Bắt đầu cuộc Tổng điều tra dân số và nhà ở lớn nhất từ trước đến nay

Vào lúc 0h ngày 1-4-2019, cuộc tổng điều tra về dân số và nhà ở với quy mô toàn quốc sẽ chính thức bắt đầu, với sự tham gia của hơn 122.000 điều tra viên. 

Thông tin chung về dân số, tình trạng di cư, hôn nhân, mức độ sinh - chết và phát triển dân số, tình trạng lao động, việc làm, tình trạng về nhà ở và nhiều nội dung thông tin khác sẽ được Tổng cục Thống kê tiến hành thu thập.

Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019 là hoạt động có ý nghĩa quan trọng trong việc hoạch định chính sách kinh tế - xã hội và ảnh hưởng tới đời sống của từng người dân, từng gia đình trong thời gian tới. PV Báo CAND đã có cuộc trao đổi với TS. Nguyễn Bích Lâm, Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê (Bộ KH&ĐT), Phó trưởng Ban chỉ đạo Trung ương xung quanh cuộc tổng điều tra này.

Kết quả Tổng điều tra dân số là căn cứ để đánh giá việc thực hiện Nghị quyết của Trung ương về công tác dân số. Ảnh: CTV
Kết quả Tổng điều tra dân số là căn cứ để đánh giá việc thực hiện Nghị quyết của Trung ương về công tác dân số. Ảnh: CTV

PV:  Tổng điều tra dân số và nhà ở được tiến hành theo chu kỳ 10 năm 1 lần, ông có thể cho biết những điểm mới, điểm cải tiến nhất của tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019 so với những kỳ điều tra trước?

TS. Nguyễn Bích Lâm: Đây là cuộc Tổng điều tra dân số và nhà ở lần thứ 5 do Tổng cục Thống kê thực hiện. Qui mô lớn hơn so với tổng điều tra trước đây: Qui mô dân số đã tăng trên 94 triệu dân sinh sống tại 26 triệu hộ dân cư; lớn về số lượng điều tra viên, với sự tham gia của trên 122.000 điều tra viên. Cuộc tổng điều tra năm nay diễn ra trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang phát triển mạnh mẽ nên một trong những điểm mới của cuộc điều tra này là ứng dụng CNTT trong tất cả các công đoạn.

Cụ thể, trong quá trình thu thập thông tin, ngoài việc sử dụng hình thức phiếu giấy in sẵn như năm 2009, Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019 sẽ áp dụng thêm hai hình thức thu thập thông tin mới là điều tra bằng phiếu điện tử trên thiết bị di động (còn gọi là CAPI) và điều tra bằng phiếu trực tuyến sử dụng internet (còn gọi là webform).

Để thực hiện được việc này, ngành Thống kê phải lập danh sách thôn, tổ dân phố và địa bàn điều tra, lập và cập nhật bảng kê hộ, chọn mẫu hộ, nhắn tin và gửi thư điện tử (email) đến các hộ đăng ký thực hiện webform.

Áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng hai giai đoạn nhằm đảm bảo tính đại diện đến cấp huyện và tiết kiệm kinh phí, qui mô mẫu chiếm 9% dân số cả nước, trong khi tổng điều tra 2019 là 15%. Lồng ghép thông tin đáp ứng các chỉ tiêu phát triển bền vững. Cải tiến qui trình vẽ sơ đồ nền xã, phường. Làm căn cứ đề xuất tiến tới không thực hiện tổng điều tra năm 2029.

PV: Theo ông, kết quả của cuộc tổng điều tra có ý nghĩa như thế nào đối với xã hội?

TS. Nguyễn Bích Lâm: Kết quả tổng điều tra 2019 cũng là căn cứ để đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết của Trung ương về công tác dân số trong tình hình mới, trong đó có những chỉ tiêu như: Làm thế nào để giữ được mức sinh tự nhiên, mức sinh thay thế; hay giảm mức sinh chênh lệnh giữa thành thị với nông thôn, giữa vùng núi với vùng đồng bằng.

