng vệ sĩ biển là đội ngũ thay thế (cho hải quân) có hiệu quả. Nhưng hãy còn quá sớm để nói mức độ hiệu quả như thế nào và vệ sĩ có giúp hạ thấp tỷ lệ cướp tàu hàng thương mại hay không. Nhiều công ty vận tải biển lớn chắc chắn sẽ vung tiền ra để thuê vệ sĩ chuyên nghiệp, trong khi đó giá cả thuê quá cao sẽ khiến cho số công ty vận tải nhỏ hơn có nguy cơ không được bảo vệ

T.T. (tổng hợp)

Các tin khác

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Đêm 7/5, Israel phóng tên lửa xuống khu vực ngoại ô Beirut, tiêu diệt Ahmed Ali Balout - chỉ huy lực lượng Radwan của Hezbollah. Đây là lần đầu thủ đô Lebanon bị tấn công kể từ lệnh ngừng bắn hơn 3 tuần trước. Đòn tập kích làm rung chuyển nền tảng mong manh của thỏa thuận và phủ bóng lên những nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran.

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Theo Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế - HSS (Vương quốc Anh), việc Nhật Bản nới lỏng đáng kể các hạn chế đối với xuất khẩu quốc phòng sẽ tạo ra những cơ hội thương mại và ngoại giao quan trọng. Nhưng, trước hết, họ cần giải quyết các vấn đề về năng lực công nghiệp quốc phòng.

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

Áp lực nội bộ gia tăng buộc NATO xem xét điều chỉnh cơ chế họp cấp cao, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều khác biệt về ưu tiên chiến lược. Việc thay đổi nhịp thượng đỉnh đặt ra yêu cầu cân bằng giữa ổn định chính trị và hiệu quả điều phối dài hạn của liên minh.

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.