Bên cạnh đó, kết quả cuộc tổng điều tra này còn liên quan tới việc đánh giá kết quả thực hiện những chỉ tiêu mà chúng ta đã cam kết với Liên hợp quốc về sự phát triển bền vững. Bởi nếu chúng ta thực hiện tốt các chỉ tiêu về phát triển bền vững sẽ tác động tới cuộc sống của từng người dân. Ví như chỉ tiêu mà chúng ta đã cam kết là: Tất cả mọi người đều được hưởng hạnh phúc, đều được hưởng hòa bình, không ai bị đói nghèo, không ai bị bỏ lại phía sau… Cho nên thông tin của cuộc tổng điều tra 2019 có ý nghĩa hết sức quan trọng, cả ở tầm vĩ mô, cả ở tầm vi mô với từng người dân, từng gia đình.

TS. Nguyễn Bích Lâm, Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê.
TS. Nguyễn Bích Lâm, Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê.

PV: Để triển khai thành công CAPI trong tổng điều tra lần này, ngành Thống kê đã chuẩn bị những gì và đâu là khâu quan trọng nhất trong quá trình chuẩn bị, thưa ông?

TS. Nguyễn Bích Lâm: Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019 là cuộc tổng điều tra đầu tiên tại Việt Nam ứng dụng CNTT - truyền thông trong tất cả các công đoạn nhằm nâng cao chất lượng số liệu, rút ngắn quá trình xử lý thông tin, công bố sớm kết quả tổng điều tra. Do vậy, ngành Thống kê đã chuẩn bị về cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin; chuẩn bị phần mềm tổng điều tra.

Tuyển chọn điều tra viên đáp ứng yêu cầu và triển khai tập huấn. Quan trọng hơn cả đó là chuẩn bị hạ tầng công nghệ thông tin. Để làm được điều này đã có sự hỗ trợ quan trọng của Bộ TT&TT trong việc đảm bảo đường truyền thông suốt, kết nối 3G, 4G hoạt động ổn định giúp điều tra viên có thể thu thập thông tin, truyền và đồng bộ dữ liệu một cách thuận lợi. Bên cạnh đó là vấn đề bảo mật, an toàn số liệu, đảm bảo bí mật thông tin của hộ…

Và đến đúng thời điểm này, hạ tầng CNTT đã được chuẩn bị ở mức tốt nhất có thể nhằm đáp ứng yêu cầu về đường truyền và an toàn an ninh mạng. Bên cạnh đó là tinh thần hợp tác ủng hộ của người dân.

PV: Việc ứng dụng công nghệ thông tin có giúp giảm được chi phí cho cuộc tổng điều tra lần này hay không, thưa ông?

TS. Nguyễn Bích Lâm: Việc đầu tư về hạ tầng công nghệ thông tin đòi hỏi nguồn kinh phí tương đối lớn, tuy nhiên với việc làm gọn nhẹ quy trình sản xuất thông tin thống kê, rút ngắn thời gian công bố kết quả tổng điều tra, sẽ giúp giảm kinh phí điều tra thống kê trong dài hạn, sẽ xây dựng được nguồn dữ liệu lớn có khả năng cập nhật đầy đủ, chính xác để tiến tới không phải tiến hành tổng điều tra dân số và nhà ở trong tương lai.

PV: Trân trọng cảm ơn ông!

Lưu Hiệp

Các tin khác

Thảo luận 7 luật trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch

Thảo luận 7 luật trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch

Qua thảo luận, các đại biểu Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát quy định về phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục và đẩy mạnh chuyển đổi số, bảo đảm các quy định mới đi vào thực chất, không phát sinh gánh nặng cho người dân, doanh nghiệp.

Đề xuất duy trì phương thức bảo hiểm xã hội phù hợp cho người cao tuổi, người khuyết tật

Đề xuất duy trì phương thức bảo hiểm xã hội phù hợp cho người cao tuổi, người khuyết tật

Đại biểu Quốc hội đề nghị khi thiết kế thủ tục, dự thảo luật Bảo hiểm xã hội phải tính đến một bộ phận người dân chưa có điều kiện sử dụng thiết bị thông minh, kỹ năng số còn hạn chế hoặc việc kết nối dữ liệu chưa ổn định, không để phương thức điện tử trở thành rào cản mới đối với việc thực hiện quyền bảo hiểm xã hội.

Tháo điểm nghẽn, hiện thực hóa mục tiêu xây dựng trên 5.000km đường bộ cao tốc

Tháo điểm nghẽn, hiện thực hóa mục tiêu xây dựng trên 5.000km đường bộ cao tốc

Ngày 29/9, Bộ Xây dựng đã tổ chức Hội nghị xúc tiến đầu tư phát triển đường bộ cao tốc giai đoạn 2026-2030. Sự kiện quy tụ khoảng 170 đại biểu đại diện các cơ quan của Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương, chính quyền địa phương, các tổ chức tín dụng, chuyên gia kinh tế và đông đảo cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia. 

Gần 2,2 triệu bài tham dự cuộc thi tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật

Gần 2,2 triệu bài tham dự cuộc thi tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật

Cuộc thi trực tuyến trên Cổng Pháp luật quốc gia Tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật do Bộ Tư pháp tổ chức đang thu hút đông đảo người dân trên cả nước tham gia, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng. Đặc biệt, đồng bào các dân tộc rất ít người cùng nhiều nhóm đối tượng đặc thù sôi nổi tham gia cuộc thi cho thấy độ bao phủ rộng và khả năng kết nối đa dạng người dân của hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật trên môi trường số.

Xử lý vi phạm thận trọng, kẻo "vạ lây" người thứ ba

Xử lý vi phạm thận trọng, kẻo "vạ lây" người thứ ba

Nhiều đại biểu có ý kiến về đề xuất tăng mức phạt tiền tối đa cũng như việc chuyển giao thẩm quyền và áp dụng các biện pháp cưỡng chế mới đòi hỏi phải đánh giá tác động kỹ lưỡng, để vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa không gây ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Cho ý kiến các luật, bộ luật: Hình sự, Tố tụng hình sự, Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi)

Cho ý kiến các luật, bộ luật: Hình sự, Tố tụng hình sự, Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi)

Thảo luận về Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi); Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), các đại biểu đều thống nhất cần phải sửa đổi các luật, bộ luật trên nhằm kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn.

Nhiều nơi nghĩa vụ chỉ trên giấy còn trước cổng nhà, xe rác vẫn gom chung

Nhiều nơi nghĩa vụ chỉ trên giấy còn trước cổng nhà, xe rác vẫn gom chung

Các đại biểu đã tập trung thảo luận nhằm tháo gỡ “nút thắt” trong công tác quản lý chất thải. Từ đó nhấn mạnh việc phân loại rác tại nguồn hay quản lý chất thải xây dựng không chỉ là nghĩa vụ riêng lẻ của người dân mà phải được thiết kế thành một chuỗi trách nhiệm đồng bộ của cả hệ thống từ chính quyền địa phương đến các đơn vị thu gom, xử lý.

Sửa Luật Điện lực: Người dân cần được bảo vệ trước các khoản chi không hợp lý

Sửa Luật Điện lực: Người dân cần được bảo vệ trước các khoản chi không hợp lý

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng, giá điện hợp lý cũng không thể là cơ chế chuyển mọi rủi ro và chi phí của hoạt động đầu tư, kinh doanh sang người sử dụng điện. Điều chúng ta cần là một khuôn khổ minh bạch, trong đó nhà đầu tư có cơ hội thu hồi chi phí chính đáng, đơn vị điện lực có động lực nâng cao hiệu quả, còn người dân biết mình đang trả tiền cho những khoản chi phí nào và được bảo vệ trước các khoản chi không hợp lý.

Bảo đảm an ninh dữ liệu góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân

Bảo đảm an ninh dữ liệu góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân

Sáng 28/9, thảo luận tại Hội nghị đại biểu Quốc hội (ĐBQH) hoạt động chuyên trách lần thứ nhất, nhiệm kỳ Quốc hội khoá XVI, các ĐBQH đã thảo luận, góp ý kiến về các dự thảo luật thuộc lĩnh vực an ninh: Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia; Luật An ninh dữ liệu; Luật Định danh và xác thực điện tử.

TP Hồ Chí Minh yêu cầu không đùn đẩy, né tránh trong việc cung cấp thông tin báo chí

TP Hồ Chí Minh yêu cầu không đùn đẩy, né tránh trong việc cung cấp thông tin báo chí

Thành ủy TP Hồ Chí Minh vừa ban hành Chỉ thị 25-CT/TU về tăng cường thực hiện công tác phát ngôn, cung cấp thông tin cho báo chí; trong đó yêu cầu các cơ quan, đơn vị chủ động cung cấp thông tin chính thống, công khai thông tin người phát ngôn và tuyệt đối không né tránh, đùn đẩy trách nhiệm khi báo chí phản ánh.